Cập nhật thuế giá trị gia tăng (GTGT) là công việc quan trọng đối với kế toán viên, kế toán trưởng, CFO và doanh nghiệp. Đặc biệt từ ngày 01/07/2025, khi Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 chính thức có hiệu lực, nhiều quy định liên quan đến đối tượng chịu thuế, thuế suất, điều kiện khấu trừ và hoàn thuế đã thay đổi.
Bước sang năm 2026, người làm kế toán tiếp tục phải theo dõi các văn bản sửa đổi, bổ sung hướng dẫn Luật Thuế GTGT, đồng thời kiểm soát chặt chẽ hóa đơn điện tử và chứng từ thanh toán.
Vì vậy, cập nhật thuế không nên được hiểu đơn giản là đọc một văn bản mới. Doanh nghiệp cần rà soát đồng thời quy trình mua hàng, bán hàng, hóa đơn, thanh toán, kê khai, hạch toán và lưu trữ chứng từ để hạn chế rủi ro thuế.
1. Cập Nhật Thuế GTGT Theo Luật 48/2024/QH15
Một trong những thay đổi quan trọng nhất đối với người làm kế toán là Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.
Đây là căn cứ pháp lý quan trọng khi cập nhật thuế GTGT trong giai đoạn hiện nay.
Luật điều chỉnh nhiều nhóm nội dung liên quan đến:
- Người nộp thuế
- Đối tượng không chịu thuế
- Giá tính thuế
- Thuế suất
- Phương pháp tính thuế
- Khấu trừ thuế GTGT đầu vào
- Hoàn thuế GTGT
Điều này có nghĩa người làm kế toán không nên tiếp tục áp dụng máy móc các hướng dẫn cũ mà cần kiểm tra quy định đang có hiệu lực tại thời điểm nghiệp vụ phát sinh.
Trong thực tế, doanh nghiệp nên xây dựng một danh mục văn bản thuế đang áp dụng và cập nhật định kỳ để kế toán có cơ sở tra cứu thống nhất.
2. Nghị Định 181/2025/NĐ-CP Và Các Quy Định Hướng Dẫn Thuế GTGT
Cùng với Luật Thuế GTGT, Nghị định 181/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật.
Bước sang năm 2026, người làm cập nhật thuế cần lưu ý rằng hệ thống hướng dẫn này tiếp tục được sửa đổi, bổ sung.
Do đó, khi xử lý một nghiệp vụ thuế GTGT, kế toán không nên chỉ tra cứu một văn bản riêng lẻ.
Cách tiếp cận an toàn hơn là kiểm tra:
Luật → Nghị định hướng dẫn → văn bản sửa đổi, bổ sung → Thông tư hướng dẫn → tình trạng hiệu lực tại thời điểm nghiệp vụ phát sinh.
Đây là kỹ năng rất quan trọng với kế toán trưởng và nhân sự phụ trách thuế.
3. Cập Nhật Thuế Suất GTGT – Không Phải Hàng Hóa Nào Cũng Áp Dụng Giống Nhau
Một trong những nội dung doanh nghiệp quan tâm nhất khi cập nhật thuế là thuế suất GTGT.
Kế toán cần xác định đúng hàng hóa, dịch vụ thuộc nhóm áp dụng mức thuế suất tương ứng theo pháp luật hiện hành.
Việc xác định sai thuế suất có thể kéo theo nhiều hệ quả:
- Xuất hóa đơn sai
- Kê khai sai thuế GTGT đầu ra
- Chênh lệch giữa hóa đơn và hợp đồng
- Phải xử lý hoặc điều chỉnh dữ liệu
- Ảnh hưởng đến số thuế phải nộp
- Phát sinh rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra
Do đó, doanh nghiệp không nên xây dựng một bảng thuế suất rồi sử dụng cố định trong nhiều năm.
Khi chính sách thay đổi, danh mục hàng hóa – dịch vụ trong phần mềm bán hàng, ERP và phần mềm kế toán cũng cần được rà soát.
4. Chính Sách Giảm 2% Thuế GTGT Cần Được Theo Dõi Đúng Phạm Vi
Một nội dung đặc biệt quan trọng trong quá trình cập nhật thuế GTGT là chính sách giảm thuế.
Theo Nghị quyết số 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP, chính sách giảm 2% thuế GTGT đối với các nhóm hàng hóa, dịch vụ đủ điều kiện được thực hiện từ ngày 01/07/2025 đến hết ngày 31/12/2026.
