Thuyết minh báo cáo IFRS cần trình bày những gì? Đây là câu hỏi quan trọng đối với kế toán trưởng, kiểm toán viên và chuyên viên tài chính khi thực hiện Lập Báo cáo Tài chính theo IFRS. Không ít doanh nghiệp đã hoàn thành báo cáo tình hình tài chính, báo cáo lãi hoặc lỗ và báo cáo lưu chuyển tiền tệ nhưng vẫn gặp khó khăn khi xây dựng phần thuyết minh.
Theo Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS), thuyết minh không đơn thuần là diễn giải số liệu. Đây là bộ phận cấu thành của báo cáo tài chính, cung cấp chính sách kế toán trọng yếu, thông tin chi tiết về các khoản mục, xét đoán của ban quản lý và những rủi ro có thể ảnh hưởng đến tình hình tài chính doanh nghiệp.
Vậy thuyết minh báo cáo IFRS cần trình bày những gì để đáp ứng yêu cầu chuẩn mực và cung cấp thông tin hữu ích cho người sử dụng?
Từ kinh nghiệm hơn 20 năm trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán và tài chính, tôi nhận thấy một bản thuyết minh có chất lượng phải trả lời được ba câu hỏi: Số liệu được hình thành như thế nào? Doanh nghiệp đã sử dụng những giả định quan trọng nào? Những yếu tố nào có thể làm thay đổi kết quả trong tương lai?
Bài viết phân tích 10 nhóm nội dung thuyết minh báo cáo IFRS, hướng dẫn cách chuẩn bị dữ liệu, trình bày ví dụ thực tế và giới thiệu Khóa học IFRS – CertIFR tại PT Academy dành cho người muốn ứng dụng kiến thức vào công việc.

1. Thuyết Minh Báo Cáo IFRS Là Gì?
Thuyết minh báo cáo IFRS (Notes to Financial Statements) là bộ phận của bộ báo cáo tài chính, cung cấp thông tin bổ sung nhằm giúp người đọc hiểu các số liệu đã trình bày trên báo cáo chính.
Theo IAS 1, bộ báo cáo tài chính đầy đủ bao gồm báo cáo tình hình tài chính, báo cáo lãi hoặc lỗ và thu nhập toàn diện khác, báo cáo biến động vốn chủ sở hữu, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và các thuyết minh liên quan. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp còn phải trình bày báo cáo tình hình tài chính tại ngày đầu kỳ so sánh.
Từ kỳ báo cáo năm bắt đầu ngày 01/01/2027, IFRS 18 – Presentation and Disclosure in Financial Statements thay thế IAS 1, trừ trường hợp doanh nghiệp áp dụng sớm.
Điểm cần nhớ là thuyết minh báo cáo tài chính theo IFRS phải cung cấp thông tin có tính trọng yếu, phù hợp với đặc điểm doanh nghiệp và có liên hệ rõ ràng với báo cáo chính.
1.1. Vai trò của thuyết minh báo cáo IFRS
Một khoản phải thu trị giá 50 tỷ đồng có thể được trình bày trên báo cáo tình hình tài chính. Tuy nhiên, chỉ nhìn vào số dư, người đọc chưa biết khoản phải thu có rủi ro thu hồi hay không.
Thông qua thuyết minh báo cáo IFRS, doanh nghiệp có thể giải thích cơ cấu khoản phải thu, chính sách xác định tổn thất tín dụng dự kiến và mức độ tập trung rủi ro.
Tương tự, khoản nợ vay dài hạn cần được xem xét cùng thông tin về lãi suất, kỳ hạn thanh toán và các điều kiện hợp đồng liên quan.
Vì vậy, thuyết minh báo cáo IFRS giúp nhà đầu tư, ngân hàng, kiểm toán viên và ban quản lý đánh giá tình hình tài chính đầy đủ hơn.
1.2. Nguyên tắc xây dựng thuyết minh báo cáo IFRS
Khi thực hiện thuyết minh báo cáo IFRS, kế toán cần ưu tiên tính trọng yếu, khả năng hiểu được và sự liên kết giữa các thông tin.
Không phải mọi thông tin đều cần trình bày chi tiết như nhau. Một khoản mục nhỏ, không có ảnh hưởng trọng yếu đến quyết định của người sử dụng, có thể không cần thuyết minh riêng nếu chuẩn mực không có yêu cầu đặc thù khác.
Ngược lại, một giao dịch có giá trị không lớn nhưng chứa đựng rủi ro hoặc xét đoán đáng kể vẫn có thể cần được công bố.
Đây là nguyên tắc người học IFRS cần hiểu trước khi xây dựng hệ thống thuyết minh cho doanh nghiệp.
2. Thuyết Minh Báo Cáo IFRS Cần Trình Bày Những Gì? 10 Nội Dung Quan Trọng
Để trả lời câu hỏi thuyết minh báo cáo IFRS cần trình bày những gì, kế toán có thể sử dụng 10 nhóm nội dung dưới đây làm khung kiểm tra.
