Sự chuyển đổi từ VAS Sang IFRS không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật kế toán mà còn là bước phát triển quan trọng đối với những doanh nghiệp Việt Nam đang hướng đến hội nhập tài chính quốc tế. Nếu Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) đã được sử dụng nhiều năm trong hoạt động kế toán trong nước, thì Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) mang đến hệ thống nguyên tắc được sử dụng rộng rãi, giúp thông tin tài chính có khả năng so sánh tốt hơn giữa các quốc gia và thị trường.
Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng chú trọng thu hút vốn đầu tư, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, nhu cầu chuyển đổi VAS sang IFRS đang trở thành một nội dung được quan tâm trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán và quản trị tài chính.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS không đơn thuần là thay đổi hệ thống tài khoản hoặc điều chỉnh một số chỉ tiêu trên báo cáo tài chính. Doanh nghiệp còn phải xem xét lại chính sách kế toán, phương pháp ghi nhận tài sản, doanh thu, chi phí, công cụ tài chính và các yêu cầu thuyết minh.
Với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực đào tạo kế toán, thuế và báo cáo tài chính thực chiến, tôi nhận thấy thách thức lớn nhất khi chuyển đổi VAS sang IFRS thường nằm ở khả năng kết nối giữa kiến thức chuẩn mực, dữ liệu kế toán và quy trình thực tế tại doanh nghiệp.
Chính vì vậy, việc trang bị kiến thức thông qua những khóa học chuyển đổi VAS sang IFRS có tính ứng dụng sẽ giúp kế toán viên, kế toán trưởng và đội ngũ tài chính xây dựng nền tảng chuyên môn phù hợp trước khi triển khai.
Bài viết dưới đây sẽ phân tích những khác biệt quan trọng giữa hai hệ thống chuẩn mực, quy trình chuyển đổi báo cáo tài chính, các thách thức thường gặp và những cập nhật đáng chú ý trong năm 2026.
Vì Sao Doanh Nghiệp Cần Chuyển Từ VAS Sang IFRS?
Trong hoạt động kinh doanh quốc tế, báo cáo tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho nhà đầu tư, tổ chức tín dụng, đối tác và các bên liên quan.
Khi doanh nghiệp hoạt động tại nhiều quốc gia hoặc có kế hoạch huy động vốn quốc tế, việc sử dụng những hệ thống kế toán khác nhau có thể khiến quá trình đọc hiểu và so sánh thông tin tài chính trở nên phức tạp.
Chuyển đổi VAS sang IFRS giúp doanh nghiệp tiếp cận một hệ thống chuẩn mực được sử dụng rộng rãi trên thế giới, tạo điều kiện nâng cao khả năng minh bạch và so sánh thông tin tài chính.
Nâng Cao Tính Minh Bạch Của Báo Cáo Tài Chính
Một trong những mục tiêu quan trọng của IFRS là cung cấp thông tin tài chính hữu ích cho các nhà đầu tư hiện tại, nhà đầu tư tiềm năng, bên cho vay và những chủ nợ khác.
Khi thực hiện chuyển đổi VAS sang IFRS, doanh nghiệp phải nghiên cứu lại phương pháp ghi nhận, đo lường và trình bày những khoản mục có ảnh hưởng trọng yếu.
Điều này giúp đội ngũ kế toán hiểu rõ hơn bản chất kinh tế của các giao dịch thay vì chỉ tập trung vào những bút toán ghi nhận.
Ví dụ, khi doanh nghiệp ký hợp đồng thuê tài sản dài hạn, IFRS 16 có thể yêu cầu bên thuê ghi nhận tài sản quyền sử dụng và nợ thuê, ngoại trừ những trường hợp đáp ứng điều kiện miễn trừ theo quy định.
Việc ghi nhận này giúp người sử dụng báo cáo tài chính có thêm thông tin về quyền sử dụng tài sản và nghĩa vụ tài chính phát sinh từ hợp đồng.
Tăng Khả Năng Tiếp Cận Nhà Đầu Tư Quốc Tế
Đối với những doanh nghiệp có kế hoạch huy động vốn hoặc mở rộng hoạt động ra thị trường nước ngoài, chất lượng thông tin tài chính là yếu tố được các bên liên quan quan tâm.
Việc lập báo cáo theo hệ thống chuẩn mực được thừa nhận rộng rãi có thể hỗ trợ quá trình phân tích, thẩm định và so sánh giữa các doanh nghiệp.
Tuy nhiên, chuyển đổi VAS sang IFRS không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp chắc chắn huy động được vốn hoặc được chấp thuận niêm yết trên thị trường quốc tế.
Khả năng huy động vốn còn phụ thuộc vào kết quả kinh doanh, dòng tiền, triển vọng thị trường, cơ cấu quản trị và nhiều yếu tố khác.
IFRS giúp doanh nghiệp xây dựng nền tảng thông tin tài chính theo chuẩn mực quốc tế, từ đó hỗ trợ quá trình trao đổi với các bên liên quan.
Nâng Cao Năng Lực Quản Trị Tài Chính
Quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS đòi hỏi doanh nghiệp xem xét lại những thông tin đang được sử dụng để lập báo cáo.
