Ngân sách marketing 2027: bao nhiêu % doanh thu và cách lập

Ngân sách marketing là tổng số tiền doanh nghiệp dành cho các hoạt động thu hút, chuyển đổi và giữ chân khách hàng trong một kỳ, thường là một năm. Con số này thường được tính theo phần trăm doanh thu, phổ biến từ 5% đến 12% tùy ngành, giai đoạn phát triển và mục tiêu tăng trưởng.

Tóm tắt nhanh:

  • Mức tham chiếu phổ biến: 5–10% doanh thu cho doanh nghiệp đã ổn định, 10–20% cho doanh nghiệp đang tăng trưởng nhanh hoặc ra mắt sản phẩm mới.
  • Không có tỷ lệ “đúng” cho mọi doanh nghiệp. Tỷ lệ phải xuất phát từ biên lợi nhuận gộp, chi phí có được một khách hàng (CAC) và giá trị vòng đời khách hàng (CLV).
  • Bốn phương pháp lập ngân sách: theo % doanh thu, theo mục tiêu và nhiệm vụ, theo đối thủ, và zero-based (lập lại từ con số 0).
  • Quy trình 7 bước giúp CEO, CFO và trưởng marketing thống nhất một con số có cơ sở, đo được và điều chỉnh được theo quý.
  • Chi phí quảng cáo, khuyến mại hiện không bị khống chế tỷ lệ khi tính thuế TNDN, nhưng phải có hóa đơn, chứng từ và phục vụ hoạt động kinh doanh.

 

Ngân sách marketing bao nhiêu phần trăm doanh thu
Ngân sách marketing của đa số doanh nghiệp nằm trong khoảng 5–12% doanh thu.

 

Mục lục

Ngân sách marketing là gì và gồm những khoản nào?

Ngân sách marketing là kế hoạch tài chính cho toàn bộ hoạt động marketing trong kỳ, gồm chi phí quảng cáo, nội dung, công cụ, nhân sự, sự kiện và nghiên cứu. Nó trả lời ba câu hỏi: chi bao nhiêu, chi vào đâu và kỳ vọng thu về gì.

Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ coi “tiền chạy quảng cáo” là ngân sách marketing. Cách hiểu này làm số liệu bị thiếu. Lương đội marketing, phí agency, phần mềm và hàng khuyến mại cũng là chi phí marketing. Bỏ sót chúng khiến bạn tính sai ROI và CAC.

Một ngân sách marketing đầy đủ thường gồm các nhóm sau:

Nhóm chi phí Ví dụ cụ thể Tỷ trọng tham khảo
Quảng cáo trả phí (paid media) Facebook Ads, Google Ads, TikTok Ads, quảng cáo báo điện tử 30–45%
Nhân sự marketing Lương, thưởng, bảo hiểm của đội marketing nội bộ 20–30%
Nội dung và sáng tạo Viết bài, quay video, thiết kế, chụp ảnh sản phẩm 10–15%
Công cụ và công nghệ (martech) CRM, email marketing, phần mềm SEO, phân tích dữ liệu 5–10%
Agency và đối tác Phí agency, freelancer, KOL/KOC 5–15%
Sự kiện và trade marketing Hội chợ, hội thảo, POSM, trưng bày 5–15%
Khuyến mại, quà tặng Hàng tặng, voucher, chiết khấu chương trình Tùy ngành
Nghiên cứu thị trường Khảo sát, mua dữ liệu ngành 1–3%
Dự phòng Thử nghiệm kênh mới, phản ứng thị trường 5–10%

Tỷ trọng trên chỉ là khung tham khảo do PT Academy tổng hợp từ thực tiễn tư vấn, không phải chuẩn bắt buộc. Doanh nghiệp B2B thường dồn nhiều hơn vào sự kiện và nhân sự bán hàng. Doanh nghiệp bán lẻ online dồn nhiều hơn vào quảng cáo trả phí.

Phân biệt ngân sách marketing và ngân sách bán hàng

Ngân sách marketing tạo ra nhu cầu và khách hàng tiềm năng. Ngân sách bán hàng (sales) chuyển khách tiềm năng thành đơn hàng. Hoa hồng nhân viên kinh doanh, lương đội sales và chi phí đi lại gặp khách thường thuộc ngân sách bán hàng.

Ranh giới này quan trọng khi bạn so sánh với số liệu ngành. Nhiều khảo sát quốc tế chỉ tính chi phí marketing, không tính sales. Nếu bạn gộp cả hai rồi so sánh, doanh nghiệp sẽ trông như “chi quá tay” dù thực tế không phải vậy.