Các nhóm này không phải là biểu mẫu bắt buộc áp dụng giống nhau cho mọi doanh nghiệp. Nội dung cụ thể phụ thuộc vào giao dịch phát sinh, tính trọng yếu và những chuẩn mực liên quan.
2.1. Thông tin chung về doanh nghiệp
Nhóm nội dung đầu tiên của thuyết minh báo cáo IFRS là thông tin nhận diện doanh nghiệp và cơ sở lập báo cáo.
Doanh nghiệp cần cung cấp các thông tin được yêu cầu như tên pháp lý, hình thức pháp lý, quốc gia thành lập, địa chỉ đăng ký và bản chất hoạt động kinh doanh.
Bên cạnh đó, cần xác định báo cáo được lập cho một doanh nghiệp riêng lẻ hay một tập đoàn.
Ví dụ, Công ty ABC hoạt động trong lĩnh vực sản xuất thực phẩm, có công ty con tại Việt Nam và một đơn vị liên kết ở nước ngoài.
Phần thuyết minh báo cáo IFRS cần giúp người đọc nhận biết phạm vi báo cáo, hoạt động chính và những thông tin doanh nghiệp có liên quan.
Đối với tập đoàn, thông tin về công ty mẹ và bên kiểm soát cuối cùng cũng cần được xem xét theo yêu cầu của chuẩn mực.
2.2. Cơ sở lập báo cáo và chính sách kế toán trọng yếu
Một trong những nội dung quan trọng nhất của thuyết minh báo cáo IFRS là cơ sở lập báo cáo tài chính.
Doanh nghiệp cần xác định cơ sở đo lường, đồng tiền trình bày và các chính sách kế toán trọng yếu đã áp dụng.
Nếu báo cáo tuân thủ đầy đủ IFRS Accounting Standards, doanh nghiệp phải đưa ra tuyên bố tuân thủ rõ ràng và không bảo lưu.
Không được tuyên bố báo cáo tuân thủ IFRS nếu chưa đáp ứng toàn bộ yêu cầu áp dụng.
Đối với thuyết minh báo cáo IFRS, chính sách kế toán cần được trình bày theo đặc điểm thực tế, thay vì sao chép nguyên văn toàn bộ chuẩn mực.
Chẳng hạn, doanh nghiệp có nhiều hợp đồng thuê phải giải thích chính sách ghi nhận tài sản quyền sử dụng và nợ phải trả thuê.
Nếu doanh nghiệp kinh doanh bất động sản đầu tư, chính sách lựa chọn mô hình giá gốc hoặc giá trị hợp lý theo IAS 40 có thể là thông tin trọng yếu.
2.3. Các xét đoán và ước tính kế toán quan trọng
Thuyết minh báo cáo IFRS cần phản ánh những xét đoán của ban quản lý có ảnh hưởng đáng kể đến số liệu báo cáo tài chính.
Xét đoán kế toán có thể liên quan đến việc xác định doanh nghiệp có quyền kiểm soát một đơn vị khác hay không, hoặc đánh giá thời điểm chuyển giao quyền kiểm soát hàng hóa cho khách hàng.
Trong khi đó, ước tính kế toán thường liên quan đến thời gian sử dụng hữu ích của tài sản, tổn thất tín dụng dự kiến hoặc dòng tiền tương lai.
Khi xây dựng thuyết minh báo cáo IFRS, kế toán cần phân biệt xét đoán trong quá trình áp dụng chính sách với những nguồn không chắc chắn trọng yếu của ước tính.
Ví dụ, doanh nghiệp xác định thời gian sử dụng hữu ích của máy móc là 10 năm dựa trên điều kiện vận hành và kinh nghiệm sử dụng.
Nếu thay đổi giả định này có nguy cơ đáng kể dẫn đến điều chỉnh trọng yếu giá trị tài sản trong năm tài chính tiếp theo, doanh nghiệp cần xem xét yêu cầu thuyết minh liên quan.
2.4. Tài sản cố định, tài sản vô hình và bất động sản đầu tư
Đối với các doanh nghiệp có tài sản dài hạn lớn, thuyết minh báo cáo IFRS phải cung cấp thông tin phù hợp về nguyên giá, khấu hao, suy giảm giá trị và biến động tài sản.
Theo IAS 16, doanh nghiệp cần thuyết minh cơ sở đo lường, phương pháp khấu hao, thời gian sử dụng hữu ích hoặc tỷ lệ khấu hao cùng các bảng đối chiếu giá trị ghi sổ.
Đối với tài sản vô hình, IAS 38 có các yêu cầu liên quan đến thời gian sử dụng hữu ích, phương pháp khấu hao và biến động giá trị.
Nếu doanh nghiệp sở hữu bất động sản đầu tư, IAS 40 quy định những thông tin cần trình bày về mô hình kế toán và giá trị hợp lý.
Ví dụ, doanh nghiệp có một tòa nhà cho thuê với nguyên giá 30 tỷ đồng và khấu hao lũy kế 6 tỷ đồng.
