IFRS 13 là chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế quy định cách đo lường giá trị hợp lý, tức mức giá sẽ nhận được khi bán một tài sản hoặc phải trả để chuyển giao một khoản nợ trong giao dịch có tổ chức giữa các bên tham gia thị trường tại ngày đo lường. IFRS 13 không quyết định khoản mục nào phải đo theo giá trị hợp lý. Chuẩn mực này chỉ trả lời câu hỏi “đo như thế nào” và “thuyết minh những gì” khi một chuẩn mực khác đã yêu cầu hoặc cho phép dùng giá trị hợp lý.
Tóm tắt nhanh
- IFRS 13 do IASB ban hành tháng 5/2011, áp dụng cho kỳ kế toán bắt đầu từ ngày 01/01/2013, và hiện vẫn là khung đo lường giá trị hợp lý duy nhất trong bộ IFRS.
- Giá trị hợp lý theo IFRS 13 là giá thoát (exit price), dựa trên giả định của bên tham gia thị trường, không dựa trên ý định riêng của doanh nghiệp.
- Dữ liệu đầu vào được xếp vào 3 cấp độ: Cấp 1 là giá niêm yết chưa điều chỉnh trên thị trường hoạt động; Cấp 2 là dữ liệu quan sát được khác; Cấp 3 là dữ liệu không quan sát được.
- Ba cách tiếp cận định giá được chấp nhận: thị trường, chi phí và thu nhập. Doanh nghiệp phải tối đa hóa dữ liệu quan sát được.
- Tại Việt Nam, Luật Kế toán 2015 đã có khái niệm giá trị hợp lý, Thông tư 99/2025/TT-BTC mở rộng phạm vi dùng giá trị hợp lý, nhưng chưa có chuẩn mực tương đương IFRS 13. Thông tư 118/2026/TT-BTC cho phép thành viên Trung tâm tài chính quốc tế chọn áp dụng IFRS từ năm 2027.

IFRS 13 là gì và vì sao kế toán Việt Nam cần hiểu ngay từ bây giờ?
IFRS 13 – Đo lường giá trị hợp lý (Fair Value Measurement) là chuẩn mực gom mọi hướng dẫn về giá trị hợp lý vào một chỗ. Trước năm 2013, mỗi chuẩn mực IFRS tự mô tả giá trị hợp lý theo cách riêng, dẫn tới cách hiểu không nhất quán. IFRS 13 thống nhất định nghĩa, phương pháp và yêu cầu thuyết minh.
Chuẩn mực này có ý nghĩa thực tế với doanh nghiệp Việt Nam vì ba lý do.
Thứ nhất, hầu hết các chuẩn mực “nặng” của IFRS đều dẫn chiếu tới IFRS 13. Khi bạn đo công cụ tài chính theo IFRS 9, bất động sản đầu tư theo IAS 40, tài sản mua trong hợp nhất kinh doanh theo IFRS 3, hay giá trị có thể thu hồi theo IAS 36, bạn đều phải dùng khung của IFRS 13.
Thứ hai, khung pháp lý Việt Nam đang dịch chuyển nhanh về phía giá trị hợp lý. Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC từ ngày 01/01/2026. Theo phân tích của Grant Thornton Việt Nam, Thông tư 99 mở rộng đáng kể phạm vi dùng giá trị hợp lý so với Thông tư 200, nhưng chưa yêu cầu phân cấp 3 cấp độ và chưa yêu cầu thuyết minh kỹ thuật định giá như IFRS 13.
Thứ ba, Bộ Tài chính đã khởi động xây dựng 42 Chuẩn mực Báo cáo tài chính Việt Nam (VFRS) dựa trên IFRS phiên bản 2026, dự kiến bắt buộc từ năm 2031. Kế toán trưởng và CFO hiểu IFRS 13 sớm sẽ có lợi thế lớn khi chuẩn mực mới được ban hành.
Nếu bạn mới làm quen với bộ IFRS, hãy đọc trước bài những chuẩn mực IFRS quan trọng nhất để có bức tranh tổng thể.
Phạm vi áp dụng IFRS 13: khi nào dùng, khi nào không
IFRS 13 áp dụng khi một chuẩn mực khác yêu cầu hoặc cho phép đo lường hoặc thuyết minh theo giá trị hợp lý (đoạn 5). Nói cách khác, IFRS 13 là “công cụ đo”, còn quyết định có dùng công cụ đó hay không nằm ở chuẩn mực khác.
Đoạn 6 loại trừ ba nhóm khỏi yêu cầu đo lường và thuyết minh của IFRS 13:
- Giao dịch thanh toán trên cơ sở cổ phiếu thuộc IFRS 2.
- Giao dịch thuê thuộc IFRS 16 (trước đây là IAS 17).
- Các thước đo giống giá trị hợp lý nhưng không phải giá trị hợp lý, như giá trị thuần có thể thực hiện được theo IAS 2 và giá trị sử dụng theo IAS 36.
Đoạn 7 miễn yêu cầu thuyết minh của IFRS 13 cho tài sản kế hoạch phúc lợi theo IAS 19, khoản đầu tư của quỹ hưu trí theo IAS 26 và tài sản có giá trị có thể thu hồi là giá trị hợp lý trừ chi phí thanh lý theo IAS 36. Các khoản này vẫn đo theo IFRS 13, chỉ khác ở phần thuyết minh.
Bảng 1. Khoản mục thường đo theo giá trị hợp lý và chuẩn mực dẫn chiếu
| Khoản mục | Chuẩn mực yêu cầu/cho phép | Bắt buộc hay lựa chọn | Thường rơi vào cấp độ |
| Cổ phiếu niêm yết nắm giữ để kinh doanh | IFRS 9 | Bắt buộc (FVTPL) | Cấp 1 |
| Cổ phiếu chưa niêm yết | IFRS 9 | Bắt buộc (FVTPL hoặc FVOCI) | Cấp 3 |
| Hợp đồng kỳ hạn ngoại tệ, hoán đổi lãi suất | IFRS 9 | Bắt buộc | Cấp 2 |
| Bất động sản đầu tư | IAS 40 | Lựa chọn mô hình giá trị hợp lý | Cấp 2 hoặc 3 |
| Tài sản cố định theo mô hình đánh giá lại | IAS 16 | Lựa chọn | Cấp 2 hoặc 3 |
| Tài sản sinh học | IAS 41 | Bắt buộc (trừ khi không đo được tin cậy) | Cấp 2 hoặc 3 |
| Tài sản và nợ phải trả mua trong hợp nhất kinh doanh | IFRS 3 | Bắt buộc tại ngày mua | Cấp 2 hoặc 3 |
| Giá trị có thể thu hồi (FVLCOD) | IAS 36 | Khi chọn cách tiếp cận này | Thường cấp 3 |
| Tài sản giữ để bán | IFRS 5 | Đo theo giá thấp hơn giữa giá trị ghi sổ và FV trừ chi phí bán | Cấp 2 hoặc 3 |
Định nghĩa giá trị hợp lý theo IFRS 13 gồm những yếu tố nào?