Ngân sách marketing nên bao nhiêu phần trăm doanh thu?

Ngân sách marketing của đa số doanh nghiệp nằm trong khoảng 5–12% doanh thu. Theo khảo sát Gartner CMO Spend Survey năm 2024 và 2025, ngân sách marketing bình quân của các doanh nghiệp lớn được khảo sát là khoảng 7,7% doanh thu. Doanh nghiệp nhỏ đang tăng trưởng thường chi cao hơn.

Tỷ lệ này chỉ là điểm xuất phát. Hai doanh nghiệp cùng doanh thu 50 tỷ đồng có thể cần ngân sách marketing rất khác nhau. Một bên bán phần mềm biên lợi nhuận gộp 70%. Bên kia phân phối vật liệu xây dựng biên lợi nhuận gộp 12%.

Bảng tỷ lệ ngân sách marketing tham chiếu theo ngành

Ngành / mô hình Tỷ lệ ngân sách marketing trên doanh thu (tham khảo) Ghi chú
Hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), mỹ phẩm 10–20% Cạnh tranh thương hiệu cao, chi mạnh cho quảng cáo và trade marketing
Thương mại điện tử, bán lẻ online 8–15% Phụ thuộc quảng cáo trả phí, phí sàn tính riêng
Phần mềm, SaaS 10–20% Biên lợi nhuận gộp cao, cần tăng trưởng nhanh
Giáo dục, đào tạo 8–15% Mùa tuyển sinh tạo đỉnh chi tiêu
Dịch vụ chuyên nghiệp (tư vấn, kế toán, luật) 2–6% Chủ yếu dựa vào uy tín, giới thiệu và nội dung chuyên môn
Sản xuất công nghiệp, B2B 1–5% Chi nhiều cho hội chợ, catalog, đội sales
Bất động sản 3–8% theo dự án Tập trung giai đoạn mở bán
Nhà hàng, F&B 3–6% Chi cho khai trương và mùa lễ

Bảng trên là mức tham khảo tổng hợp từ các khảo sát quốc tế và thực tiễn thị trường Việt Nam. Tỷ lệ thực tế của từng doanh nghiệp còn phụ thuộc vào các yếu tố ở phần dưới. Hãy dùng bảng để kiểm tra “con số của mình có quá lệch không”, không dùng để sao chép.

Năm yếu tố quyết định tỷ lệ ngân sách marketing phù hợp

  1. Biên lợi nhuận gộp. Biên lợi nhuận gộp (gross margin) là phần còn lại sau khi trừ giá vốn. Biên càng cao, doanh nghiệp càng có dư địa chi cho marketing. Biên 15% mà chi marketing 12% doanh thu thì gần như không còn tiền trả lương và chi phí quản lý.
  2. Giai đoạn phát triển. Doanh nghiệp mới ra mắt cần xây nhận biết từ con số 0, nên thường chi 12–20% doanh thu, thậm chí cao hơn trong năm đầu. Doanh nghiệp đã có thị phần ổn định chi 5–8% để duy trì.
  3. Mục tiêu tăng trưởng. Muốn tăng doanh thu 50% một năm thì không thể giữ ngân sách marketing như năm tăng 10%. Mục tiêu càng tham vọng, ngân sách càng phải tương xứng.
  4. Mức độ cạnh tranh. Ngành có nhiều đối thủ chi mạnh làm giá quảng cáo tăng. Giá mỗi lượt nhấp, giá mỗi khách hàng tiềm năng cao hơn kéo ngân sách lên.
  5. Kênh bán hàng chính. Doanh nghiệp bán qua sàn thương mại điện tử phải tính thêm phí quảng cáo nội sàn. Doanh nghiệp bán qua đại lý chi nhiều cho trade marketing và chiết khấu kênh.

Bốn phương pháp lập ngân sách marketing phổ biến

Có bốn phương pháp lập ngân sách marketing được dùng nhiều nhất: theo phần trăm doanh thu, theo mục tiêu và nhiệm vụ, theo đối thủ cạnh tranh và zero-based. Doanh nghiệp trưởng thành thường kết hợp hai phương pháp để kiểm tra chéo kết quả.

Phương pháp 1: Theo phần trăm doanh thu

Bạn lấy doanh thu kế hoạch nhân với một tỷ lệ cố định. Ví dụ doanh thu kế hoạch 2027 là 40 tỷ đồng, tỷ lệ 8%, thì ngân sách marketing là 3,2 tỷ đồng.