Phần thuyết minh báo cáo IFRS cần giải thích cơ sở đo lường và biến động giá trị tài sản, không chỉ trình bày số dư còn lại 24 tỷ đồng.
Trong trường hợp áp dụng mô hình giá trị hợp lý, thông tin về phương pháp và dữ liệu định giá cần được xem xét theo IAS 40 và IFRS 13.
2.5. Doanh thu và nghĩa vụ thực hiện hợp đồng
Thuyết minh báo cáo IFRS về doanh thu được thực hiện theo yêu cầu của IFRS 15 – Revenue from Contracts with Customers.
Doanh nghiệp cần cung cấp thông tin giúp người sử dụng hiểu bản chất, giá trị, thời điểm và mức độ không chắc chắn của doanh thu và dòng tiền phát sinh từ hợp đồng với khách hàng.
Những thông tin đáng chú ý bao gồm doanh thu phân tách theo nhóm phù hợp, số dư hợp đồng, nghĩa vụ thực hiện và các xét đoán quan trọng.
Ví dụ, doanh nghiệp cung cấp phần mềm kèm dịch vụ bảo trì trong ba năm.
Kế toán cần đánh giá phần mềm và dịch vụ bảo trì có phải các nghĩa vụ thực hiện riêng biệt hay không.
Nếu có, thời điểm ghi nhận doanh thu của từng nghĩa vụ có thể khác nhau.
Trong thuyết minh báo cáo IFRS, doanh nghiệp phải cung cấp những thông tin phù hợp để giải thích chính sách ghi nhận doanh thu và các nghĩa vụ hợp đồng.
Đây cũng là nội dung thường gặp trong Khóa học IFRS thực chiến vì ảnh hưởng trực tiếp đến báo cáo kết quả kinh doanh.
2.6. Công cụ tài chính và rủi ro tài chính
Một nhóm nội dung phức tạp của thuyết minh báo cáo IFRS liên quan đến công cụ tài chính.
Theo IFRS 7, doanh nghiệp phải cung cấp những thông tin giúp người sử dụng đánh giá tầm quan trọng của công cụ tài chính đối với tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và bản chất, mức độ rủi ro phát sinh.
Các rủi ro thường được xem xét gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro thị trường.
Ví dụ, doanh nghiệp có khoản vay 100 tỷ đồng với lãi suất thả nổi.
Nếu lãi suất thị trường tăng, chi phí tài chính có thể thay đổi đáng kể.
Khi lập thuyết minh báo cáo IFRS, doanh nghiệp cần đánh giá yêu cầu trình bày thông tin về rủi ro lãi suất, phương pháp quản lý rủi ro và các phân tích theo quy định.
Đối với khoản phải thu thương mại, kế toán còn cần xem xét chính sách xác định tổn thất tín dụng dự kiến theo IFRS 9 và yêu cầu công bố liên quan.
2.7. Thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế hoãn lại
Thuyết minh báo cáo IFRS về thuế thu nhập doanh nghiệp chủ yếu được thực hiện theo IAS 12.
Doanh nghiệp cần cung cấp thông tin liên quan đến chi phí thuế hiện hành, thuế hoãn lại và những khác biệt quan trọng giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế.
Một nội dung cần chú ý là việc đối chiếu giữa chi phí thuế và lợi nhuận kế toán theo yêu cầu của chuẩn mực.
Ví dụ, doanh nghiệp ghi nhận một khoản nợ phải trả thuê theo IFRS 16 nhưng cơ sở tính thuế khác với giá trị ghi sổ.
Tình huống này có thể phát sinh chênh lệch tạm thời cần xem xét khi xác định thuế hoãn lại.
Trong thuyết minh báo cáo IFRS, kế toán phải giải thích các khoản thuế hoãn lại trọng yếu, biến động liên quan và những thông tin khác theo IAS 12.
Đây là nội dung quan trọng đối với kế toán trưởng và CFO khi thực hiện Chuyển đổi VAS sang IFRS.
2.8. Giao dịch với các bên liên quan
Theo IAS 24, thuyết minh báo cáo IFRS phải cung cấp thông tin phù hợp về các mối quan hệ và giao dịch với bên liên quan.
Các bên liên quan có thể bao gồm công ty mẹ, công ty con, công ty liên kết, nhân sự quản lý chủ chốt và những bên khác đáp ứng định nghĩa trong chuẩn mực.
Ví dụ, Công ty A bán hàng hóa trị giá 20 tỷ đồng cho một công ty cùng tập đoàn.
Doanh nghiệp cần xem xét thuyết minh bản chất mối quan hệ, giá trị giao dịch, số dư chưa thanh toán và các thông tin liên quan theo yêu cầu.
Điểm cần lưu ý khi thực hiện thuyết minh báo cáo IFRS là giao dịch với bên liên quan không chỉ giới hạn ở những khoản mua bán hàng hóa.
Các giao dịch cho vay, bảo lãnh, cung cấp dịch vụ và cam kết cũng có thể thuộc phạm vi phải công bố.