Theo đoạn 9 IFRS 13, giá trị hợp lý là giá sẽ nhận được khi bán một tài sản hoặc giá phải trả khi chuyển giao một khoản nợ phải trả trong một giao dịch có tổ chức giữa các bên tham gia thị trường tại ngày đo lường. Định nghĩa này có năm yếu tố, và mỗi yếu tố đều có hệ quả kế toán riêng.
Yếu tố 1: Giá thoát, không phải giá vào
Giá trị hợp lý là giá bán ra (exit price), không phải giá mua vào (entry price). Đoạn 57 nói rõ giá giao dịch khi mua là giá vào, còn giá trị hợp lý là giá thoát. Trong nhiều trường hợp hai giá này bằng nhau (đoạn 58), nhưng không phải lúc nào cũng vậy.
Ví dụ, doanh nghiệp mua một lô hàng hóa trên thị trường bán lẻ nhưng nếu bán thì chỉ bán được trên thị trường bán buôn. Giá vào và giá thoát khác nhau, và IFRS 13 yêu cầu dùng giá thoát.
Yếu tố 2: Tài sản hoặc nợ phải trả cụ thể
Đoạn 11 yêu cầu xét các đặc điểm mà bên tham gia thị trường sẽ quan tâm, như tình trạng, vị trí và các hạn chế về bán hoặc sử dụng. Đơn vị tính (unit of account) do chuẩn mực yêu cầu đo lường quyết định (đoạn 14). Ví dụ, IFRS 9 thường lấy từng công cụ tài chính làm đơn vị tính, còn IAS 36 có thể lấy cả đơn vị tạo tiền.
Điểm cần chú ý là hạn chế gắn với tài sản khác với hạn chế gắn với chủ sở hữu. Cổ phiếu bị hạn chế chuyển nhượng theo luật (gắn với tài sản) sẽ ảnh hưởng tới giá mà người mua chấp nhận trả. Còn cam kết riêng của doanh nghiệp không bán cổ phiếu (gắn với chủ sở hữu) thì không được đưa vào giá trị hợp lý.
Yếu tố 3: Giao dịch có tổ chức trên thị trường chính
Giao dịch có tổ chức (orderly transaction) là giao dịch có đủ thời gian tiếp thị thông thường, không phải bán ép buộc hay bán tháo. Đoạn 16 giả định giao dịch diễn ra trên thị trường chính (principal market) của tài sản, hoặc nếu không có thị trường chính thì trên thị trường có lợi nhất (most advantageous market).
Thị trường chính là thị trường có khối lượng và mức độ hoạt động lớn nhất đối với tài sản đó. Đoạn 17 cho phép doanh nghiệp không phải tìm kiếm toàn diện mọi thị trường. Nếu không có bằng chứng ngược lại, thị trường doanh nghiệp thường giao dịch được xem là thị trường chính. Đoạn 18 nhấn mạnh: nếu có thị trường chính, phải dùng giá ở thị trường chính kể cả khi thị trường khác có giá hấp dẫn hơn.
Yếu tố 4: Bên tham gia thị trường
Bên tham gia thị trường là người mua và người bán độc lập, hiểu biết, có khả năng và sẵn sàng giao dịch, không bị ép buộc (Phụ lục A). Đoạn 22 yêu cầu dùng giả định mà các bên này sẽ dùng khi định giá, với giả định họ hành động vì lợi ích kinh tế tốt nhất. Doanh nghiệp không cần xác định cụ thể người mua là ai (đoạn 23).
Đây là điểm khác biệt lớn với tư duy kế toán truyền thống ở Việt Nam. Ý định riêng của Ban giám đốc, như “chúng tôi sẽ giữ tài sản này mãi”, không làm thay đổi giá trị hợp lý.
Yếu tố 5: Ngày đo lường và chi phí giao dịch
Giá trị hợp lý được xác định tại một thời điểm cụ thể với điều kiện thị trường hiện hành. Đoạn 25 quy định giá trên thị trường chính không được điều chỉnh cho chi phí giao dịch. Chi phí giao dịch được hạch toán theo chuẩn mực khác, ví dụ ghi vào giá gốc hoặc vào chi phí.
Ngược lại, chi phí vận chuyển không phải chi phí giao dịch (đoạn 26). Nếu vị trí là một đặc điểm của tài sản, giá phải được điều chỉnh cho chi phí đưa tài sản tới thị trường đó.

Thị trường chính và thị trường có lợi nhất được xác định như thế nào?
Doanh nghiệp xác định thị trường chính trước, và chỉ dùng thị trường có lợi nhất khi không có thị trường chính. Chi phí giao dịch được dùng để chọn thị trường có lợi nhất, nhưng không được trừ khỏi giá khi đo giá trị hợp lý. Đây là điểm nhiều kế toán viên nhầm lẫn.
Ví dụ 1 (giả định, đơn vị: nghìn đồng/tấn). Công ty A nắm giữ một lô nông sản có thể bán trên hai thị trường.
| Chỉ tiêu | Thị trường X | Thị trường Y |
| Giá niêm yết | 26.000 | 25.000 |
| Chi phí giao dịch | (3.000) | (1.000) |
| Chi phí vận chuyển tới thị trường | (2.000) | (2.000) |
| Số tiền thuần thu được | 21.000 | 22.000 |
| Giá trị hợp lý (giá trừ vận chuyển, không trừ chi phí giao dịch) | 24.000 | 23.000 |
Trường hợp 1: thị trường X là thị trường chính, vì công ty thường bán phần lớn sản lượng tại đây. Giá trị hợp lý là 24.000 nghìn đồng/tấn, dù số tiền thuần ở thị trường Y cao hơn.
Trường hợp 2: không có thị trường chính. Công ty chọn thị trường có lợi nhất bằng cách so số tiền thuần sau cả chi phí giao dịch và vận chuyển. Thị trường Y cho số tiền thuần 22.000, cao hơn X (21.000), nên Y là thị trường có lợi nhất. Giá trị hợp lý là 23.000 nghìn đồng/tấn, vì chỉ trừ chi phí vận chuyển.
Bài học: cùng một lô hàng, kết quả đo có thể chênh 1.000 nghìn đồng/tấn chỉ vì xác định sai thị trường chính.
Nguyên tắc sử dụng tốt nhất và hiệu quả nhất áp dụng cho tài sản phi tài chính ra sao?