Điểm kế toán cần đặc biệt chú ý là không phải mọi hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế suất 10% đều mặc nhiên được giảm xuống 8%.
Doanh nghiệp phải kiểm tra phạm vi hàng hóa, dịch vụ được hưởng chính sách và các nhóm bị loại trừ theo quy định.
Vì vậy, khi cập nhật thuế, kế toán nên thực hiện ít nhất ba bước:
- Xác định chính xác hàng hóa hoặc dịch vụ doanh nghiệp đang cung cấp
- Kiểm tra hàng hóa, dịch vụ có thuộc phạm vi được giảm thuế hay không
- Cập nhật đúng mức thuế suất trên hệ thống hóa đơn và phần mềm kế toán
Sai ngay từ khâu xác định đối tượng có thể khiến toàn bộ chuỗi hóa đơn – kê khai – doanh thu phát sinh chênh lệch.
>>>>> Xem thêm: Giảm Thuế GTGT Từ Ngày 1/7/2025 Đến Hết 31/12/2025
5. Điều Kiện Khấu Trừ Thuế GTGT Đầu Vào Cần Được Kiểm Soát Chặt
Khấu trừ thuế GTGT đầu vào là nội dung rất quan trọng khi cập nhật thuế.
Doanh nghiệp không nên hiểu rằng cứ có hóa đơn đầu vào là mặc nhiên được khấu trừ.
Kế toán cần kiểm tra các điều kiện theo quy định hiện hành, bao gồm hóa đơn, chứng từ và điều kiện thanh toán trong các trường hợp pháp luật yêu cầu.
Một thay đổi đáng chú ý của Luật Thuế GTGT mới là yêu cầu về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào theo điều kiện và ngưỡng được pháp luật quy định.
Điều này làm cho công tác kế toán không thể tách rời khỏi bộ phận mua hàng và thanh toán.
Ví dụ, một giao dịch có thể có hóa đơn hợp lệ nhưng nếu phương thức thanh toán không đáp ứng điều kiện áp dụng thì doanh nghiệp có thể gặp vấn đề khi xác định số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
Do đó, kế toán nên kiểm soát giao dịch ngay từ trước khi thanh toán thay vì đợi đến thời điểm lập tờ khai mới kiểm tra.
6. Hóa Đơn Điện Tử Tiếp Tục Là Trọng Tâm Của Cập Nhật Thuế
Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ có hiệu lực từ ngày 01/06/2025.
Đây là một trong những văn bản quan trọng mà người làm cập nhật thuế phải theo dõi.
Bên cạnh đó, Thông tư 32/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính cũng có hiệu lực từ ngày 01/06/2025, hướng dẫn các nội dung liên quan đến hóa đơn, chứng từ.
Trong thực tế, doanh nghiệp cần chú ý đến:
- Thời điểm lập hóa đơn
- Nội dung trên hóa đơn
- Dữ liệu hóa đơn điện tử
- Xử lý hóa đơn có sai sót
- Đối chiếu hóa đơn đầu vào – đầu ra
- Lưu trữ dữ liệu phục vụ kiểm tra
- Sự đồng nhất giữa hóa đơn và dữ liệu kế toán
Không nên đợi đến cuối tháng hoặc cuối quý mới kiểm tra toàn bộ hóa đơn.
Một quy trình kiểm soát tốt nên được thực hiện ngay khi hóa đơn phát sinh.
7. Đừng Chỉ Lưu PDF – Kế Toán Cần Quản Lý Dữ Liệu Hóa Đơn Có Hệ Thống
Khi cập nhật thuế trong môi trường số, quản lý hóa đơn không còn là câu chuyện in giấy và lưu hồ sơ vào từng tập.
Doanh nghiệp ngày càng phải làm việc với dữ liệu điện tử.
Kế toán nên xây dựng hệ thống lưu trữ có khả năng truy xuất:
- Dữ liệu hóa đơn điện tử
- Hợp đồng
- Đơn đặt hàng
- Biên bản giao nhận
- Biên bản nghiệm thu nếu có
- Chứng từ thanh toán
- Hồ sơ liên quan đến nghiệp vụ
- Tài liệu điều chỉnh khi phát sinh sai sót
Điều quan trọng là hồ sơ phải giúp chứng minh được bản chất của giao dịch.
Nếu chỉ có một hóa đơn nhưng không có hồ sơ chứng minh giao dịch thực tế trong trường hợp cần thiết, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi giải trình.