Ưu điểm là đơn giản, dễ được ban giám đốc chấp thuận và dễ kiểm soát. Nhược điểm là logic bị ngược. Marketing tạo ra doanh thu, nhưng phương pháp này lại để doanh thu quyết định marketing. Khi doanh thu giảm, ngân sách cũng giảm, đúng lúc doanh nghiệp cần đẩy mạnh nhất.

Phương pháp 2: Theo mục tiêu và nhiệm vụ (objective and task)

Bạn bắt đầu từ mục tiêu kinh doanh, tính ngược ra số khách hàng cần có, rồi tính chi phí để có số khách hàng đó. Đây là phương pháp có cơ sở nhất và được khuyến nghị cho doanh nghiệp đã có dữ liệu.

Công thức cốt lõi:

Ngân sách thu hút khách mới = Số khách hàng mới cần có × CAC mục tiêu

Trong đó CAC (Customer Acquisition Cost) là chi phí trung bình để có một khách hàng mới. Nếu bạn cần 2.000 khách mới và CAC là 600.000 đồng, ngân sách thu hút là 1,2 tỷ đồng. Cộng thêm chi phí giữ chân khách cũ, thương hiệu và công cụ, bạn có tổng ngân sách marketing.

Phương pháp 3: Theo đối thủ cạnh tranh (competitive parity)

Bạn ước tính đối thủ chi bao nhiêu và đặt ngân sách tương đương hoặc cao hơn. Thông tin có thể lấy từ thư viện quảng cáo Meta, công cụ đo lường quảng cáo, báo cáo thường niên của doanh nghiệp niêm yết.

Phương pháp này giúp không bị “lép vế” về tiếng nói thương hiệu. Tuy nhiên đối thủ có thể đang chi sai. Họ cũng có mục tiêu, biên lợi nhuận và giai đoạn khác bạn. Chỉ nên dùng làm phép kiểm tra, không dùng làm căn cứ duy nhất.

Phương pháp 4: Zero-based (lập lại từ con số 0)

Mỗi khoản chi phải được giải trình lại từ đầu, không dựa vào số năm trước. Mỗi kênh phải chứng minh hiệu quả hoặc lý do tồn tại.

Ưu điểm là loại bỏ các khoản chi theo thói quen, như gia hạn phần mềm không ai dùng. Nhược điểm là tốn thời gian. Nhiều doanh nghiệp áp dụng zero-based ba năm một lần, các năm còn lại điều chỉnh từ số năm trước.

Bảng so sánh bốn phương pháp lập ngân sách marketing

Tiêu chí % doanh thu Mục tiêu – nhiệm vụ Theo đối thủ Zero-based
Độ đơn giản Rất cao Trung bình Trung bình Thấp
Gắn với mục tiêu kinh doanh Thấp Rất cao Thấp Cao
Dữ liệu cần có Doanh thu kế hoạch CAC, tỷ lệ chuyển đổi, CLV Ước tính chi tiêu đối thủ Chi tiết từng hoạt động
Rủi ro chính Cắt ngân sách khi khó khăn Dữ liệu đầu vào sai Sao chép sai lầm của đối thủ Tốn thời gian, dễ bị trì hoãn
Phù hợp với Doanh nghiệp nhỏ, ổn định Doanh nghiệp có dữ liệu, tăng trưởng Ngành cạnh tranh thương hiệu Doanh nghiệp tái cấu trúc chi phí

Khuyến nghị của PT Academy: dùng phương pháp mục tiêu – nhiệm vụ làm chính, rồi đối chiếu với phần trăm doanh thu. Nếu con số tính ra vượt xa mức tham chiếu ngành, hãy xem lại mục tiêu hoặc CAC. Nếu thấp hơn nhiều, có thể bạn đang đánh giá thấp chi phí cạnh tranh.

Quy trình 7 bước lập ngân sách marketing cho năm 2027

Lập ngân sách marketing hiệu quả gồm 7 bước: rà soát số liệu năm cũ, chốt mục tiêu kinh doanh, tính phễu ngược, chọn kênh, phân bổ theo kênh và thời gian, đặt KPI, rồi duyệt và theo dõi hằng tháng. Toàn bộ quy trình nên xong trước ngày bắt đầu năm tài chính.

Quy trình 7 bước lập ngân sách marketing
7 bước lập ngân sách marketing, từ rà soát số liệu năm cũ đến duyệt và theo dõi hằng tháng.