Với tài sản phi tài chính như đất đai, nhà xưởng hay thương hiệu, giá trị hợp lý dựa trên mục đích sử dụng tốt nhất và hiệu quả nhất (highest and best use) theo góc nhìn của bên tham gia thị trường. Đoạn 28 yêu cầu mục đích sử dụng đó phải khả thi về vật lý, được pháp luật cho phép và khả thi về tài chính.
Đoạn 29 giả định mục đích sử dụng hiện tại là tốt nhất, trừ khi yếu tố thị trường cho thấy cách sử dụng khác tạo giá trị cao hơn. Đoạn 30 quy định: kể cả khi doanh nghiệp mua tài sản để “phòng thủ” (không dùng, nhằm ngăn đối thủ dùng), giá trị hợp lý vẫn dựa trên mục đích sử dụng tốt nhất của bên tham gia thị trường.
Tiền đề định giá: dùng kết hợp hay dùng độc lập
Mục đích sử dụng tốt nhất quyết định tiền đề định giá (đoạn 31):
- Dùng kết hợp với tài sản khác: ví dụ dây chuyền máy móc chỉ tạo giá trị khi vận hành cùng nhà xưởng. Giá trị hợp lý dựa trên giả định tài sản được bán cho người sẽ dùng nó cùng các tài sản bổ trợ.
- Dùng độc lập: ví dụ một mảnh đất trống có thể bán riêng.
Ví dụ 2. Công ty B sở hữu một khu đất 5.000 m² ở ven đô, đang dùng làm kho hàng. Quy hoạch mới cho phép xây dựng khu dân cư trên khu đất này.
- Giá trị nếu tiếp tục dùng làm kho: 60 tỷ đồng.
- Giá trị nếu chuyển đổi thành đất ở, sau khi trừ chi phí phá dỡ, chi phí chuyển đổi mục đích và rủi ro pháp lý mà bên tham gia thị trường sẽ tính tới: 85 tỷ đồng.
Nếu việc chuyển đổi khả thi về pháp lý và tài chính, giá trị hợp lý là 85 tỷ đồng, dù Công ty B không có ý định bán hay chuyển đổi. Theo đoạn 93(i), Công ty B phải thuyết minh rằng mục đích sử dụng hiện tại khác với mục đích sử dụng tốt nhất, và giải thích lý do.
Đo lường giá trị hợp lý của nợ phải trả và rủi ro không thực hiện nghĩa vụ
Giá trị hợp lý của nợ phải trả giả định khoản nợ được chuyển giao cho một bên tham gia thị trường, chứ không phải được tất toán với chủ nợ (đoạn 34). Khoản nợ vẫn tồn tại sau chuyển giao, và bên nhận chuyển giao phải thực hiện nghĩa vụ.
Vì hiếm khi có thị trường cho việc chuyển giao nợ, đoạn 37–39 đưa ra thứ tự ưu tiên khi khoản nợ được bên khác nắm giữ như tài sản:
- Dùng giá niêm yết của chính khoản đó khi được giao dịch như tài sản trên thị trường hoạt động (ví dụ trái phiếu niêm yết).
- Nếu không có, dùng dữ liệu quan sát được khác, như giá trên thị trường không hoạt động.
- Nếu vẫn không có, dùng kỹ thuật định giá như cách tiếp cận thu nhập hoặc thị trường.
Rủi ro không thực hiện nghĩa vụ
Đoạn 42 quy định giá trị hợp lý của nợ phải trả phản ánh rủi ro không thực hiện nghĩa vụ (non-performance risk), bao gồm nhưng không giới hạn ở rủi ro tín dụng của chính doanh nghiệp. Rủi ro này được giả định giống nhau trước và sau chuyển giao.
Hệ quả nghe có vẻ ngược đời: khi uy tín tín dụng của doanh nghiệp xấu đi, giá trị hợp lý của trái phiếu doanh nghiệp đã phát hành giảm xuống. Với nợ phải trả chỉ định đo theo FVTPL, IFRS 9 yêu cầu phần thay đổi do rủi ro tín dụng của chính doanh nghiệp ghi vào thu nhập toàn diện khác (OCI), để tránh lãi “ảo” trên báo cáo kết quả kinh doanh.
Ngoài ra, đoạn 47 quy định nợ phải trả có thể đòi ngay (như tiền gửi không kỳ hạn) có giá trị hợp lý không thấp hơn số phải trả khi bị đòi, chiết khấu từ ngày sớm nhất có thể bị yêu cầu thanh toán.
Ba cách tiếp cận định giá theo IFRS 13 là gì?
IFRS 13 chấp nhận ba cách tiếp cận định giá (đoạn 62): cách tiếp cận thị trường, cách tiếp cận chi phí và cách tiếp cận thu nhập. Doanh nghiệp chọn kỹ thuật phù hợp với hoàn cảnh, có đủ dữ liệu, và tối đa hóa dữ liệu đầu vào quan sát được (đoạn 61).
Bảng 2. So sánh ba cách tiếp cận định giá
| Tiêu chí | Cách tiếp cận thị trường | Cách tiếp cận chi phí | Cách tiếp cận thu nhập |
| Bản chất | Dùng giá và thông tin từ giao dịch của tài sản giống hệt hoặc tương tự | Chi phí hiện tại để thay thế năng lực phục vụ của tài sản (chi phí thay thế hiện hành) | Chuyển đổi dòng tiền hoặc thu nhập tương lai về giá trị hiện tại |
| Kỹ thuật điển hình | Giá niêm yết, hệ số so sánh (P/E, EV/EBITDA), so sánh giao dịch | Chi phí thay thế mới trừ hao mòn vật lý, lỗi thời chức năng và kinh tế | Chiết khấu dòng tiền (DCF), mô hình định giá quyền chọn, phương pháp thu nhập vượt trội đa kỳ |
| Phù hợp nhất với | Cổ phiếu niêm yết, bất động sản có giao dịch tương đồng | Máy móc chuyên dụng, tài sản ít giao dịch | Bất động sản cho thuê, cổ phần chưa niêm yết, tài sản vô hình |
| Điểm mạnh | Dữ liệu khách quan, dễ kiểm chứng | Dễ áp dụng khi thiếu dữ liệu thị trường | Phản ánh khả năng tạo tiền |
| Điểm yếu | Khó tìm giao dịch thực sự tương đồng ở Việt Nam | Không phản ánh khả năng sinh lời | Nhạy cảm với giả định tăng trưởng và lãi suất chiết khấu |
| Cấp độ dữ liệu thường gặp | Cấp 1 hoặc 2 | Cấp 2 hoặc 3 | Cấp 2 hoặc 3 |
Đoạn 63 cho phép dùng một hoặc nhiều kỹ thuật. Khi dùng nhiều kỹ thuật, doanh nghiệp đánh giá tính hợp lý của khoảng kết quả và chọn điểm đại diện tốt nhất cho giá trị hợp lý, chứ không cộng trung bình một cách máy móc.