8. Khai Bổ Sung Khi Phát Hiện Sai Sót Cần Làm Đúng Quy Định
Một nội dung quan trọng khác khi cập nhật thuế là xử lý sai sót sau khi đã nộp hồ sơ khai thuế.
Trong thực tế, sai sót có thể xuất hiện do:
- Bỏ sót hóa đơn
- Nhập sai số liệu
- Sai thuế suất
- Sai kỳ kê khai
- Sai thông tin hóa đơn
- Chênh lệch giữa dữ liệu kế toán và dữ liệu kê khai
Khi phát hiện sai sót, doanh nghiệp cần xác định đúng trường hợp và thực hiện khai bổ sung theo quy định của pháp luật quản lý thuế.
Không nên hiểu việc được khai bổ sung đồng nghĩa mọi sai sót đều không phát sinh hậu quả pháp lý.
Tùy từng trường hợp, việc kê khai sai có thể ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế, tiền chậm nộp hoặc các trách nhiệm khác.
Vì vậy, doanh nghiệp nên xây dựng cơ chế kiểm tra trước khi nộp tờ khai và phát hiện sai sót càng sớm càng tốt.
9. Quy Trình Cập Nhật Thuế Nên Bắt Đầu Từ Đối Chiếu Dữ Liệu
Một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp gặp rủi ro thuế không phải vì không biết quy định mà vì dữ liệu giữa các hệ thống không khớp nhau.
Ví dụ:
Doanh thu trên sổ kế toán khác dữ liệu hóa đơn.
Thuế GTGT đầu ra trên tờ khai khác dữ liệu bán hàng.
Hóa đơn đầu vào có nhưng chưa ghi nhận kế toán.
Chứng từ thanh toán không khớp với hóa đơn.
Công nợ trên sổ không khớp với nhà cung cấp.
Do đó, cập nhật thuế hiệu quả phải đi kèm với quy trình đối chiếu.
Doanh nghiệp có thể xây dựng checklist định kỳ gồm:
- Đối chiếu hóa đơn đầu ra với doanh thu
- Đối chiếu hóa đơn đầu vào với sổ kế toán
- Đối chiếu thuế GTGT với tờ khai
- Đối chiếu công nợ
- Đối chiếu ngân hàng
- Kiểm tra chứng từ thanh toán
- Kiểm tra các hóa đơn có sai sót
- Kiểm tra nghiệp vụ bất thường
Việc này giúp phát hiện vấn đề trước khi dữ liệu được sử dụng cho báo cáo hoặc kê khai.
Cập Nhật Thuế Không Chỉ Là Công Việc Của Kế Toán Thuế
Một sai lầm phổ biến trong doanh nghiệp là giao toàn bộ trách nhiệm cập nhật thuế cho một nhân viên kế toán.
Thực tế, một chính sách thuế mới có thể ảnh hưởng đến nhiều bộ phận.
Bộ phận bán hàng cần biết mức thuế suất để báo giá và lập hợp đồng phù hợp.
Bộ phận mua hàng cần hiểu yêu cầu về hóa đơn và hồ sơ nhà cung cấp.
Bộ phận thanh toán cần kiểm soát điều kiện thanh toán.
Bộ phận CNTT có thể phải điều chỉnh hệ thống.
Kế toán phải hạch toán, đối chiếu và kê khai.
Kế toán trưởng/CFO phải đánh giá tác động lên dòng tiền và rủi ro tài chính.
Do đó, mỗi lần có thay đổi chính sách, doanh nghiệp nên xác định:
Quy định thay đổi → nghiệp vụ nào bị ảnh hưởng → bộ phận nào chịu trách nhiệm → hệ thống nào cần cập nhật → thời điểm nào phải hoàn thành.
Đây mới là tư duy cập nhật thuế thực chiến.
Cập nhật thuế
Cập Nhật Thuế Và Kiểm Soát Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt
Trong môi trường thuế hiện nay, kế toán cần kiểm soát chặt hơn mối quan hệ giữa hóa đơn và thanh toán.
Thay vì đến cuối kỳ mới rà lại chứng từ, doanh nghiệp nên thiết kế quy trình ngay từ đầu:
Hợp đồng → mua hàng/dịch vụ → nhận hóa đơn → kiểm tra → phê duyệt → thanh toán → lưu chứng từ → kê khai.
Khi từng bước được kiểm soát, doanh nghiệp giảm nguy cơ đến thời điểm kê khai mới phát hiện phương thức thanh toán hoặc hồ sơ không đáp ứng yêu cầu.