Các bộ phận kế toán, tài chính, kinh doanh và quản lý tài sản có thể phải phối hợp để xác định những dữ liệu còn thiếu hoặc chưa được tổ chức phù hợp.
Ví dụ, khi đánh giá suy giảm giá trị tài sản theo IAS 36, doanh nghiệp cần sử dụng các thông tin về khả năng tạo ra dòng tiền và những giả định có liên quan.
Điều này tạo cơ hội để doanh nghiệp nâng cao chất lượng dữ liệu và hoàn thiện quy trình quản trị tài chính.
VAS Và IFRS Khác Nhau Như Thế Nào?
Trước khi triển khai chuyển đổi VAS sang IFRS, doanh nghiệp cần hiểu rõ sự khác biệt giữa Chuẩn mực Kế toán Việt Nam và hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế.
VAS và IFRS đều hướng đến mục tiêu cung cấp thông tin tài chính hữu ích. Tuy nhiên, hai hệ thống có những quy định khác nhau về phạm vi áp dụng, phương pháp ghi nhận, cơ sở đo lường và yêu cầu thuyết minh.
Đặc biệt, khi nghiên cứu VAS sang IFRS, không nên hiểu rằng việc chuyển đổi chỉ đơn thuần là tìm một tài khoản kế toán tương ứng trong hai hệ thống.
Bảng So Sánh Những Khác Biệt Quan Trọng Giữa VAS Và IFRS
| Nội dung | VAS và chế độ kế toán Việt Nam | IFRS |
|---|---|---|
| Cơ sở áp dụng | Theo hệ thống chuẩn mực và chế độ kế toán Việt Nam | Theo hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế |
| Ghi nhận nghiệp vụ | Theo quy định kế toán trong nước | Theo nguyên tắc của từng chuẩn mực |
| Đo lường tài sản | Theo cơ sở đo lường được quy định | Bao gồm những cơ sở đo lường được từng chuẩn mực cho phép hoặc yêu cầu |
| Doanh thu | Theo quy định kế toán Việt Nam | IFRS 15 |
| Hợp đồng thuê | Theo quy định kế toán tương ứng | IFRS 16 |
| Công cụ tài chính | Theo các quy định kế toán liên quan | IFRS 9 và những chuẩn mực liên quan |
| Suy giảm giá trị tài sản | Theo quy định hiện hành tại Việt Nam | IAS 36 |
| Thuế thu nhập hoãn lại | Theo quy định kế toán Việt Nam | IAS 12 |
| Báo cáo hợp nhất | Theo quy định về báo cáo tài chính hợp nhất | IFRS 10 và các chuẩn mực liên quan |
| Thuyết minh | Theo yêu cầu của chế độ áp dụng | Theo hệ thống yêu cầu của IFRS |
Những điểm khác biệt trên cần được phân tích theo từng nghiệp vụ cụ thể, thay vì đưa ra kết luận rằng một hệ thống luôn sử dụng một phương pháp duy nhất cho tất cả giao dịch.
VAS sang IFRS
Sự Khác Biệt Về Tư Duy Kế Toán
Một trong những thách thức khi chuyển đổi VAS sang IFRS là thay đổi phương pháp tiếp cận nghiệp vụ.
Đối với người đã quen với hệ thống tài khoản và cách định khoản cụ thể, việc nghiên cứu IFRS có thể tạo cảm giác phức tạp trong giai đoạn đầu.
IFRS đòi hỏi người làm kế toán xem xét bản chất giao dịch, xác định điều kiện ghi nhận, lựa chọn cơ sở đo lường và đánh giá những thông tin cần trình bày.
VAS sang IFRS
Ví dụ, đối với một hợp đồng bán hàng có nhiều nghĩa vụ thực hiện, kế toán cần nghiên cứu IFRS 15 để xác định cách phân bổ giá giao dịch và thời điểm ghi nhận doanh thu phù hợp.
Đây là lý do chuyển đổi VAS sang IFRS cần được thực hiện thông qua quá trình nghiên cứu và thực hành, không chỉ dựa vào bảng đối chiếu tài khoản kế toán.
Thách Thức Khi Thực Hiện Chuyển Đổi VAS Sang IFRS
VAS sang IFRS Mặc dù mang lại những lợi ích về chất lượng thông tin tài chính, quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS có thể phát sinh nhiều khó khăn về dữ liệu, nhân sự và hệ thống quản lý.
Đặc biệt, với doanh nghiệp đã sử dụng hệ thống kế toán Việt Nam trong thời gian dài, việc thay đổi chính sách kế toán cần được chuẩn bị có kế hoạch.
Khó Khăn Trong Việc Thu Thập Dữ Liệu
Một số yêu cầu của IFRS cần những thông tin mà hệ thống kế toán hiện tại chưa được thiết kế để thu thập đầy đủ.
Ví dụ, khi thực hiện IFRS 16, doanh nghiệp cần có thông tin chi tiết về thời hạn thuê, điều khoản gia hạn, dòng tiền thanh toán và lãi suất chiết khấu phù hợp.
Nếu những dữ liệu này đang được lưu trữ phân tán tại nhiều bộ phận, quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS có thể mất nhiều thời gian để tổng hợp và kiểm tra.
Do đó, doanh nghiệp cần rà soát dữ liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị thay vì chờ đến thời điểm lập báo cáo mới bắt đầu thu thập.
Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Tài Sản Và Nợ Phải Trả
Một số chuẩn mực IFRS yêu cầu sử dụng những kỹ thuật đo lường và ước tính có thể khác với phương pháp doanh nghiệp đang áp dụng.
Chẳng hạn:
- IFRS 13 hướng dẫn phương pháp đo lường giá trị hợp lý.
- IAS 36 quy định về suy giảm giá trị tài sản.
- IFRS 9 liên quan đến phân loại, đo lường và tổn thất tín dụng dự kiến của công cụ tài chính.
- IAS 12 quy định cách xử lý thuế thu nhập hiện hành và thuế thu nhập hoãn lại.
Khi chuyển đổi VAS sang IFRS, kế toán cần xác định khoản mục nào phát sinh khác biệt trọng yếu và phương pháp xử lý phù hợp.
Hạn Chế Về Nguồn Nhân Lực
Chuyển đổi chuẩn mực đòi hỏi nhân sự không chỉ hiểu nguyên tắc kế toán mà còn có khả năng nghiên cứu tài liệu và phân tích những tình huống phức tạp.
Đặc biệt, nhiều tài liệu IFRS chính thức được công bố bằng tiếng Anh, khiến người chưa quen với thuật ngữ chuyên ngành gặp khó khăn khi tiếp cận.
Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng chương trình đào tạo VAS sang IFRS phù hợp với từng vị trí, từ kế toán viên, kế toán tổng hợp đến kế toán trưởng và CFO.
Yêu Cầu Nâng Cấp Hệ Thống Dữ Liệu
Phần mềm kế toán đang sử dụng có thể đáp ứng tốt nhu cầu lập báo cáo theo chế độ kế toán trong nước nhưng chưa được thiết kế đầy đủ cho những yêu cầu chuyển đổi.
Do đó, doanh nghiệp cần đánh giá khả năng trích xuất dữ liệu, lưu trữ bút toán điều chỉnh và lập báo cáo theo nhiều cơ sở kế toán.
Tuy nhiên, chuyển đổi VAS sang IFRS không nhất thiết đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều phải thay thế toàn bộ phần mềm hiện tại.
Tùy quy mô, doanh nghiệp có thể lựa chọn giải pháp phù hợp như xây dựng bảng điều chỉnh, bổ sung phân hệ báo cáo hoặc nâng cấp hệ thống dữ liệu.
Quy Trình Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Theo 6 Bước Thực Tế
Để quá trình chuyển đổi diễn ra có hệ thống, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình triển khai từ khâu đánh giá hiện trạng đến lập và kiểm tra báo cáo tài chính.
Trong đó, IFRS 1 – First-time Adoption of International Financial Reporting Standards – là chuẩn mực quan trọng cần nghiên cứu khi doanh nghiệp lần đầu lập báo cáo tài chính theo IFRS.
Chuẩn mực đưa ra những yêu cầu liên quan đến báo cáo tài chính đầu tiên, số liệu đầu kỳ, thông tin so sánh và các khoản đối chiếu chuyển đổi.
Bước 1: Đánh Giá Hệ Thống Kế Toán Hiện Tại
Trước khi chuyển đổi VAS sang IFRS, doanh nghiệp cần rà soát chính sách kế toán đang áp dụng và những nghiệp vụ có khả năng phát sinh chênh lệch.
Những nội dung cần đánh giá bao gồm:
- Chính sách ghi nhận doanh thu.
- Phương pháp kế toán tài sản.
- Hệ thống hợp đồng thuê.
- Các khoản công nợ và công cụ tài chính.
- Chính sách dự phòng và suy giảm giá trị.
- Phương pháp kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp.
- Cấu trúc báo cáo tài chính.
- Hệ thống dữ liệu và phần mềm kế toán.
Kết quả đánh giá giúp doanh nghiệp xác định phạm vi công việc, những rủi ro cần kiểm soát và nguồn lực cần chuẩn bị.
Bước 2: Xây Dựng Bảng Đối Chiếu VAS Và IFRS
Sau khi đánh giá hiện trạng, kế toán cần thiết lập bảng đối chiếu theo từng khoản mục hoặc nhóm nghiệp vụ.
Một bảng chuyển đổi VAS sang IFRS cơ bản có thể bao gồm:
| Nội dung | Số liệu theo VAS | Điều chỉnh IFRS | Số liệu sau chuyển đổi |
|---|---|---|---|
| Tài sản | Số liệu ban đầu | Điều chỉnh tăng hoặc giảm | Giá trị mới |
| Nợ phải trả | Số liệu ban đầu | Điều chỉnh phù hợp | Giá trị mới |
| Doanh thu | Số liệu ban đầu | Điều chỉnh theo chuẩn mực | Giá trị mới |
| Chi phí | Số liệu ban đầu | Điều chỉnh theo chuẩn mực | Giá trị mới |
| Vốn chủ sở hữu | Số liệu ban đầu | Điều chỉnh phù hợp | Giá trị mới |
Khi thực hiện chuyển đổi VAS sang IFRS, mỗi khoản điều chỉnh cần có căn cứ rõ ràng, tài liệu hỗ trợ và phương pháp tính toán có thể kiểm tra.