Đoạn 64 yêu cầu hiệu chuẩn (calibration): nếu giá giao dịch ban đầu là giá trị hợp lý và sau đó dùng kỹ thuật có dữ liệu không quan sát được, kỹ thuật đó phải được hiệu chỉnh để tại ngày ghi nhận ban đầu cho ra kết quả bằng giá giao dịch.
Đoạn 65 yêu cầu áp dụng nhất quán kỹ thuật định giá. Việc thay đổi kỹ thuật chỉ hợp lý khi tạo ra kết quả đại diện tốt hơn, ví dụ khi có thị trường mới hoặc thông tin mới. Theo đoạn 66, thay đổi này được kế toán như thay đổi ước tính kế toán theo IAS 8, áp dụng phi hồi tố.
Chênh lệch giá mua – giá bán
Khi tài sản có giá mua (bid) và giá bán (ask), đoạn 70 yêu cầu dùng mức giá trong khoảng chênh lệch đại diện tốt nhất cho giá trị hợp lý. Đoạn 71 cho phép dùng giá giữa (mid-market) như một cách thực hành thuận tiện, nếu phù hợp với thông lệ của bên tham gia thị trường.
Hệ thống phân cấp giá trị hợp lý 3 cấp độ trong IFRS 13
Hệ thống phân cấp giá trị hợp lý xếp dữ liệu đầu vào của kỹ thuật định giá thành ba cấp độ, ưu tiên cao nhất cho giá niêm yết chưa điều chỉnh trên thị trường hoạt động (đoạn 72). Phân cấp này quyết định mức độ tin cậy của con số và khối lượng thuyết minh doanh nghiệp phải trình bày.
Bảng 3. Tiêu chuẩn phân loại 3 cấp độ theo IFRS 13
| Cấp độ | Định nghĩa (đoạn IFRS 13) | Điều kiện nhận diện | Ví dụ tại Việt Nam | Mức thuyết minh |
| Cấp 1 | Giá niêm yết chưa điều chỉnh trên thị trường hoạt động cho tài sản/nợ giống hệt mà doanh nghiệp tiếp cận được tại ngày đo lường (đoạn 76) | Thị trường hoạt động; tài sản giống hệt; không điều chỉnh | Cổ phiếu VN30 trên HOSE, chứng chỉ quỹ ETF niêm yết có thanh khoản cao | Thấp nhất |
| Cấp 2 | Dữ liệu khác giá Cấp 1, quan sát được trực tiếp hoặc gián tiếp (đoạn 81–82) | Giá tài sản tương tự; giá trên thị trường không hoạt động; lãi suất, đường cong lợi suất, biến động ngụ ý, chênh lệch tín dụng quan sát được | Hợp đồng hoán đổi lãi suất định giá bằng đường cong lợi suất; trái phiếu doanh nghiệp giao dịch thưa | Trung bình: kỹ thuật và dữ liệu đầu vào |
| Cấp 3 | Dữ liệu không quan sát được (đoạn 86–87) | Dự báo dòng tiền nội bộ, tỷ lệ chiết khấu tự xây dựng, chiết khấu thiếu thanh khoản | Cổ phần công ty chưa niêm yết; bất động sản đầu tư định giá bằng DCF; thương hiệu mua trong M&A | Cao nhất: đối chiếu, độ nhạy, quy trình định giá |
Quy tắc “dữ liệu quan trọng thấp nhất”
Đoạn 73 quy định toàn bộ phép đo được xếp vào cấp độ của dữ liệu đầu vào quan trọng thấp nhất. Ví dụ, một hợp đồng phái sinh dùng phần lớn dữ liệu Cấp 2 nhưng có một giả định biến động không quan sát được và giả định đó quan trọng với kết quả, thì cả phép đo thuộc Cấp 3.
Đoạn 74 nhấn mạnh hệ thống phân cấp xếp hạng dữ liệu đầu vào, không xếp hạng kỹ thuật định giá. Một mô hình DCF có thể cho kết quả Cấp 2 nếu mọi dữ liệu quan trọng đều quan sát được.
Đoạn 84 bổ sung: nếu một phép đo Cấp 2 phải điều chỉnh đáng kể bằng dữ liệu không quan sát được, phép đo đó chuyển xuống Cấp 3.
Khi nào thị trường Việt Nam được coi là “thị trường hoạt động”?
Phụ lục A định nghĩa thị trường hoạt động là thị trường có giao dịch đủ thường xuyên và đủ khối lượng để cung cấp thông tin giá liên tục. Với thị trường chứng khoán Việt Nam, nhiều mã trên UPCoM hoặc mã vốn hóa nhỏ giao dịch rất thưa.
Kế toán cần đánh giá từng mã, không mặc định “cứ niêm yết là Cấp 1”. Một số dấu hiệu thị trường không hoạt động: khối lượng giao dịch rất thấp so với số cổ phiếu lưu hành, nhiều phiên không khớp lệnh, chênh lệch giá mua – bán lớn, giá biến động mạnh không gắn với thông tin cơ bản. Khi đó, giá niêm yết vẫn là dữ liệu tham khảo nhưng thường cần điều chỉnh, và phép đo có thể chuyển sang Cấp 2 hoặc Cấp 3.

Quy trình 7 bước đo lường giá trị hợp lý theo IFRS 13
Quy trình đo lường giá trị hợp lý theo IFRS 13 đi từ xác định đối tượng đo, chọn thị trường, chọn kỹ thuật, tới phân cấp và thuyết minh. Đoạn B2 tóm tắt cách tiếp cận này. Dưới đây là quy trình 7 bước mà phòng kế toán có thể chuẩn hóa thành quy chế nội bộ.
- Xác định tài sản hoặc nợ phải trả và đơn vị tính. Đối chiếu chuẩn mực yêu cầu đo lường (IFRS 9, IAS 40, IFRS 3…) để biết đơn vị tính là từng tài sản, nhóm tài sản hay đơn vị tạo tiền.
- Xác định tiền đề định giá cho tài sản phi tài chính. Đánh giá mục đích sử dụng tốt nhất và hiệu quả nhất, dùng kết hợp hay độc lập.
- Xác định thị trường chính hoặc thị trường có lợi nhất. Lưu hồ sơ về khối lượng giao dịch, thị trường doanh nghiệp tiếp cận được.
- Xác định đặc điểm bên tham gia thị trường. Ghi lại các giả định họ sẽ dùng: lãi suất chiết khấu, tăng trưởng, phần bù rủi ro, chiết khấu thiếu thanh khoản.
- Chọn kỹ thuật định giá và thu thập dữ liệu đầu vào. Ưu tiên dữ liệu quan sát được, giải thích lý do khi dùng dữ liệu không quan sát được.