Đặc biệt, nhân viên mua hàng, kế toán công nợ và kế toán thuế cần phối hợp với nhau thay vì vận hành thành ba quy trình riêng biệt.
Cập Nhật Thuế GTGT Đối Với Hàng Hóa, Dịch Vụ Xuất Khẩu
Doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu cần đặc biệt thận trọng khi cập nhật thuế GTGT.
Thuế suất 0% không đơn giản được áp dụng chỉ vì khách hàng ở nước ngoài.
Kế toán phải kiểm tra bản chất giao dịch và các điều kiện, hồ sơ, chứng từ theo quy định hiện hành đối với từng trường hợp.
Các vấn đề cần kiểm soát có thể liên quan đến:
- Hợp đồng
- Chứng từ thanh toán
- Hồ sơ xuất khẩu
- Hóa đơn
- Chứng từ liên quan
- Điều kiện áp dụng thuế suất 0%
Với những giao dịch phức tạp, doanh nghiệp cần kiểm tra từng trường hợp cụ thể thay vì áp dụng một checklist chung cho tất cả nghiệp vụ.
Giao Dịch Liên Kết Không Nên Đồng Nhất Với Thuế GTGT
Một điểm cần đặc biệt phân biệt trong quá trình cập nhật thuế là thuế GTGT và quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết là những nhóm quy định khác nhau.
Doanh nghiệp không nên mặc định rằng cứ phát sinh giao dịch liên kết là mọi trường hợp đều phải lập cùng một bộ hồ sơ giống nhau.
Nghĩa vụ về xác định giá giao dịch liên kết, kê khai và hồ sơ cần được xem xét theo quy định chuyên biệt và điều kiện áp dụng của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, xét dưới góc độ kiểm soát thuế tổng thể, các giao dịch giữa các bên liên kết vẫn cần được doanh nghiệp đặc biệt chú ý về:
- Hợp đồng
- Nội dung giao dịch
- Giá trị giao dịch
- Chứng từ
- Thanh toán
- Căn cứ xác định giá
- Hồ sơ giải trình
Việc phân biệt đúng từng sắc thuế và từng nhóm nghĩa vụ giúp doanh nghiệp tránh áp dụng sai quy định.
Số Hóa Dữ Liệu Thuế Là Xu Hướng Kế Toán Không Thể Bỏ Qua
Quá trình quản lý thuế ngày càng gắn với dữ liệu điện tử.
Doanh nghiệp vì vậy nên chuẩn hóa dữ liệu từ đầu thay vì chờ khi có yêu cầu kiểm tra mới tập hợp.
Một hệ thống dữ liệu thuế tốt nên cho phép truy xuất nhanh:
Hóa đơn → chứng từ → giao dịch → hạch toán → thanh toán → tờ khai.
Khi các mắt xích này liên kết với nhau, kế toán có thể phát hiện chênh lệch nhanh hơn.
Đối với doanh nghiệp có lượng giao dịch lớn, Excel nâng cao, Power Query, ERP hoặc các công cụ BI có thể hỗ trợ xây dựng hệ thống kiểm tra dữ liệu.
Ví dụ, kế toán có thể thiết lập bảng cảnh báo:
Cập nhật thuế
- Hóa đơn chưa hạch toán
- Giao dịch chưa có chứng từ thanh toán phù hợp
- Hóa đơn có thuế suất khác thường
- Doanh thu và hóa đơn chênh lệch
- Công nợ quá hạn
- Chứng từ còn thiếu
Công nghệ không thay thế trách nhiệm của kế toán nhưng có thể giúp kiểm soát khối lượng dữ liệu lớn hiệu quả hơn.
CFO Và Kế Toán Trưởng Cần Làm Gì Khi Chính Sách Thuế Thay Đổi?
Đối với CFO và kế toán trưởng, cập nhật thuế không nên dừng ở việc chuyển văn bản mới cho nhân viên đọc.
Người quản lý cần đánh giá tác động đến hoạt động doanh nghiệp.
Một chính sách GTGT thay đổi có thể ảnh hưởng đến:
- Giá bán
- Hợp đồng
- Dòng tiền
- Biên lợi nhuận
- Phần mềm
- Quy trình xuất hóa đơn
- Quy trình mua hàng
- Kế hoạch thanh toán
- Quản trị nhà cung cấp
- Báo cáo quản trị
- Cập nhật thuế
Do đó, sau mỗi thay đổi quan trọng, CFO hoặc kế toán trưởng nên tổ chức rà soát tác động và phân công trách nhiệm cụ thể.