Doanh nghiệp chỉ nên khẳng định giao dịch được thực hiện theo điều kiện tương đương giao dịch độc lập khi có cơ sở chứng minh.
2.9. Dự phòng, nghĩa vụ tiềm tàng và cam kết
Thuyết minh báo cáo IFRS liên quan đến dự phòng và nghĩa vụ tiềm tàng được điều chỉnh chủ yếu bởi IAS 37.
Doanh nghiệp cần phân biệt khoản dự phòng đã được ghi nhận với nghĩa vụ tiềm tàng chưa đủ điều kiện ghi nhận.
Ví dụ, doanh nghiệp đang có tranh chấp pháp lý với đối tác.
Nếu tồn tại nghĩa vụ hiện tại, khả năng phải chuyển giao nguồn lực là cao hơn khả năng không xảy ra và giá trị nghĩa vụ có thể được ước tính đáng tin cậy, doanh nghiệp cần xem xét ghi nhận dự phòng.
Ngược lại, trong những trường hợp chưa đủ điều kiện ghi nhận, nghĩa vụ có thể cần được thuyết minh, trừ khi khả năng dòng tiền ra là rất thấp hoặc có ngoại lệ áp dụng.
Phần thuyết minh báo cáo IFRS cần phản ánh bản chất nghĩa vụ, thời điểm dự kiến, mức độ không chắc chắn và những thông tin khác theo chuẩn mực.
Kế toán không nên tự động ghi nhận mọi tranh chấp pháp lý thành chi phí dự phòng.
2.10. Sự kiện sau ngày báo cáo và hoạt động liên tục
Nhóm cuối cùng trong khung thuyết minh báo cáo IFRS là các sự kiện sau kỳ báo cáo và thông tin về khả năng hoạt động liên tục.
Theo IAS 10, kế toán cần phân biệt sự kiện điều chỉnh và sự kiện không điều chỉnh.
Sự kiện điều chỉnh cung cấp bằng chứng về những điều kiện đã tồn tại tại ngày kết thúc kỳ báo cáo.
Trong khi đó, sự kiện không điều chỉnh phản ánh những điều kiện phát sinh sau ngày báo cáo.
Ví dụ, một vụ hỏa hoạn nghiêm trọng xảy ra sau ngày kết thúc năm tài chính có thể là sự kiện không điều chỉnh nhưng vẫn cần thuyết minh nếu trọng yếu.
Đối với thuyết minh báo cáo IFRS, doanh nghiệp cũng phải xem xét những yếu tố không chắc chắn trọng yếu có thể làm phát sinh nghi ngờ đáng kể về khả năng hoạt động liên tục.
Các thông tin này đặc biệt quan trọng đối với nhà đầu tư, ngân hàng và kiểm toán viên.
3. Bảng Kiểm Tra 10 Nhóm Thuyết Minh Báo Cáo IFRS
Để kiểm soát việc chuẩn bị thuyết minh báo cáo IFRS, kế toán có thể sử dụng bảng tham khảo sau.
| Nhóm nội dung | Chuẩn mực liên quan chủ yếu | Dữ liệu cần chuẩn bị |
|---|---|---|
| Thông tin doanh nghiệp | IAS 1, IFRS 18 | Hồ sơ pháp lý, thông tin hoạt động |
| Chính sách kế toán | IAS 1, IAS 8, IFRS 18 | Chính sách kế toán được áp dụng |
| Xét đoán và ước tính | IAS 1, IAS 8 | Giả định, mô hình tính toán |
| Tài sản dài hạn | IAS 16, IAS 38, IAS 40 | Sổ tài sản, bảng khấu hao |
| Doanh thu | IFRS 15 | Hợp đồng, nghĩa vụ thực hiện |
| Công cụ tài chính | IFRS 7, IFRS 9 | Dữ liệu phải thu, phải trả, khoản vay |
| Thuế thu nhập | IAS 12 | Bảng tính thuế hiện hành, hoãn lại |
| Bên liên quan | IAS 24 | Danh sách bên liên quan, giao dịch |
| Dự phòng và cam kết | IAS 37 | Hồ sơ pháp lý, nghĩa vụ, ước tính |
| Sự kiện sau kỳ báo cáo | IAS 10 | Hồ sơ sự kiện, đánh giá tác động |
Bảng trên là công cụ hỗ trợ, không thay thế danh mục thuyết minh đầy đủ theo từng chuẩn mực.
Ngoài các nhóm đã nêu, thuyết minh báo cáo IFRS còn có thể phải trình bày thông tin về hợp nhất kinh doanh theo IFRS 3, lợi ích tại các đơn vị khác theo IFRS 12, thuê tài sản theo IFRS 16 hoặc bộ phận kinh doanh theo IFRS 8.
Với báo cáo tài chính hợp nhất, yêu cầu công bố thường phức tạp hơn do phát sinh các giao dịch và mối quan hệ giữa nhiều đơn vị.