- Phân loại cấp độ. Áp dụng quy tắc dữ liệu quan trọng thấp nhất; xác định chính sách thời điểm ghi nhận chuyển cấp (đoạn 95).
- Lập thuyết minh và rà soát. Lập bảng phân cấp, bảng đối chiếu Cấp 3, phân tích độ nhạy, mô tả quy trình định giá; trình Kế toán trưởng hoặc Ủy ban kiểm toán phê duyệt.
Nếu doanh nghiệp đang chuẩn bị chuyển đổi, nên đưa 7 bước này vào kế hoạch dự án tổng thể như hướng dẫn trong bài lộ trình chuyển đổi IFRS 2026.

Ví dụ: định giá cổ phần chưa niêm yết theo cách tiếp cận thu nhập
Ví dụ dưới đây minh họa cách một khoản đầu tư Cấp 3 được đo lường và thuyết minh. Số liệu là giả định, dùng cho mục đích học tập.
Bối cảnh. Công ty Cổ phần C nắm 12% cổ phần một công ty công nghệ chưa niêm yết (Công ty T). Theo IFRS 9, khoản đầu tư công cụ vốn này được đo theo giá trị hợp lý. Công ty C chọn ghi nhận thay đổi giá trị hợp lý vào OCI (FVOCI) ngay khi ghi nhận ban đầu. Không có giao dịch cổ phần T nào trong 12 tháng gần nhất.
Bước 1. Dự báo dòng tiền tự do của Công ty T (tỷ đồng).
| Năm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 |
| Dòng tiền tự do của doanh nghiệp (FCFF) | 40 | 48 | 55 | 60 | 64 |
Bước 2. Xác định giả định của bên tham gia thị trường.
- Chi phí vốn bình quân (WACC): 14%, xây dựng từ lãi suất phi rủi ro (lợi suất trái phiếu Chính phủ – dữ liệu quan sát được), hệ số beta của nhóm công ty tương đồng niêm yết và phần bù rủi ro quy mô (dữ liệu không quan sát được).
- Tốc độ tăng trưởng dài hạn sau 2031: 4%.
- Nợ vay thuần của Công ty T: 90 tỷ đồng.
- Chiết khấu thiếu thanh khoản cho cổ phần thiểu số không niêm yết: 20% (dữ liệu không quan sát được).
Bước 3. Tính toán.
Giá trị cuối kỳ năm 2031 = 64 × 1,04 / (14% − 4%) = 665,6 tỷ đồng.
Hiện giá các dòng tiền 2027–2031 với hệ số chiết khấu 14% lần lượt khoảng 35,1; 36,9; 37,1; 35,5; 33,2. Tổng khoảng 177,9 tỷ đồng.
Hiện giá giá trị cuối kỳ = 665,6 / 1,14⁵ ≈ 345,7 tỷ đồng.
Giá trị doanh nghiệp (EV) ≈ 177,9 + 345,7 = 523,6 tỷ đồng.
Giá trị vốn chủ sở hữu = 523,6 − 90 = 433,6 tỷ đồng.
Giá trị phần sở hữu 12% trước chiết khấu = 52,0 tỷ đồng.
Sau chiết khấu thiếu thanh khoản 20%: giá trị hợp lý ≈ 41,6 tỷ đồng.
Bước 4. Đối chiếu bằng cách tiếp cận thị trường. Hệ số EV/EBITDA trung vị của 6 công ty công nghệ niêm yết tương đồng là 9,5 lần. EBITDA năm hiện hành của Công ty T là 58 tỷ đồng. EV theo hệ số ≈ 551 tỷ đồng, chênh khoảng 5% so với DCF. Kết quả hai phương pháp gần nhau, nên Công ty C chọn kết quả DCF làm điểm đại diện và trình bày lý do.
Bước 5. Phân cấp. WACC chứa phần bù rủi ro quy mô tự xây dựng, cùng tăng trưởng dài hạn và chiết khấu thiếu thanh khoản đều là dữ liệu không quan sát được và quan trọng. Phép đo thuộc Cấp 3.
Bước 6. Phân tích độ nhạy để thuyết minh (đoạn 93(h)).
| Giả định thay đổi | Giá trị hợp lý (tỷ đồng) | Chênh lệch so với 41,6 |
| WACC tăng 1 điểm % (15%) | khoảng 36,9 | −4,7 |
| WACC giảm 1 điểm % (13%) | khoảng 47,4 | +5,8 |
| Chiết khấu thiếu thanh khoản 25% | khoảng 39,0 | −2,6 |
| Chiết khấu thiếu thanh khoản 15% | khoảng 44,2 | +2,6 |
Bảng độ nhạy cho thấy WACC là giả định trọng yếu nhất. Đây đúng là thông tin mà nhà đầu tư và kiểm toán viên muốn thấy. Lưu ý, các con số trong bảng độ nhạy là ước tính làm tròn để minh họa.
Bước 7. Bút toán (theo bản chất IFRS). Giả sử giá trị ghi sổ đầu kỳ là 38 tỷ đồng. Chênh lệch tăng 3,6 tỷ đồng ghi Nợ khoản đầu tư FVOCI, Có OCI (dự trữ giá trị hợp lý). Khoản này không được chuyển sang lãi lỗ khi thanh lý, theo quy định của IFRS 9 với công cụ vốn chỉ định FVOCI.
Thuyết minh giá trị hợp lý theo IFRS 13 gồm những gì?
Thuyết minh theo IFRS 13 nhằm giúp người đọc hiểu kỹ thuật định giá, dữ liệu đầu vào, và ảnh hưởng của các phép đo Cấp 3 tới lãi lỗ và OCI (đoạn 91). Đoạn 93 liệt kê yêu cầu tối thiểu cho từng nhóm tài sản và nợ phải trả.
Bảng 4. Yêu cầu thuyết minh tối thiểu theo đoạn 93 IFRS 13
| Đoạn | Nội dung thuyết minh | Thường xuyên | Không thường xuyên |
| 93(a) | Giá trị hợp lý cuối kỳ; với phép đo không thường xuyên nêu lý do đo | Có | Có |
| 93(b) | Cấp độ phân cấp của phép đo | Có | Có |
| 93(c) | Chuyển giữa Cấp 1 và Cấp 2, lý do và chính sách | Có | Không |
| 93(d) | Kỹ thuật định giá và dữ liệu đầu vào cho Cấp 2 và 3; thông tin định lượng về dữ liệu không quan sát được của Cấp 3; thay đổi kỹ thuật | Có | Có |
| 93(e) | Bảng đối chiếu số dư đầu kỳ – cuối kỳ của Cấp 3 | Có | Không |
| 93(f) | Lãi lỗ chưa thực hiện của tài sản Cấp 3 còn nắm giữ cuối kỳ | Có | Không |
| 93(g) | Mô tả quy trình định giá Cấp 3 | Có | Có |
| 93(h) | Phân tích độ nhạy với dữ liệu không quan sát được | Có | Không |
| 93(i) | Trường hợp mục đích sử dụng hiện tại khác mục đích sử dụng tốt nhất | Có | Có |
Ngoài ra, đoạn 97 yêu cầu thuyết minh cấp độ cho các khoản không đo theo giá trị hợp lý trên báo cáo tình hình tài chính nhưng phải trình bày giá trị hợp lý trong thuyết minh, ví dụ khoản vay đo theo giá phân bổ. Đoạn 99 yêu cầu trình bày thông tin định lượng dạng bảng, trừ khi hình thức khác phù hợp hơn.