Điều này giúp doanh nghiệp thuận tiện hơn trong quá trình rà soát nội bộ hoặc làm việc với kiểm toán viên.
Bước 3: Xác Định Ngày Chuyển Đổi Và Lập Báo Cáo Đầu Kỳ Theo IFRS 1
IFRS 1 yêu cầu doanh nghiệp lần đầu áp dụng IFRS xác định ngày chuyển đổi và lập báo cáo tình hình tài chính đầu kỳ theo chuẩn mực.
Ví dụ, nếu doanh nghiệp lần đầu lập bộ báo cáo tài chính IFRS cho năm kết thúc ngày 31/12/2027 và trình bày một năm thông tin so sánh, ngày chuyển đổi thông thường sẽ là 01/01/2026.
Khi đó, doanh nghiệp cần chuẩn bị dữ liệu để lập:
- Báo cáo tình hình tài chính đầu kỳ tại ngày 01/01/2026.
- Thông tin so sánh cho năm 2026.
- Báo cáo tài chính IFRS năm 2027.
- Những bảng đối chiếu và thuyết minh chuyển đổi theo yêu cầu.
Tùy từng trường hợp, IFRS 1 có những ngoại lệ bắt buộc và các miễn trừ được lựa chọn đối với việc áp dụng hồi tố.
Do đó, chuyển đổi VAS sang IFRS cần được lập kế hoạch sớm để bảo đảm doanh nghiệp có đủ dữ liệu lịch sử phục vụ việc điều chỉnh.
Bước 4: Thực Hiện Các Bút Toán Điều Chỉnh
Sau khi xác định những khác biệt trọng yếu, doanh nghiệp tiến hành tính toán và ghi nhận các khoản điều chỉnh theo yêu cầu của IFRS.
Ví dụ, đối với hợp đồng thuê thuộc phạm vi IFRS 16, kế toán cần xem xét việc ghi nhận tài sản quyền sử dụng và nghĩa vụ nợ thuê.
Đối với doanh thu theo IFRS 15, cần phân tích nghĩa vụ thực hiện và thời điểm ghi nhận phù hợp.
Những điều chỉnh này có thể ảnh hưởng đến tài sản, nợ phải trả, lợi nhuận và vốn chủ sở hữu.
Khi thực hiện chuyển đổi VAS sang IFRS, kế toán cần lưu trữ đầy đủ cơ sở tính toán và phân biệt bút toán chuyển đổi với những nghiệp vụ phát sinh trong kỳ.
Bước 5: Lập Báo Cáo Tài Chính Theo IFRS
Sau khi hoàn thành các điều chỉnh, doanh nghiệp tổng hợp số liệu để lập báo cáo tài chính theo hệ thống chuẩn mực quốc tế.
Một bộ báo cáo tài chính đầy đủ thông thường bao gồm:
- Báo cáo tình hình tài chính.
- Báo cáo lãi hoặc lỗ và thu nhập toàn diện khác.
- Báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu.
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.
- Thuyết minh báo cáo tài chính.
Ngoài số liệu, doanh nghiệp cần xem xét những yêu cầu công bố thông tin về chính sách kế toán, xét đoán quan trọng và các giả định có ảnh hưởng đáng kể.
Đối với lần đầu áp dụng, cần thực hiện những nội dung giải thích và đối chiếu chuyển đổi VAS sang IFRS theo yêu cầu của IFRS 1.
Bước 6: Kiểm Tra, Hoàn Thiện Và Duy Trì Hệ Thống
Chuyển đổi VAS sang IFRS không kết thúc khi doanh nghiệp hoàn thành bộ báo cáo đầu tiên.
Sau giai đoạn triển khai, cần tiếp tục kiểm tra sự nhất quán của dữ liệu, cập nhật chính sách kế toán và hoàn thiện quy trình lập báo cáo.
Doanh nghiệp nên xây dựng hệ thống kiểm soát gồm:
- Danh mục chính sách kế toán IFRS.
- Bảng theo dõi những khoản điều chỉnh.
- Tài liệu tính toán và chứng từ hỗ trợ.
- Quy trình kiểm tra dữ liệu.
- Danh sách trách nhiệm của từng bộ phận.
- Lịch cập nhật chuẩn mực và báo cáo định kỳ.
Điều này giúp quá trình lập báo cáo những năm tiếp theo ổn định hơn, giảm phụ thuộc vào việc xử lý dữ liệu thủ công vào cuối kỳ.
Vai Trò Của Khóa Học Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Trong Quá Trình Thích Nghi
Một Khóa học chuyển đổi VAS sang IFRS không chỉ cung cấp kiến thức về hai hệ thống chuẩn mực mà còn giúp người học phát triển khả năng phân tích những khác biệt và xử lý tình huống phát sinh trong thực tế.
Đối với kế toán viên đã quen với hệ thống kế toán Việt Nam, quá trình đào tạo VAS sang IFRS đóng vai trò hỗ trợ chuyển đổi tư duy từ định khoản nghiệp vụ sang nghiên cứu bản chất giao dịch và yêu cầu của từng chuẩn mực.
Trang Bị Kiến Thức Theo Từng Nhóm Chuẩn Mực
Thay vì cố gắng nghiên cứu toàn bộ IFRS trong thời gian ngắn, người học nên tiếp cận theo từng nhóm nghiệp vụ.