4. Ví Dụ Thực Hành Thuyết Minh Báo Cáo IFRS
Để hiểu cách xây dựng thuyết minh báo cáo IFRS, xem xét tình huống giả định tại Công ty ABC.
Doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử, có doanh thu năm 2026 là 150 tỷ đồng. Tại ngày 31/12/2026, công ty có khoản phải thu khách hàng 30 tỷ đồng và khoản dự phòng tổn thất tín dụng dự kiến 1,2 tỷ đồng.
4.1. Chuẩn bị số liệu thuyết minh
Khi thực hiện thuyết minh báo cáo IFRS, kế toán cần xác định số dư gộp, khoản dự phòng và giá trị còn lại của khoản phải thu.
| Chỉ tiêu | Giá trị |
|---|---|
| Phải thu khách hàng gộp | 30 tỷ đồng |
| Tổn thất tín dụng dự kiến | 1,2 tỷ đồng |
| Phải thu khách hàng thuần | 28,8 tỷ đồng |
Giá trị thuần được xác định bằng số dư phải thu gộp trừ khoản dự phòng tổn thất tín dụng dự kiến, giả định không có điều chỉnh khác.
Tuy nhiên, số liệu trên chưa đủ để hoàn thành toàn bộ yêu cầu thuyết minh của IFRS 7 và IFRS 9.
4.2. Xây dựng nội dung thuyết minh
Một đoạn thuyết minh báo cáo IFRS minh họa có thể được trình bày như sau:
Khoản phải thu khách hàng
Tại ngày 31/12/2026, tổng giá trị phải thu khách hàng của Công ty ABC là 30 tỷ đồng. Doanh nghiệp ghi nhận khoản dự phòng tổn thất tín dụng dự kiến 1,2 tỷ đồng, dẫn đến giá trị phải thu thuần là 28,8 tỷ đồng.
Doanh nghiệp đánh giá tổn thất tín dụng dự kiến dựa trên dữ liệu lịch sử thanh toán, tình trạng quá hạn và các thông tin dự báo có liên quan.
Đây chỉ là phần mô tả minh họa. Một bản thuyết minh báo cáo IFRS đầy đủ còn phải xem xét phân tích rủi ro tín dụng, biến động dự phòng và những yêu cầu khác của IFRS 7.
4.3. Kiểm tra tính nhất quán của số liệu
Sau khi lập bản thuyết minh, kế toán cần đối chiếu giá trị phải thu thuần 28,8 tỷ đồng với báo cáo tình hình tài chính.
Đồng thời, khoản dự phòng tổn thất tín dụng phải phù hợp với bảng tính dự phòng, các bút toán kế toán và biến động trong kỳ.
Nếu số liệu giữa báo cáo chính và thuyết minh báo cáo IFRS không thống nhất, người đọc có thể hiểu sai về chất lượng tài sản của doanh nghiệp.
Đây là lý do việc thực hành đối chiếu số liệu cần được chú trọng trong chương trình đào tạo IFRS.

5. Quy Trình Lập Thuyết Minh Báo Cáo IFRS Cho Doanh Nghiệp
Để hoàn thành thuyết minh báo cáo IFRS hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình xử lý dữ liệu thay vì viết thuyết minh sau khi đã khóa sổ toàn bộ báo cáo.
5.1. Xác định chuẩn mực áp dụng
Kế toán bắt đầu bằng việc xác định những chuẩn mực có liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp.
Ví dụ, doanh nghiệp thương mại thường phải xem xét IFRS 15, IFRS 9 và IAS 2.
Doanh nghiệp có nhiều hợp đồng thuê cần đánh giá thêm IFRS 16.
Từ đó, bộ phận tài chính lập danh mục các yêu cầu thuyết minh báo cáo IFRS theo từng nhóm khoản mục.
5.2. Thu thập dữ liệu từ các bộ phận
Thông tin thuyết minh không chỉ nằm trong sổ cái kế toán.
Để lập thuyết minh báo cáo IFRS, doanh nghiệp có thể cần dữ liệu từ phòng kinh doanh, nhân sự, pháp chế, quản lý tài sản và bộ phận tài chính.
Chẳng hạn, phòng kinh doanh cung cấp điều khoản hợp đồng khách hàng. Bộ phận pháp chế hỗ trợ đánh giá nghĩa vụ tiềm tàng. Phòng nhân sự cung cấp dữ liệu liên quan đến quyền lợi người lao động.
Việc phân công trách nhiệm thu thập dữ liệu giúp giảm rủi ro thiếu thông tin trọng yếu.
5.3. Xây dựng bảng đối chiếu thuyết minh
Mỗi khoản mục trong thuyết minh báo cáo IFRS nên được liên kết với số liệu trên báo cáo chính và bảng tính hỗ trợ.
Ví dụ, khoản tài sản cố định có thể được kiểm tra bằng bảng đối chiếu nguyên giá đầu kỳ, tăng trong kỳ, thanh lý, khấu hao và số dư cuối kỳ.
Việc đối chiếu cần được thực hiện trước khi phê duyệt báo cáo.