Để xem cách các thuyết minh này nằm trong tổng thể bộ báo cáo, bạn có thể tham khảo bài 10 nội dung thuyết minh báo cáo IFRS.
Bảng đối chiếu Cấp 3 mẫu
| Khoản mục (tỷ đồng) | Cổ phần chưa niêm yết | Bất động sản đầu tư |
| Số dư đầu kỳ | 38,0 | 420,0 |
| Mua thêm | – | 35,0 |
| Bán/thanh lý | – | (20,0) |
| Lãi lỗ ghi nhận vào lãi lỗ | – | 18,5 |
| Lãi lỗ ghi nhận vào OCI | 3,6 | – |
| Chuyển vào Cấp 3 | – | – |
| Chuyển ra khỏi Cấp 3 | – | – |
| Số dư cuối kỳ | 41,6 | 453,5 |
| Lãi lỗ chưa thực hiện trong lãi lỗ của tài sản còn nắm giữ | – | 18,5 |
Tình huống thực tế: bất động sản đầu tư khi chuyển từ VAS sang IFRS
Tình huống sau đây là giả định, được xây dựng từ các vấn đề thường gặp trong dự án chuyển đổi IFRS tại Việt Nam.
Bối cảnh. Tập đoàn D sở hữu một tòa văn phòng cho thuê tại TP.HCM. Theo chế độ kế toán Việt Nam, tòa nhà được ghi nhận là bất động sản đầu tư theo giá gốc trừ khấu hao, giá trị còn lại 650 tỷ đồng. Khi lập báo cáo IFRS đầu tiên, Tập đoàn chọn mô hình giá trị hợp lý theo IAS 40.
Vấn đề 1: chọn kỹ thuật định giá. Công ty thẩm định giá đề xuất phương pháp so sánh dựa trên ba tòa nhà gần đó. Tuy nhiên, các giao dịch so sánh diễn ra 14–18 tháng trước, quy mô khác nhau và có yếu tố thương lượng không công khai. Nhóm IFRS quyết định dùng DCF dựa trên hợp đồng thuê hiện hữu làm phương pháp chính, và dùng so sánh để đối chiếu.
Vấn đề 2: dữ liệu đầu vào. Giá thuê theo hợp đồng là dữ liệu quan sát được. Tỷ lệ lấp đầy dài hạn, tỷ suất vốn hóa cuối kỳ và tỷ lệ chiết khấu dựa trên khảo sát thị trường của các công ty môi giới và xét đoán của chuyên gia. Vì tỷ suất vốn hóa là dữ liệu quan trọng và không quan sát được trực tiếp, phép đo được xếp Cấp 3.
Vấn đề 3: mục đích sử dụng tốt nhất. Quy hoạch khu vực cho phép chuyển một phần tòa nhà thành căn hộ dịch vụ. Nhóm định giá đánh giá phương án này nhưng kết luận chi phí cải tạo và rủi ro pháp lý làm giá trị ròng thấp hơn phương án văn phòng. Mục đích hiện tại vẫn là tốt nhất. Hồ sơ đánh giá được lưu lại để giải trình với kiểm toán viên.
Kết quả. Giá trị hợp lý tại ngày chuyển đổi là 1.120 tỷ đồng, cao hơn giá trị còn lại theo VAS 470 tỷ đồng. Theo IFRS 1, chênh lệch này điều chỉnh vào lợi nhuận giữ lại tại ngày chuyển đổi, và tạo ra thuế thu nhập hoãn lại phải trả. Bạn có thể đọc thêm về các lựa chọn khi chuyển đổi trong bài miễn trừ IFRS 1 khi chuyển đổi IFRS.
Bài học rút ra.
- Báo cáo thẩm định giá theo Tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam không tự động đáp ứng IFRS 13. Kế toán phải kiểm tra giả định có phải là giả định của bên tham gia thị trường không, và có phải giá thoát không.
- Cần thống nhất với đơn vị thẩm định giá ngay từ đầu về định nghĩa giá trị hợp lý, đơn vị tính và mức thuyết minh cần cung cấp.
- Từ năm thứ hai, biến động giá trị hợp lý đi thẳng vào lãi lỗ, nên lợi nhuận sẽ biến động mạnh hơn. CFO cần chuẩn bị giải thích cho cổ đông.
So sánh giá trị hợp lý theo VAS, Thông tư 99 và IFRS 13
Khung pháp lý Việt Nam đã có khái niệm giá trị hợp lý nhưng chưa có chuẩn mực đo lường chi tiết như IFRS 13. Bảng dưới tổng hợp khác biệt chính tại thời điểm tháng 11/2026.
Bảng 5. So sánh khung giá trị hợp lý của Việt Nam và IFRS 13
| Tiêu chí | Luật Kế toán 2015 và hệ thống VAS | Thông tư 99/2025/TT-BTC | IFRS 13 |
| Định nghĩa | “Giá trị hợp lý là giá trị được xác định phù hợp với giá thị trường” (khoản 6 Điều 3 Luật Kế toán) | Kế thừa Luật; mở rộng phạm vi áp dụng | Giá thoát trong giao dịch có tổ chức giữa các bên tham gia thị trường tại ngày đo lường |
| Phạm vi áp dụng | Khoản 1 Điều 6 Luật Kế toán: tài sản, nợ phải trả có biến động thường xuyên theo giá thị trường và đánh giá lại được tin cậy; chi tiết do Bộ Tài chính hướng dẫn | Mở rộng hơn Thông tư 200 với một số khoản mục | Mọi khoản mục mà chuẩn mực khác yêu cầu hoặc cho phép |
| Chuẩn mực đo lường riêng | Chưa có | Chưa có | Có |
| Phân cấp 3 cấp độ | Không yêu cầu | Chưa yêu cầu | Bắt buộc |
| Thuyết minh kỹ thuật định giá, độ nhạy | Không yêu cầu | Chưa yêu cầu | Bắt buộc với Cấp 2 và 3 |
| Đánh giá lại tài sản cố định | Chỉ khi có quyết định của Nhà nước hoặc trường hợp pháp luật quy định (hạch toán qua TK 412) | Tương tự | Doanh nghiệp tự chọn mô hình đánh giá lại theo IAS 16, IAS 38 |
| Tài sản sinh học | Không có chuẩn mực riêng | Bổ sung TK 215, nhưng chưa yêu cầu đo theo giá trị hợp lý | IAS 41 yêu cầu giá trị hợp lý trừ chi phí bán |
Điểm khác biệt này dẫn tới chênh lệch số liệu lớn khi chuyển đổi, như đã phân tích trong bài so sánh IFRS và VAS 2026. Về các thay đổi của chế độ kế toán mới, xem thêm bài Thông tư 99 thay thế Thông tư 200.