Những nội dung quan trọng gồm:
| Chuẩn mực | Nội dung thực hành |
|---|---|
| IFRS 1 | Lần đầu áp dụng IFRS |
| IFRS 9 | Công cụ tài chính |
| IFRS 10 | Báo cáo tài chính hợp nhất |
| IFRS 15 | Doanh thu từ hợp đồng với khách hàng |
| IFRS 16 | Hợp đồng thuê |
| IFRS 18 | Trình bày và thuyết minh báo cáo tài chính |
| IAS 12 | Thuế thu nhập doanh nghiệp |
| IAS 16 | Bất động sản, nhà xưởng và thiết bị |
| IAS 36 | Suy giảm giá trị tài sản |
Khi học theo từng chủ đề, học viên sẽ dễ dàng nhận diện những nghiệp vụ phát sinh khác biệt giữa hai hệ thống kế toán, từ đó hỗ trợ quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS tại doanh nghiệp.
Thực Hành Trên Bộ Dữ Liệu Doanh Nghiệp
Một chương trình đào tạo thực tiễn cần kết hợp lý thuyết với bài tập xử lý số liệu.
Học viên nên được thực hành lập bảng đối chiếu, xác định khoản điều chỉnh và giải thích sự thay đổi của các chỉ tiêu tài chính.
Ví dụ, khi nghiên cứu chuyển đổi VAS sang IFRS theo IFRS 16, người học cần thực hành tính toán dòng tiền thuê, lãi suất chiết khấu và những khoản mục liên quan.
Đối với IFRS 15, bài tập có thể sử dụng hợp đồng bán hàng kết hợp dịch vụ để phân tích các nghĩa vụ thực hiện.
Phương pháp này giúp học viên hình thành khả năng vận dụng thay vì chỉ ghi nhớ nội dung chuẩn mực.
Phát Triển Kỹ Năng Đọc Hiểu Báo Cáo Tài Chính Quốc Tế
Bên cạnh các bút toán điều chỉnh, người học cần hiểu cách doanh nghiệp trình bày chính sách kế toán và thông tin thuyết minh.
Đây là kỹ năng quan trọng đối với kế toán tổng hợp, kế toán trưởng, kiểm toán viên và những người đang phụ trách báo cáo tài chính tại doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Một khóa học chuyển đổi VAS sang IFRS phù hợp cần giúp học viên hiểu được mối liên hệ giữa nguyên tắc chuẩn mực và các chỉ tiêu trên báo cáo.
Doanh Nghiệp Việt Nam Đang Thích Nghi Với IFRS Như Thế Nào?
Việc triển khai IFRS tại Việt Nam được định hướng thông qua Quyết định 345/QĐ-BTC ngày 16/03/2020 của Bộ Tài chính về Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam.
Theo đề án, giai đoạn 2022–2025 là giai đoạn áp dụng tự nguyện đối với những nhóm doanh nghiệp đáp ứng điều kiện theo quy định.
Trong giai đoạn sau năm 2025, việc xác định phạm vi và thời điểm bắt buộc áp dụng IFRS cần căn cứ vào kết quả triển khai, khả năng sẵn sàng của doanh nghiệp và các quyết định tiếp theo của cơ quan có thẩm quyền.
Vì vậy, không nên hiểu rằng tất cả doanh nghiệp Việt Nam đều bắt buộc chuyển đổi VAS sang IFRS ngay từ ngày 01/01/2026.
Triển Khai Song Song Hai Hệ Thống Báo Cáo
Trong quá trình chuẩn bị, một số doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu kế toán trong nước để lập thêm bộ báo cáo hoặc bảng điều chỉnh theo IFRS nhằm phục vụ yêu cầu của công ty mẹ, đối tác hoặc nhà đầu tư.
Cách triển khai này giúp doanh nghiệp từng bước nhận diện sự khác biệt và đánh giá khả năng đáp ứng của hệ thống dữ liệu.
Tuy nhiên, việc duy trì hai cơ sở báo cáo cần được tổ chức phù hợp với nghĩa vụ pháp lý và phạm vi áp dụng thực tế của từng doanh nghiệp.
Vai Trò Của Kế Toán Trưởng Và CFO
Kế toán trưởng thường là người trực tiếp tổ chức quá trình rà soát chính sách kế toán, kiểm tra dữ liệu và điều phối các bút toán điều chỉnh.
Trong khi đó, CFO cần đánh giá ảnh hưởng của việc chuyển đổi đến những chỉ tiêu tài chính, nguồn lực triển khai và hệ thống quản trị.
Do đó, chuyển đổi VAS sang IFRS không nên chỉ được giao cho một nhân viên kế toán thực hiện độc lập.
Doanh nghiệp cần có sự phối hợp giữa bộ phận kế toán, tài chính, quản lý hợp đồng, công nghệ thông tin và những bộ phận có liên quan.
Xem thêm: Chuyển Đổi IFRS Sang VAS – Chuẩn Hóa Báo Cáo Tài Chính.
Cập Nhật Thông Tư 99/2025/TT-BTC Và Những Quy Định Kế Toán Năm 2026
Một nội dung quan trọng đối với kế toán viên Việt Nam là cập nhật chế độ kế toán doanh nghiệp đang có hiệu lực trong nước.