5.4. Kiểm tra tính trọng yếu và phê duyệt
Bước cuối cùng của quy trình thuyết minh báo cáo IFRS là đánh giá tính đầy đủ và phù hợp của thông tin.
Kế toán trưởng cần xem xét những thông tin có thể ảnh hưởng đến quyết định kinh tế của người sử dụng báo cáo.
Đồng thời, doanh nghiệp phải loại bỏ các diễn giải trùng lặp không cần thiết và bảo đảm rằng những thông tin trọng yếu không bị che khuất bởi phần mô tả dài dòng.

6. Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Ảnh Hưởng Thế Nào Đến Thuyết Minh?
Khi Chuyển đổi VAS sang IFRS, nhiều doanh nghiệp tập trung vào bút toán điều chỉnh nhưng chưa dành đủ nguồn lực cho hệ thống thuyết minh.
Trên thực tế, thuyết minh báo cáo IFRS có thể yêu cầu dữ liệu chi tiết hơn so với hệ thống báo cáo trước đây.
6.1. Khác biệt về chính sách và ước tính kế toán
Doanh nghiệp phải đánh giá lại chính sách ghi nhận doanh thu, hợp đồng thuê, suy giảm giá trị tài sản và công cụ tài chính theo các chuẩn mực áp dụng.
Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến số liệu mà còn tạo ra các yêu cầu thuyết minh báo cáo IFRS mới.
Ví dụ, áp dụng IFRS 16 có thể dẫn đến việc ghi nhận tài sản quyền sử dụng và nợ phải trả thuê đối với nhiều hợp đồng trước đây được xử lý khác theo quy định kế toán Việt Nam.
Doanh nghiệp vì thế cần chuẩn bị thông tin liên quan đến hợp đồng thuê, chi phí lãi vay và dòng tiền thuê.
6.2. Thuyết minh khi lần đầu áp dụng IFRS
Đối với doanh nghiệp lần đầu áp dụng IFRS, IFRS 1 quy định những yêu cầu giải thích việc chuyển đổi ảnh hưởng thế nào đến tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và dòng tiền.
Thông tin thường bao gồm các bảng đối chiếu quan trọng giữa cơ sở kế toán trước đây và IFRS, tùy thuộc thời điểm và yêu cầu chuyển đổi cụ thể.
Vì vậy, thuyết minh báo cáo IFRS trong năm đầu áp dụng có thể đòi hỏi nhiều công việc hơn so với các năm tiếp theo.
Đối với IFRS cho Kế toán trưởng, việc thiết lập dữ liệu chuyển đổi ngay từ đầu là yêu cầu có giá trị thực tế.
7. IFRS 18 Thay Đổi Yêu Cầu Thuyết Minh Từ Năm 2027 Ra Sao?
Một điểm cần cập nhật khi nghiên cứu thuyết minh báo cáo IFRS là sự ra đời của IFRS 18.
Chuẩn mực này được ban hành năm 2024 và có hiệu lực đối với các kỳ báo cáo năm bắt đầu từ ngày 01/01/2027. Doanh nghiệp được phép áp dụng sớm.
IFRS 18 thay thế IAS 1 và đưa ra các yêu cầu mới nhằm cải thiện khả năng so sánh thông tin tài chính.
7.1. Công bố các chỉ tiêu hiệu quả do ban quản lý xác định
Một thay đổi đáng chú ý của thuyết minh báo cáo IFRS theo IFRS 18 là yêu cầu công bố các chỉ tiêu hiệu quả hoạt động do ban quản lý xác định, được gọi là Management-defined Performance Measures (MPMs).
Đây là những chỉ tiêu đáp ứng định nghĩa cụ thể của IFRS 18, không phải mọi KPI nội bộ của doanh nghiệp.
Khi có MPM thuộc phạm vi chuẩn mực, doanh nghiệp phải cung cấp thông tin giải thích cách tính và đối chiếu với chỉ tiêu IFRS phù hợp, cùng các thông tin bắt buộc khác.
7.2. Tăng yêu cầu phân nhóm và phân tách thông tin
IFRS 18 cũng cải thiện nguyên tắc tổng hợp và phân tách thông tin trên báo cáo chính và phần thuyết minh.
Điều này ảnh hưởng đến cách tổ chức thuyết minh báo cáo IFRS, đặc biệt khi doanh nghiệp có nhiều nhóm doanh thu, chi phí hoặc giao dịch mang bản chất khác nhau.
Kế toán trưởng cần rà soát hệ thống báo cáo và các nguồn dữ liệu để chuẩn bị cho yêu cầu mới.
Đây là nội dung nên được cập nhật khi học IFRS hoặc tham gia chương trình đào tạo liên quan đến trình bày báo cáo tài chính.
8. Những Sai Sót Thường Gặp Khi Lập Thuyết Minh Báo Cáo IFRS
Sai sót đầu tiên là sao chép chính sách kế toán từ một doanh nghiệp khác mà không xem xét đặc điểm giao dịch thực tế.