Bước 1. Rà soát chi phí và kết quả năm hiện tại. Tập hợp toàn bộ chi phí marketing thực tế theo kênh, kể cả lương, phần mềm và hàng khuyến mại. Đặt cạnh kết quả: số khách tiềm năng, số đơn, doanh thu do từng kênh mang lại. Tính CAC và ROI từng kênh. Kênh nào lỗ, kênh nào lãi sẽ hiện rõ.

Bước 2. Chốt mục tiêu kinh doanh năm tới. Mục tiêu marketing phải bắt nguồn từ mục tiêu doanh thu và lợi nhuận của công ty. Ví dụ: doanh thu 2027 tăng 30%, trong đó 60% đến từ khách hàng mới. Mục tiêu nên được CEO và CFO cùng ký.

Bước 3. Tính phễu ngược. Từ doanh thu cần có từ khách mới, chia cho giá trị đơn hàng trung bình để ra số đơn. Chia tiếp cho tỷ lệ chuyển đổi từng tầng để ra số khách tiềm năng và lượt tiếp cận cần thiết. Bước này biến mục tiêu doanh thu thành con số marketing cụ thể.

Bước 4. Chọn kênh và chiến thuật. Dựa trên dữ liệu bước 1, giữ lại kênh hiệu quả, cắt kênh kém và dành phần nhỏ thử nghiệm kênh mới. Quy tắc 70-20-10 hay được dùng: 70% cho kênh đã chứng minh hiệu quả, 20% cho kênh đang tối ưu, 10% cho thử nghiệm.

Bước 5. Phân bổ theo kênh và theo tháng. Đừng chia đều 12 tháng. Hãy dồn ngân sách vào mùa cao điểm của ngành, như mùa tuyển sinh, Tết hay các ngày mua sắm lớn. Lập bảng phân bổ chi tiết theo tháng và theo kênh.

Bước 6. Đặt KPI và ngưỡng điều chỉnh. Mỗi kênh có KPI riêng: CAC tối đa, tỷ lệ chuyển đổi, ROAS (doanh thu trên chi phí quảng cáo). Quy định trước: kênh nào vượt CAC tối đa hai tháng liên tiếp thì giảm ngân sách hoặc tạm dừng.

Bước 7. Duyệt, ghi nhận và theo dõi. Trình ban giám đốc duyệt. Phối hợp kế toán gắn mã chi phí theo kênh để số liệu thực tế đối chiếu được với kế hoạch. Họp đánh giá hằng tháng, điều chỉnh hằng quý.

Nếu bạn chưa có kế hoạch marketing năm, hãy làm kế hoạch trước rồi mới lập ngân sách. Ngân sách là bản tài chính hóa của kế hoạch, không phải điểm khởi đầu.

Lập ngân sách marketing chỉ là một phần của bài toán điều hành doanh nghiệp. Khóa học CEO – Giám đốc điều hành 2026 của PT Academy giúp bạn đọc số liệu, đặt mục tiêu và phân bổ nguồn lực cho tăng trưởng.

Ví dụ lập ngân sách marketing

Ví dụ dưới đây là giả định cho một doanh nghiệp đào tạo quy mô vừa, giúp bạn thấy cách áp dụng phương pháp mục tiêu – nhiệm vụ và đối chiếu với phần trăm doanh thu.

Dữ liệu đầu vào (giả định):

  • Doanh thu 2026: 30 tỷ đồng. Mục tiêu 2027: 39 tỷ đồng (tăng 30%).
  • Doanh thu từ khách cũ (học tiếp, giới thiệu) dự kiến: 21 tỷ đồng.
  • Doanh thu cần từ khách mới: 18 tỷ đồng.
  • Học phí bình quân một học viên mới: 9 triệu đồng.
  • Tỷ lệ chuyển đổi từ khách tiềm năng (lead) thành học viên: 10%.
  • Chi phí bình quân một lead qua quảng cáo: 180.000 đồng.