Thông tư 99/2025/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này.
Thông tư thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC cùng các văn bản liên quan theo phạm vi và điều khoản chuyển tiếp được quy định.
Thông Tư 99 Có Đồng Nghĩa Với Việc Áp Dụng IFRS Không?
Câu trả lời là không.
Thông tư 99 hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Đây không phải văn bản xác định rằng toàn bộ doanh nghiệp đã chuyển sang lập báo cáo tài chính theo IFRS.
Khi thực hiện chuyển đổi VAS sang IFRS, doanh nghiệp cần phân biệt rõ:
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam.
- Chế độ kế toán doanh nghiệp đang áp dụng.
- Hệ thống IFRS Accounting Standards.
- Nghĩa vụ lập báo cáo tài chính và nghĩa vụ thuế trong nước.
Phân biệt đúng các hệ thống giúp kế toán tránh nhầm lẫn giữa thay đổi chính sách kế toán Việt Nam với việc áp dụng chuẩn mực quốc tế.
Tác Động Đến Quá Trình Chuẩn Bị Dữ Liệu
Đối với doanh nghiệp thuộc phạm vi áp dụng Thông tư 99, việc cập nhật chế độ kế toán là cơ hội để rà soát lại hệ thống dữ liệu và phương pháp tổ chức sổ sách.
Tuy nhiên, không nên mặc định rằng việc áp dụng Thông tư 99 sẽ tự động giải quyết toàn bộ những khác biệt giữa VAS và IFRS.
Doanh nghiệp vẫn cần thực hiện phân tích chi tiết theo từng chuẩn mực, đặc biệt với những nghiệp vụ liên quan đến hợp đồng thuê, công cụ tài chính và đo lường tài sản khi chuyển đổi VAS sang IFRS.
Những Cập Nhật IFRS Quan Trọng Cần Chuẩn Bị Trong Năm 2026–2027
Bên cạnh những quy định kế toán trong nước, doanh nghiệp cần chú trọng những thay đổi trong hệ thống IFRS.
Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng nếu tổ chức đang chuẩn bị chuyển đổi VAS sang IFRS hoặc dự kiến lập bộ báo cáo tài chính quốc tế đầu tiên trong những năm tiếp theo.
IFRS 18 – Thay Đổi Về Trình Bày Báo Cáo Tài Chính
IFRS 18 – Presentation and Disclosure in Financial Statements – được IASB ban hành nhằm thay thế IAS 1.
Chuẩn mực có hiệu lực quốc tế đối với các kỳ báo cáo năm bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2027 và cho phép áp dụng sớm.
Những thay đổi đáng chú ý bao gồm:
- Cấu trúc trình bày mới trên báo cáo lãi hoặc lỗ.
- Hai chỉ tiêu tổng phụ được xác định rõ.
- Yêu cầu công bố một số thước đo hiệu quả hoạt động do ban quản lý xác định.
- Các nguyên tắc về tổng hợp và phân tách thông tin tài chính.
Khi chuẩn bị chuyển đổi VAS sang IFRS trong năm 2026, doanh nghiệp cần nghiên cứu IFRS 18 để hiểu ảnh hưởng đến cách tổ chức và trình bày báo cáo.
Đặc biệt, nếu doanh nghiệp lần đầu lập báo cáo IFRS cho kỳ năm 2027, cần xem xét dữ liệu so sánh năm 2026 theo yêu cầu chuyển tiếp có liên quan.
IFRS 19 – Yêu Cầu Thuyết Minh Dành Cho Công Ty Con Đủ Điều Kiện
IFRS 19 – Subsidiaries without Public Accountability: Disclosures – cũng có hiệu lực quốc tế từ ngày 01/01/2027 và cho phép áp dụng sớm.
Chuẩn mực cho phép những công ty con đáp ứng điều kiện áp dụng sử dụng hệ thống yêu cầu thuyết minh được giảm bớt, trong khi vẫn áp dụng các yêu cầu kế toán IFRS có liên quan.
Đây là nội dung cần quan tâm đối với những tập đoàn có nhiều công ty con hoặc doanh nghiệp có nhu cầu lập báo cáo theo yêu cầu của công ty mẹ ở nước ngoài.
Những Sửa Đổi Có Hiệu Lực Trong Năm 2026
Theo ấn bản IFRS Accounting Standards – Required 2026 của IFRS Foundation, những thay đổi có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 bao gồm các sửa đổi liên quan đến phân loại và đo lường công cụ tài chính, Annual Improvements – Volume 11 và hợp đồng tham chiếu đến điện năng phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên.
VAS sang IFRS
Một số thay đổi liên quan đến IFRS 9 và IFRS 7.
Khi chuyển đổi VAS sang IFRS, doanh nghiệp cần xác định phiên bản chuẩn mực phù hợp với kỳ báo cáo đang lập, tránh sử dụng những hướng dẫn đã được thay thế hoặc nhầm lẫn giữa ngày ban hành với ngày hiệu lực.
Lộ Trình Đào Tạo Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Cho Đội Ngũ Kế Toán
Đối với doanh nghiệp chưa có nhiều kinh nghiệm áp dụng IFRS, quá trình đào tạo nhân sự nên được chia thành từng giai đoạn.