Một bản thuyết minh báo cáo IFRS dài chưa chắc cung cấp nhiều thông tin hữu ích. Nếu mô tả những chính sách không áp dụng, doanh nghiệp có thể làm người đọc khó nhận diện thông tin trọng yếu.
Sai sót thứ hai là không liên kết số dư giữa báo cáo chính và thuyết minh. Điều này thường phát sinh khi các bộ phận sử dụng nhiều bảng tính riêng biệt.
Sai sót thứ ba liên quan đến việc thiếu thông tin về xét đoán, ước tính và rủi ro.
Đặc biệt, đối với công cụ tài chính, việc chỉ trình bày số dư phải thu hoặc khoản vay không đồng nghĩa với việc đã hoàn thành nghĩa vụ công bố theo IFRS 7.
Cuối cùng, một số doanh nghiệp chưa cập nhật các yêu cầu chuẩn mực mới.
Để nâng cao chất lượng thuyết minh báo cáo IFRS, doanh nghiệp cần duy trì bảng kiểm yêu cầu công bố, phân công người phụ trách và thực hiện rà soát trước khi phát hành báo cáo.
9. Khóa Học IFRS – CertIFR Tại PT Academy Giúp Học Viên Những Gì?
Để lập tốt thuyết minh báo cáo IFRS, người làm kế toán cần hiểu nguyên tắc của nhiều chuẩn mực thay vì chỉ sử dụng biểu mẫu có sẵn.
Đây là lý do PT Academy xây dựng Khóa học IFRS – CertIFR theo định hướng kết hợp kiến thức chuẩn mực với tình huống kế toán doanh nghiệp.
9.1. Chứng chỉ CertIFR là gì?
CertIFR là viết tắt của Certificate in International Financial Reporting, chứng chỉ do Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh Quốc (ACCA) cấp cho người đáp ứng yêu cầu đánh giá của chương trình.
Chứng chỉ CertIFR giúp người học xây dựng nền tảng kiến thức về hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế.
Người tham gia Khóa học CertIFR có thể tiếp cận các nguyên tắc ghi nhận, đo lường, trình bày và công bố thông tin theo IFRS.
Cần lưu ý, CertIFR là chứng chỉ kiến thức chuyên môn quốc tế, không thay thế chứng chỉ hành nghề kế toán hoặc kiểm toán tại Việt Nam.
9.2. Nội dung khóa học IFRS tại PT Academy
Theo chương trình được công bố trên website, Khóa đào tạo IFRS tại PT Academy được tổ chức thành các nhóm nội dung từ nền tảng đến ứng dụng.
Học viên tìm hiểu tổng quan IFRS, khuôn khổ lập báo cáo tài chính, chính sách kế toán và các nguyên tắc trình bày.
Chương trình còn đề cập đến các chuẩn mực quan trọng như IFRS 15 về doanh thu, IFRS 9 về công cụ tài chính, IFRS 16 về thuê tài sản, IAS 16 về tài sản cố định và IAS 38 về tài sản vô hình.
Đặc biệt, nội dung lập báo cáo tài chính thực tế có đề cập đến Notes to Financial Statements, phù hợp với người đang cần nâng cao kỹ năng thuyết minh báo cáo IFRS.
Bên cạnh đó, chương trình có các chuyên đề Chuyển đổi VAS sang IFRS, điều chỉnh số liệu và thực hành lập các báo cáo tài chính.
Thông tin chi tiết được công bố tại Khóa học Chứng chỉ Lập Báo cáo Tài chính Quốc tế CertIFR – PT Academy.
9.3. Phương pháp đào tạo IFRS thực chiến
Điểm quan trọng của Khóa học IFRS thực chiến là người học cần hiểu cách vận dụng chuẩn mực vào nghiệp vụ.
Chẳng hạn, thay vì chỉ ghi nhớ yêu cầu công bố thông tin, học viên có thể nghiên cứu tình huống về khoản phải thu, hợp đồng thuê hoặc ghi nhận doanh thu.
Từ đó, người học hiểu những dữ liệu cần thu thập để phục vụ việc lập và kiểm tra thuyết minh báo cáo IFRS.
PT Academy định hướng chương trình kết hợp lý thuyết, phân tích tình huống, bài tập ứng dụng và ôn tập theo cấu trúc ACCA CertIFR.
Cách tiếp cận này phù hợp với nhân sự đã có kinh nghiệm VAS nhưng muốn phát triển tư duy kế toán theo chuẩn quốc tế.
9.4. Đối tượng phù hợp với khóa học IFRS – CertIFR
Khóa học IFRS – CertIFR phù hợp với kế toán viên, kế toán tổng hợp, kế toán trưởng, kiểm toán viên và chuyên viên tài chính.
Đối với CFO và Finance Manager, kiến thức IFRS giúp nâng cao khả năng đọc, phân tích và đánh giá các chính sách kế toán ảnh hưởng đến báo cáo tài chính.