Tính phễu ngược:

Chỉ tiêu Cách tính Kết quả
Số học viên mới cần có 18 tỷ ÷ 9 triệu 2.000 học viên
Số lead cần có 2.000 ÷ 10% 20.000 lead
Chi phí quảng cáo tạo lead 20.000 × 180.000 đ 3,6 tỷ đồng
CAC (chỉ tính quảng cáo) 3,6 tỷ ÷ 2.000 1,8 triệu đồng

Cộng các khoản còn lại để có tổng ngân sách marketing:

Khoản mục Số tiền (triệu đồng) Tỷ trọng
Quảng cáo trả phí tạo lead 3.600 54,5%
Nhân sự marketing (5 người) 1.500 22,7%
Nội dung, video, thiết kế 500 7,6%
Công cụ (CRM, email, SEO) 200 3,0%
Sự kiện, hội thảo 300 4,5%
Chăm sóc khách cũ, ưu đãi giới thiệu 200 3,0%
Dự phòng thử nghiệm 300 4,5%
Tổng ngân sách marketing 6.600 100%

Đối chiếu: 6,6 tỷ đồng chia cho doanh thu mục tiêu 39 tỷ đồng bằng khoảng 16,9%. Con số này cao hơn mức 8–15% thường thấy ở ngành giáo dục.

Điều chỉnh: Ban giám đốc có ba lựa chọn. Một là chấp nhận 16,9% vì năm 2027 là năm tăng tốc. Hai là giảm chi phí mỗi lead xuống 140.000 đồng bằng cách tối ưu nội dung và SEO, giúp tiết kiệm 800 triệu đồng. Ba là nâng tỷ lệ chuyển đổi lên 12% nhờ cải thiện tư vấn, giảm số lead cần có còn khoảng 16.700.

Kết hợp lựa chọn hai và ba, chi phí quảng cáo còn khoảng 2,34 tỷ đồng. Tổng ngân sách marketing giảm về khoảng 5,34 tỷ đồng, tương đương 13,7% doanh thu, nằm trong vùng tham chiếu. Đây là lý do ngân sách nên được tính từ phễu, không phải ấn định một tỷ lệ rồi chia.

Ví dụ tính ngân sách marketing theo phễu ngược
Ví dụ giả định: doanh nghiệp đào tạo cần 6,6 tỷ đồng ngân sách marketing để đạt 39 tỷ đồng doanh thu.

Phân bổ ngân sách marketing theo kênh và theo thời gian

Phân bổ ngân sách marketing nên dựa trên hiệu quả đo được của từng kênh và mùa vụ của ngành. Kênh có CAC thấp và ổn định nhận phần lớn ngân sách, kênh mới nhận phần nhỏ để thử nghiệm, và chi tiêu dồn vào các tháng cao điểm.

Phân bổ theo kênh: dùng quy tắc 70-20-10

Quy tắc 70-20-10 giúp cân bằng giữa an toàn và đổi mới:

  • 70% cho kênh đã chứng minh hiệu quả. Ví dụ Facebook Ads và Google Search đang mang về lead với CAC đạt mục tiêu.
  • 20% cho kênh đang phát triển. Ví dụ SEO, email marketing hoặc TikTok đang có tín hiệu tốt nhưng chưa ổn định.
  • 10% cho thử nghiệm. Ví dụ hợp tác KOL ngách, podcast, quảng cáo trên nền tảng mới.

Sau mỗi quý, kênh thử nghiệm thành công được nâng lên nhóm 20%. Kênh trong nhóm 70% có CAC xấu đi liên tục bị hạ xuống. Nhờ vậy, cơ cấu ngân sách tự điều chỉnh theo dữ liệu thay vì cảm tính.

Cân đối giữa xây thương hiệu và kích hoạt bán hàng

Ngân sách marketing nên chia thành hai phần: xây thương hiệu dài hạn và kích hoạt bán hàng ngắn hạn. Kích hoạt bán hàng mang về đơn ngay nhưng hiệu quả giảm nhanh khi dừng chi. Xây thương hiệu tác động chậm nhưng làm giảm chi phí mỗi khách hàng về lâu dài.

Nghiên cứu nổi tiếng của Les Binet và Peter Field cho Viện Thực hành Quảng cáo Anh (IPA) gợi ý tỷ lệ khoảng 60% thương hiệu, 40% kích hoạt cho nhiều ngành B2C. Với B2B, các nghiên cứu sau đó gợi ý tỷ lệ gần 46% thương hiệu, 54% kích hoạt. Doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam thường nghiêng hẳn về kích hoạt. Điều này chấp nhận được trong năm đầu, nhưng về lâu dài sẽ làm CAC tăng dần.

Phân bổ theo thời gian: theo mùa vụ, không chia đều

Một doanh nghiệp đào tạo nên dồn ngân sách vào tháng 1–3 và tháng 8–10. Một doanh nghiệp bán quà tặng dồn vào tháng 12, tháng 1 và các dịp lễ. Chia đều 12 tháng thường lãng phí ở mùa thấp điểm và thiếu tiền ở mùa cao điểm.