Một kế hoạch phù hợp giúp đội ngũ kế toán hình thành nền tảng, hiểu sự khác biệt và từng bước thực hành trên dữ liệu doanh nghiệp.
Lộ Trình Đào Tạo Tham Khảo Trong 8 Tuần
| Tuần | Nội dung trọng tâm | Hoạt động thực hành |
|---|---|---|
| 1 | Tổng quan VAS và IFRS | Xây dựng bảng đối chiếu |
| 2 | IFRS 1 và nguyên tắc chuyển đổi | Xác định ngày chuyển đổi |
| 3 | IFRS 15 | Phân tích hợp đồng doanh thu |
| 4 | IFRS 16 | Lập bảng tính nghĩa vụ nợ thuê |
| 5 | IAS 12 và IAS 36 | Thực hành tình huống |
| 6 | IFRS 9 và những chuẩn mực liên quan | Phân tích nghiệp vụ |
| 7 | Lập bảng điều chỉnh | Đối chiếu số liệu VAS và IFRS |
| 8 | Tổng hợp báo cáo tài chính | Hoàn thành bài tập chuyển đổi |
Đây là kế hoạch tham khảo phục vụ đào tạo, không phải thời lượng cố định của mọi khóa học.
Tùy trình độ của nhân sự và mức độ phức tạp của doanh nghiệp, chương trình có thể được điều chỉnh để tập trung vào những nghiệp vụ phát sinh thường xuyên.
Kết Hợp Excel Trong Quá Trình Thực Hành
Excel là công cụ hữu ích khi doanh nghiệp cần tổng hợp và phân tích những khoản điều chỉnh.
Người học nên rèn luyện các kỹ năng như SUMIFS, XLOOKUP, PivotTable, Power Query và những hàm tài chính thông dụng.
Đặc biệt, khi thực hành chuyển đổi VAS sang IFRS, bảng tính nên được tổ chức theo cấu trúc rõ ràng, bao gồm số liệu ban đầu, căn cứ điều chỉnh, bút toán và số liệu sau chuyển đổi.
Việc xây dựng bảng tính có thể kiểm tra sẽ giúp hạn chế những sai lệch trong quá trình tổng hợp báo cáo tài chính.
Checklist Trước Khi Doanh Nghiệp Chuyển Đổi VAS Sang IFRS
Trước khi bắt đầu triển khai, doanh nghiệp có thể sử dụng danh sách dưới đây để kiểm tra mức độ sẵn sàng:
- Đã xác định mục tiêu và phạm vi chuyển đổi.
- Đã nghiên cứu yêu cầu pháp lý liên quan.
- Đã xác định kỳ báo cáo IFRS đầu tiên.
- Đã xác định ngày chuyển đổi theo IFRS 1.
- Đã đánh giá chính sách kế toán hiện hành.
- Đã lập danh sách các khác biệt trọng yếu.
- Đã kiểm tra dữ liệu tài sản và công nợ.
- Đã rà soát những hợp đồng có ảnh hưởng đáng kể.
- Đã đánh giá khả năng đáp ứng của phần mềm kế toán.
- Đã phân công trách nhiệm cho từng bộ phận.
- Đã chuẩn bị tài liệu và kế hoạch đào tạo nhân sự.
- Đã xây dựng quy trình lập và kiểm tra bảng điều chỉnh.
- Đã xem xét các yêu cầu thuyết minh.
- Đã thiết lập kế hoạch kiểm tra chất lượng báo cáo.
Việc hoàn thành checklist không đồng nghĩa doanh nghiệp đã đáp ứng đầy đủ IFRS, nhưng đây là bước khởi đầu cần thiết giúp quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS được tổ chức có hệ thống.
Lợi Ích Lâu Dài Của Việc Chuyển Từ VAS Sang IFRS
Bên cạnh yêu cầu lập báo cáo, quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS có thể góp phần thúc đẩy doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống quản trị tài chính và phát triển năng lực của đội ngũ nhân sự.
Nâng Cao Khả Năng So Sánh Thông Tin Tài Chính
Sử dụng chuẩn mực được áp dụng rộng rãi trên thế giới giúp người đọc báo cáo có thêm cơ sở so sánh kết quả hoạt động giữa các doanh nghiệp.
Đây là yếu tố hữu ích đối với tổ chức có hoạt động kinh doanh quốc tế hoặc cần cung cấp thông tin cho đối tác nước ngoài.
Cải Thiện Chất Lượng Dữ Liệu Kế Toán
Quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS đòi hỏi doanh nghiệp kiểm tra lại những chính sách và nguồn dữ liệu đang sử dụng.
Từ đó, doanh nghiệp có thể nhận diện các điểm cần cải thiện trong việc lưu trữ hợp đồng, quản lý tài sản và tổng hợp thông tin tài chính.
Phát Triển Năng Lực Đội Ngũ Kế Toán
Khi được đào tạo bài bản, kế toán viên sẽ có cơ hội phát triển tư duy phân tích và khả năng nghiên cứu chuẩn mực.
Đây là nền tảng quan trọng đối với những người muốn đảm nhiệm vị trí kế toán tổng hợp, kế toán trưởng, kiểm toán viên hoặc chuyên viên báo cáo tài chính quốc tế.