Đây là cách chuyển từ “biết chính sách thuế” sang “quản trị tác động của chính sách thuế”.
Checklist Cập Nhật Thuế GTGT Cho Doanh Nghiệp
Sau mỗi đợt thay đổi chính sách, kế toán có thể tự kiểm tra doanh nghiệp theo các câu hỏi:
Về thuế suất: Danh mục hàng hóa, dịch vụ đã được rà soát lại chưa?
Về giảm thuế: Doanh nghiệp đã phân loại đúng nhóm được giảm và không được giảm chưa?
Về hóa đơn: Phần mềm đã được cập nhật theo quy định hiện hành chưa?
Về đầu vào: Hóa đơn và chứng từ có đáp ứng điều kiện áp dụng không?
Về thanh toán: Các giao dịch cần chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đã được kiểm soát chưa?
Về kê khai: Dữ liệu hóa đơn có khớp với dữ liệu kế toán không?
Về sai sót: Có cơ chế phát hiện và xử lý hóa đơn, tờ khai sai không?
Về lưu trữ: Hồ sơ điện tử có thể truy xuất nhanh khi cần không?
Về phần mềm: ERP, phần mềm kế toán và phần mềm hóa đơn có đang sử dụng cùng một dữ liệu chuẩn không?
Về con người: Nhân viên mua hàng, bán hàng và thanh toán đã được thông báo về thay đổi thuế chưa?
Một checklist đơn giản nhưng được thực hiện thường xuyên có thể giúp doanh nghiệp giảm đáng kể sai sót vận hành.
Thực Hành Cập Nhật Thuế Tại PT Academy
PT Academy triển khai chương trình cập nhật thuế theo định hướng đào tạo thực chiến, giúp người học không chỉ biết văn bản nào mới mà còn hiểu quy định ảnh hưởng đến công việc thực tế như thế nào.
Nội dung đào tạo hướng đến các vấn đề người làm nghề thường gặp:
- Cập nhật chính sách thuế mới
- Phân tích tác động của quy định đến doanh nghiệp
- Kiểm tra hóa đơn – chứng từ
- Xử lý các tình huống kê khai
- Thực hành khai bổ sung trong các tình huống phù hợp
- Đối chiếu dữ liệu thuế và dữ liệu kế toán
- Kiểm soát rủi ro hóa đơn
- Chuẩn bị hồ sơ phục vụ giải trình
- Xây dựng tư duy tự cập nhật văn bản pháp luật
Điểm quan trọng là học viên không chỉ học “quy định nói gì” mà còn phải biết:
Quy định này ảnh hưởng nghiệp vụ nào?
Cần sửa quy trình nào?
Chứng từ nào phải kiểm tra?
Phần mềm cần cập nhật gì?
Rủi ro phát sinh ở đâu?
Đây là năng lực đặc biệt quan trọng với kế toán tổng hợp, kế toán trưởng, CFO và người phụ trách thuế.
Cập Nhật Thuế Phải Trở Thành Một Quy Trình Thường Xuyên
Cập nhật thuế không nên chỉ được thực hiện khi doanh nghiệp nghe tin có một luật hoặc nghị định mới.
Trong môi trường pháp lý thay đổi liên tục, doanh nghiệp cần biến việc cập nhật thành một quy trình.
Quy trình đó có thể gồm:
Theo dõi văn bản → xác định hiệu lực → phân tích tác động → cập nhật quy trình → cập nhật phần mềm → đào tạo nhân viên → kiểm tra thực hiện → lưu hồ sơ.
Đặc biệt với thuế GTGT, một thay đổi nhỏ về thuế suất, hóa đơn hoặc điều kiện khấu trừ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn giao dịch của doanh nghiệp.
Cập nhật thuế
Vì vậy, người làm kế toán hiện đại cần chuyển từ tư duy “đợi có vấn đề rồi xử lý” sang “kiểm soát từ khi nghiệp vụ phát sinh”.
Đó cũng là giá trị của việc cập nhật thuế thực chiến: không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định mà còn giúp xây dựng hệ thống kế toán minh bạch, dữ liệu chính xác và khả năng quản trị rủi ro chủ động hơn.
PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY
🏨Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM
☎️ Hotline: 0907190426
🌐Website: www.ptacademy.edu.vn
📮 Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/