Những sai lầm phổ biến khi áp dụng IFRS 13 tại doanh nghiệp Việt Nam
Sai lầm phổ biến nhất là coi giá trị hợp lý là “giá do công ty thẩm định đưa ra” mà không kiểm tra giả định. Dưới đây là tám lỗi mà kiểm toán viên thường nêu trong thư quản lý.
- Dùng giá vào thay cho giá thoát. Ví dụ lấy giá mua gần nhất làm giá trị hợp lý dù thị trường đã thay đổi.
- Trừ chi phí giao dịch khỏi giá trị hợp lý. Đoạn 25 không cho phép, trừ khi chuẩn mực khác yêu cầu đo “giá trị hợp lý trừ chi phí bán”.
- Mặc định giá sàn chứng khoán là Cấp 1. Không đánh giá thị trường có thực sự hoạt động không.
- Đưa ý định riêng của doanh nghiệp vào giả định. Ví dụ dùng tỷ lệ chiết khấu nội bộ thay vì tỷ lệ mà bên tham gia thị trường yêu cầu.
- Bỏ qua rủi ro tín dụng của chính doanh nghiệp khi đo nợ phải trả phái sinh. Kết quả là giá trị hợp lý của hợp đồng hoán đổi bị sai.
- Phân cấp theo kỹ thuật thay vì theo dữ liệu. Ví dụ cho rằng “cứ DCF là Cấp 3”.
- Thiếu bảng đối chiếu Cấp 3 và phân tích độ nhạy. Đây là thiếu sót thuyết minh bị nêu nhiều nhất.
- Thay đổi kỹ thuật định giá giữa các kỳ không có lý do. Đoạn 65 yêu cầu nhất quán, và thay đổi phải được giải thích.
Checklist tự đánh giá mức độ sẵn sàng áp dụng IFRS 13
Bạn có thể dùng checklist này để rà soát phòng kế toán trước khi lập báo cáo IFRS hoặc trước buổi làm việc với kiểm toán viên. Mỗi câu trả lời “Chưa” là một điểm cần bổ sung.
| # | Câu hỏi tự đánh giá | Có | Chưa |
| 1 | Đã có danh mục mọi khoản mục đo hoặc thuyết minh theo giá trị hợp lý, kèm chuẩn mực dẫn chiếu? | ☐ | ☐ |
| 2 | Đã xác định đơn vị tính cho từng khoản mục? | ☐ | ☐ |
| 3 | Đã lưu hồ sơ xác định thị trường chính hoặc thị trường có lợi nhất? | ☐ | ☐ |
| 4 | Đã đánh giá mục đích sử dụng tốt nhất cho tài sản phi tài chính trọng yếu? | ☐ | ☐ |
| 5 | Chính sách kế toán có mô tả kỹ thuật định giá và nguồn dữ liệu cho từng nhóm? | ☐ | ☐ |
| 6 | Đã đánh giá tính “hoạt động” của thị trường với từng mã chứng khoán nắm giữ? | ☐ | ☐ |
| 7 | Đã đưa rủi ro tín dụng (CVA/DVA) vào định giá phái sinh? | ☐ | ☐ |
| 8 | Đã có quy trình phân cấp và chính sách thời điểm ghi nhận chuyển cấp? | ☐ | ☐ |
| 9 | Hợp đồng với đơn vị thẩm định giá có yêu cầu báo cáo theo định nghĩa IFRS 13? | ☐ | ☐ |
| 10 | Đã lập bảng đối chiếu Cấp 3 và phân tích độ nhạy? | ☐ | ☐ |
| 11 | Có người độc lập rà soát kết quả định giá (Kế toán trưởng, Ủy ban kiểm toán)? | ☐ | ☐ |
| 12 | Đã tính thuế thu nhập hoãn lại phát sinh từ chênh lệch giá trị hợp lý? | ☐ | ☐ |
Cách đọc kết quả: từ 10–12 câu “Có” là sẵn sàng tốt; 6–9 câu cần kế hoạch bổ sung trong một quý; dưới 6 câu nên ưu tiên đào tạo đội ngũ và thuê tư vấn định giá.
Xu hướng và cập nhật mới liên quan đến IFRS 13 năm 2026–2027
IFRS 13 không có sửa đổi lớn kể từ năm 2016, nhưng môi trường áp dụng đang thay đổi nhanh cả ở cấp quốc tế và tại Việt Nam.
Ở cấp quốc tế. IASB đã hoàn thành rà soát sau ban hành (post-implementation review) IFRS 13 năm 2018 và kết luận chuẩn mực hoạt động như dự kiến. Các phát hiện, đặc biệt về thuyết minh Cấp 3, được chuyển vào dự án thuyết minh và dự án báo cáo tài chính cơ bản. IFRS 18 – Trình bày và thuyết minh trong báo cáo tài chính, có hiệu lực từ ngày 01/01/2027, kéo theo sửa đổi một số đoạn liên quan. Bạn có thể đọc thêm về IFRS 18 và báo cáo kết quả kinh doanh. IFRS 19 cũng đưa ra yêu cầu thuyết minh giản lược cho công ty con không có trách nhiệm giải trình công khai.
Tại Việt Nam.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ 01/01/2026, mở rộng phạm vi dùng giá trị hợp lý so với Thông tư 200, nhưng chưa yêu cầu phân cấp và thuyết minh như IFRS 13.
- Thông tư 118/2026/TT-BTC ban hành ngày 18/08/2026, có hiệu lực từ 01/01/2027, cho phép thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam lựa chọn áp dụng IFRS nguyên bản. Doanh nghiệp chọn áp dụng phải thông báo cho Bộ Tài chính trước ít nhất 30 ngày, và khi chuyển đổi phải áp dụng IFRS 1. Khi đó IFRS 13 được áp dụng đầy đủ.
- Ngày 13/10/2026, Bộ Tài chính khởi động xây dựng 42 chuẩn mực VFRS dựa trên IFRS phiên bản 2026, chia ba giai đoạn tới năm 2029. Thông tư bắt buộc áp dụng bộ VFRS được dự kiến có hiệu lực từ 01/01/2031. Đây là thông tin dự kiến, chưa phải quy định đã có hiệu lực.
- Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập đang trong quá trình lấy ý kiến và thảo luận năm 2026. Các nguồn tin chúng tôi kiểm tra chưa cho thấy dự thảo thay đổi khái niệm giá trị hợp lý.
Xu hướng nghề nghiệp. Nhu cầu nhân sự hiểu định giá tăng mạnh: kế toán trưởng phải làm việc với đơn vị thẩm định, CFO phải giải thích biến động lợi nhuận do giá trị hợp lý. Công nghệ cũng thay đổi cách làm. Các công cụ định giá tự động và dữ liệu thị trường theo thời gian thực giúp rút ngắn thời gian đóng sổ, nhưng không thay thế được xét đoán chuyên môn.
Giá trị hợp lý và vai trò của Kế toán trưởng, CFO
Kế toán trưởng chịu trách nhiệm về tính đúng đắn của số liệu và chính sách, còn CFO chịu trách nhiệm giải thích ý nghĩa kinh tế của con số với Ban điều hành và nhà đầu tư. IFRS 13 đòi hỏi cả hai vai trò cùng tham gia.
Với Kế toán trưởng, trọng tâm là xây dựng chính sách định giá, kiểm soát chất lượng dữ liệu đầu vào và hoàn thiện thuyết minh. Với CFO, trọng tâm là quản trị biến động lợi nhuận, đánh giá tác động tới các chỉ số giao ước vay (covenant) và truyền thông với thị trường. Bài giám đốc tài chính cần hiểu gì về IFRS phân tích sâu hơn góc nhìn này.
Một điểm thực tế: khi tài sản chuyển sang đo theo giá trị hợp lý, chỉ số nợ trên vốn chủ sở hữu và ROE thay đổi. Ngân hàng có thể điều chỉnh cách đánh giá. CFO nên chủ động mô phỏng tác động trước khi chuyển đổi.
Kết luận
IFRS 13 là chuẩn mực “đứng sau” hầu hết các con số giá trị hợp lý trong báo cáo tài chính IFRS. Nắm chắc năm yếu tố của định nghĩa, ba cách tiếp cận định giá và hệ thống 3 cấp độ, kế toán sẽ tránh được phần lớn sai sót khi lập báo cáo và khi làm việc với kiểm toán viên.
Với doanh nghiệp Việt Nam, đây không còn là kiến thức “để biết”. Thông tư 99/2025/TT-BTC đã mở rộng giá trị hợp lý từ năm 2026. Thông tư 118/2026/TT-BTC mở đường áp dụng IFRS nguyên bản từ năm 2027. Bộ VFRS dự kiến bắt buộc từ năm 2031. Đội ngũ kế toán chuẩn bị từ bây giờ sẽ đi trước một bước.
Bước tiếp theo nên làm: dùng checklist 12 câu ở trên để rà soát doanh nghiệp, lập danh mục khoản mục cần đo theo giá trị hợp lý, và thống nhất với đơn vị thẩm định giá về định nghĩa giá trị hợp lý theo IFRS 13.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
- IFRS 13 là gì? IFRS 13 là chuẩn mực quốc tế hướng dẫn cách đo lường và thuyết minh giá trị hợp lý. Chuẩn mực do IASB ban hành tháng 5/2011, áp dụng từ 01/01/2013. IFRS 13 không quyết định khoản mục nào đo theo giá trị hợp lý, mà chỉ áp dụng khi chuẩn mực khác như IFRS 9, IAS 40, IFRS 3 yêu cầu hoặc cho phép.
- Giá trị hợp lý theo IFRS 13 khác giá gốc thế nào? Giá trị hợp lý là giá thoát tại ngày đo lường, còn giá gốc là giá vào tại ngày mua. Giá gốc giữ nguyên trừ khấu hao, trong khi giá trị hợp lý thay đổi theo thị trường mỗi kỳ. Vì vậy, đo theo giá trị hợp lý làm lợi nhuận hoặc vốn chủ sở hữu biến động nhiều hơn.
- Ba cấp độ giá trị hợp lý là gì? Cấp 1 là giá niêm yết chưa điều chỉnh trên thị trường hoạt động cho tài sản giống hệt. Cấp 2 là dữ liệu quan sát được khác, như giá tài sản tương tự hoặc lãi suất thị trường. Cấp 3 là dữ liệu không quan sát được, như dự báo dòng tiền nội bộ. Phép đo xếp theo dữ liệu quan trọng thấp nhất.
- Có được trừ chi phí giao dịch khi đo giá trị hợp lý không? Không. Đoạn 25 IFRS 13 quy định giá trên thị trường chính không điều chỉnh cho chi phí giao dịch. Chi phí giao dịch chỉ dùng để chọn thị trường có lợi nhất khi không có thị trường chính. Ngược lại, chi phí vận chuyển được trừ nếu vị trí là đặc điểm của tài sản.
- Việt Nam đã có chuẩn mực tương đương IFRS 13 chưa? Chưa. Luật Kế toán 2015 có định nghĩa giá trị hợp lý và Thông tư 99/2025/TT-BTC mở rộng phạm vi áp dụng, nhưng chưa có chuẩn mực đo lường riêng, chưa yêu cầu phân cấp 3 cấp độ. Bộ Tài chính đang xây dựng 42 chuẩn mực VFRS dựa trên IFRS, dự kiến bắt buộc từ năm 2031.
- Báo cáo thẩm định giá có dùng thay giá trị hợp lý theo IFRS 13 được không? Có thể dùng làm căn cứ, nhưng kế toán phải kiểm tra lại. Báo cáo thẩm định phải phản ánh giá thoát, giả định của bên tham gia thị trường, mục đích sử dụng tốt nhất và đúng đơn vị tính. Doanh nghiệp vẫn chịu trách nhiệm về con số và phải tự lập thuyết minh cấp độ, độ nhạy.
- Doanh nghiệp nào ở Việt Nam được áp dụng IFRS 13 từ năm 2027? Theo Thông tư 118/2026/TT-BTC, thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được chọn áp dụng IFRS nguyên bản từ năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2027, khi đó áp dụng đầy đủ IFRS 13. Doanh nghiệp khác vẫn có thể áp dụng tự nguyện theo lộ trình của Quyết định 345/QĐ-BTC.
- Thay đổi kỹ thuật định giá được kế toán thế nào? Thay đổi kỹ thuật định giá được coi là thay đổi ước tính kế toán theo IAS 8, áp dụng phi hồi tố. Theo đoạn 65 IFRS 13, chỉ nên thay đổi khi kỹ thuật mới cho kết quả đại diện tốt hơn, ví dụ có thị trường mới hoặc dữ liệu mới. Doanh nghiệp phải thuyết minh thay đổi và lý do.
PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY
🏨Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM
☎️ Hotline: 0907190426
🌐Website: www.ptacademy.edu.vn
📮 Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/