Hỗ Trợ Hoạt Động Quản Trị Và Huy Động Vốn
Thông tin tài chính có khả năng so sánh và được trình bày phù hợp sẽ hỗ trợ nhà quản lý và những bên liên quan trong quá trình phân tích.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần đánh giá chi phí triển khai và mức độ phù hợp với nhu cầu thực tế để bảo đảm quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS mang lại giá trị tương xứng với nguồn lực đầu tư.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Chuyển Đổi VAS Sang IFRS
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Có Bắt Buộc Với Mọi Doanh Nghiệp Việt Nam Không?
Không. Theo định hướng tại Quyết định 345/QĐ-BTC, việc áp dụng IFRS được triển khai theo từng giai đoạn và nhóm đối tượng.
Đối với giai đoạn sau năm 2025, phạm vi và thời điểm bắt buộc áp dụng cần được xác định theo những quy định cụ thể của cơ quan có thẩm quyền.
Doanh nghiệp cần kiểm tra yêu cầu áp dụng phù hợp với loại hình và đặc điểm hoạt động của mình.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Có Phải Thay Toàn Bộ Phần Mềm Kế Toán Không?
Không nhất thiết.VAS sang IFRS
Việc lựa chọn giải pháp phụ thuộc vào quy mô doanh nghiệp, hệ thống dữ liệu hiện tại và mức độ phức tạp của những khoản điều chỉnh.
Doanh nghiệp có thể sử dụng bảng chuyển đổi, phần mềm hỗ trợ hoặc nâng cấp hệ thống tùy theo nhu cầu thực tế.
IFRS 1 Có Vai Trò Gì Trong Quá Trình Chuyển Đổi?
IFRS 1 quy định những yêu cầu đối với doanh nghiệp lần đầu áp dụng hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế.
Chuẩn mực giúp xác định cơ sở lập báo cáo đầu kỳ, thông tin so sánh và những nội dung đối chiếu, giải thích chuyển đổi.
Kế Toán Viên Có Cần Học IFRS Trước Khi Tham Gia Chuyển Đổi Không?
Nên có kiến thức nền tảng về IFRS và những chuẩn mực liên quan đến nghiệp vụ doanh nghiệp.
Việc học trước giúp kế toán viên hiểu nguyên tắc xử lý và thuận tiện hơn khi tham gia xây dựng bảng điều chỉnh VAS sang IFRS.
Thông Tư 99 Có Thay Thế IFRS Tại Việt Nam Không?
Không. Thông tư 99/2025/TT-BTC là văn bản hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam.
Thông tư không phải hệ thống thay thế IFRS Accounting Standards và không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã hoàn thành chuyển đổi chuẩn mực quốc tế.
Năm 2026 Cần Chú Ý Những Chuẩn Mực IFRS Nào?
Người học nên chú trọng IFRS 1, IFRS 15, IFRS 16, IFRS 9 và những chuẩn mực liên quan trực tiếp đến hoạt động doanh nghiệp.
Ngoài ra, cần cập nhật IFRS 18 và IFRS 19, đều có hiệu lực quốc tế từ ngày 01/01/2027 và cho phép áp dụng sớm.
Doanh Nghiệp Mất Bao Lâu Để Chuyển Đổi VAS Sang IFRS?
Thời gian phụ thuộc vào quy mô hoạt động, chất lượng dữ liệu, số lượng nghiệp vụ phức tạp và mức độ sẵn sàng của nhân sự.
Doanh nghiệp cần lập kế hoạch dựa trên ngày chuyển đổi, yêu cầu thông tin so sánh và kỳ báo cáo IFRS đầu tiên, thay vì xác định thời gian triển khai chỉ dựa trên số lượng bút toán cần điều chỉnh.
VAS Sang IFRS – Bước Chuyển Mình Quan Trọng Trong Hành Trình Hội Nhập Tài Chính
Chuyển đổi từ VAS Sang IFRS không chỉ là thay đổi phương pháp kế toán mà còn là quá trình nâng cao năng lực tổ chức dữ liệu, quản lý tài chính và trình bày thông tin theo chuẩn mực quốc tế.
Để quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS đạt hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình phù hợp, xác định những khác biệt trọng yếu, chuẩn bị hệ thống dữ liệu và trang bị kiến thức cho đội ngũ nhân sự.
Đối với kế toán viên, kế toán tổng hợp, kế toán trưởng và CFO, việc nghiên cứu IFRS còn mở ra cơ hội phát triển chuyên môn, tiếp cận những phương pháp kế toán quốc tế và nâng cao khả năng phân tích báo cáo tài chính.
Nếu đang tìm kiếm chương trình đào tạo VAS sang IFRS phù hợp, bạn có thể tham khảo Khóa học chuyển đổi VAS sang IFRS tại PT Academy để tìm hiểu kiến thức chuẩn mực, phương pháp xử lý nghiệp vụ và lộ trình thực hành.
Đầu tư vào kiến thức chuyển đổi VAS sang IFRS và khả năng ứng dụng ngay từ hôm nay chính là bước chuẩn bị quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình hội nhập và phát triển bền vững.
PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY
🏨 Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM
☎️ Hotline: 0907190426
🌐 Website: www.ptacademy.edu.vn
📮 Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/