Nhân sự doanh nghiệp FDI hoặc tập đoàn đa quốc gia có thể sử dụng kiến thức IFRS thực hành để phối hợp tốt hơn trong hoạt động lập báo cáo.
Đối với người chuẩn bị tham gia kỳ đánh giá ACCA CertIFR, khóa học hỗ trợ hệ thống hóa kiến thức và định hướng ôn tập.
IFRS cho doanh nghiệp không chỉ là yêu cầu tuân thủ chuẩn mực mà còn liên quan đến chất lượng thông tin phục vụ quản trị, kiểm toán và ra quyết định tài chính.
10. Câu Hỏi Thường Gặp Về Thuyết Minh Báo Cáo IFRS
10.1. Thuyết minh báo cáo IFRS có bắt buộc không?
Có. Thuyết minh báo cáo IFRS là bộ phận cấu thành của bộ báo cáo tài chính đầy đủ theo IFRS.
Doanh nghiệp phải cung cấp các thuyết minh được yêu cầu theo những chuẩn mực áp dụng, đồng thời xem xét tính trọng yếu và các ngoại lệ liên quan.
10.2. Thuyết minh báo cáo IFRS có mẫu cố định không?
Không có một biểu mẫu thuyết minh duy nhất phù hợp cho mọi doanh nghiệp.
Thuyết minh báo cáo IFRS phải được xây dựng dựa trên hoạt động thực tế, chuẩn mực áp dụng và thông tin trọng yếu của từng đơn vị.
10.3. IAS 1 và IFRS 18 khác nhau thế nào?
IFRS 18 thay thế IAS 1 từ các kỳ báo cáo năm bắt đầu ngày 01/01/2027, với quyền áp dụng sớm.
Chuẩn mực mới bổ sung yêu cầu về cấu trúc báo cáo lãi hoặc lỗ, chỉ tiêu hiệu quả hoạt động do ban quản lý xác định và nguyên tắc phân nhóm thông tin.
Những thay đổi này cũng ảnh hưởng đến việc chuẩn bị thuyết minh báo cáo IFRS.
10.4. Người mới học IFRS có thể tự lập thuyết minh không?
Người mới có thể bắt đầu từ việc hiểu cấu trúc bộ báo cáo tài chính, chính sách kế toán và những yêu cầu công bố cơ bản.
Tuy nhiên, để hoàn thành thuyết minh báo cáo IFRS cho doanh nghiệp có nhiều giao dịch phức tạp, cần kết hợp kiến thức chuẩn mực, dữ liệu thực tế và việc rà soát chuyên môn.
10.5. Học CertIFR có hỗ trợ kỹ năng lập thuyết minh không?
Có. Nội dung Khóa học CertIFR giúp người học hiểu nguyên tắc trình bày và công bố thông tin theo IFRS.
Tại PT Academy, chương trình có chuyên đề lập báo cáo tài chính và Notes to Financial Statements.
Tuy nhiên, năng lực lập một bộ thuyết minh hoàn chỉnh còn phụ thuộc vào mức độ thực hành, kinh nghiệm và khả năng xử lý dữ liệu của mỗi học viên.

11. Nâng Cao Năng Lực Lập Thuyết Minh Báo Cáo IFRS Tại PT Academy
Thuyết minh báo cáo IFRS cần trình bày những gì? Một bộ thuyết minh cần cung cấp thông tin phù hợp về doanh nghiệp, chính sách kế toán trọng yếu, xét đoán và ước tính, tài sản, doanh thu, công cụ tài chính, thuế, giao dịch với bên liên quan, nghĩa vụ tiềm tàng và sự kiện sau kỳ báo cáo.
Tuy nhiên, việc hoàn thành thuyết minh báo cáo IFRS không chỉ dựa trên danh mục kiểm tra. Người lập báo cáo phải hiểu bản chất giao dịch, đánh giá tính trọng yếu và bảo đảm sự nhất quán giữa các số liệu.
Đặc biệt, yêu cầu mới của IFRS 18 khiến việc cập nhật kiến thức về trình bày và công bố thông tin trở nên cần thiết đối với đội ngũ kế toán – tài chính.
Với định hướng đào tạo gắn liền công việc, Khóa học IFRS – CertIFR tại PT Academy giúp người học tiếp cận hệ thống chuẩn mực, phát triển tư duy xử lý nghiệp vụ và chuẩn bị kiến thức cho hoạt động Lập Báo cáo Tài chính theo IFRS.
Đối với kế toán trưởng, kiểm toán viên và chuyên viên tài chính, việc nắm vững kỹ thuật thuyết minh báo cáo IFRS giúp nâng cao chất lượng báo cáo, giảm sai sót trong quá trình kiểm tra và hỗ trợ việc cung cấp thông tin tài chính có cơ sở.
Thông tin chương trình, phương pháp đào tạo và đăng ký tư vấn được công bố tại Khóa học IFRS – CertIFR của PT Academy.
PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY
Kiến Tạo Hiện Tại – Mở Lối Tương Lai
Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM
Hotline: 0907 190 426
Website: https://ptacademy.edu.vn/
Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/