Gợi ý: lấy doanh thu theo tháng của hai năm gần nhất, tính tỷ trọng từng tháng, rồi phân bổ phần lớn ngân sách kích hoạt theo tỷ trọng đó. Ngân sách xây thương hiệu có thể giữ đều hơn để duy trì nhận biết.

Ngân sách marketing và thuế: những điều CFO cần lưu ý

Chi phí quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại hiện không bị khống chế theo tỷ lệ phần trăm khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Điều kiện là khoản chi thực tế phát sinh, phục vụ hoạt động kinh doanh, có hóa đơn, chứng từ hợp pháp, và thanh toán không dùng tiền mặt khi đạt ngưỡng theo quy định.

Mức khống chế 15% tổng chi phí được trừ đối với chi quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại, tiếp tân, khánh tiết đã được bãi bỏ từ ngày 01/01/2015 theo Luật số 71/2014/QH13. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/10/2025 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025, cũng không đặt lại mức khống chế riêng cho nhóm chi phí này. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần lưu ý ba điểm khi lập ngân sách marketing:

  1. Quảng cáo trên nền tảng nước ngoài. Khi mua quảng cáo trực tiếp từ Meta, Google, TikTok, cần lưu chứng từ thanh toán và hóa đơn điện tử do nhà cung cấp nước ngoài phát hành. Nghĩa vụ thuế nhà thầu phụ thuộc việc nhà cung cấp đã đăng ký, nộp thuế tại Việt Nam hay chưa. Hãy hỏi kế toán trước khi chọn hình thức thanh toán.
  2. Hàng khuyến mại, quà tặng. Hàng khuyến mại, quà tặng vẫn phải xuất hóa đơn và có quy định riêng về thuế GTGT. Chương trình khuyến mại phải tuân thủ quy định về thông báo, đăng ký và hạn mức giảm giá theo pháp luật thương mại.
  3. Thuê KOL, KOC cá nhân. Doanh nghiệp chi trả cho cá nhân có thể phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân. Hợp đồng và chứng từ phải đầy đủ để chi phí được trừ.

Ngân sách marketing nên có một dòng riêng cho thuế không được hoàn và chi phí phát sinh liên quan. Phần này thường bị bỏ quên, khiến chi phí thực tế vượt kế hoạch 3–8%. Nội dung thuế ở đây chỉ mang tính định hướng. Hãy kiểm tra quy định hiện hành hoặc hỏi kế toán, tư vấn thuế cho từng giao dịch cụ thể.

Vai trò của CEO, CFO và trưởng marketing khi lập ngân sách

Ngân sách marketing hiệu quả cần ba vai trò cùng tham gia. CEO đặt mục tiêu tăng trưởng, CFO bảo đảm khả năng tài chính và cách đo lường, trưởng marketing chuyển mục tiêu thành kênh, chiến thuật và KPI. Thiếu một bên, ngân sách hoặc thiếu cơ sở hoặc thiếu thực tế.

Vai trò Trách nhiệm chính Câu hỏi cần trả lời
CEO Đặt mục tiêu doanh thu, thị phần; quyết định mức độ chấp nhận rủi ro Năm tới tăng trưởng bao nhiêu? Ưu tiên lợi nhuận hay thị phần?
CFO / kế toán trưởng Kiểm tra dòng tiền, biên lợi nhuận; thiết lập mã chi phí; tính ROI Doanh nghiệp chịu được mức chi nào? Đo lường thế nào?
Trưởng marketing / CMO Tính phễu ngược, chọn kênh, đặt KPI, báo cáo kết quả Cần bao nhiêu lead? Kênh nào hiệu quả nhất?
Trưởng kinh doanh Cung cấp tỷ lệ chuyển đổi thực tế, phản hồi chất lượng lead Lead nào thành đơn? Lead nào lãng phí?

Mâu thuẫn hay gặp là marketing muốn tăng ngân sách, còn tài chính muốn cắt. Cách giải quyết là thống nhất từ đầu bộ chỉ số chung: CAC, ROI, thời gian hoàn vốn CAC. Khi cả hai bên nhìn cùng một con số, tranh luận chuyển từ “chi nhiều hay ít” sang “chi vào đâu thì hiệu quả”.

Tình huống thực tế: doanh nghiệp cắt ngân sách marketing giữa năm

Tình huống dưới đây là giả định, được xây dựng từ các vấn đề thường gặp trong doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Công ty A kinh doanh thiết bị lọc nước, doanh thu 2025 khoảng 60 tỷ đồng. Đầu năm 2026, công ty duyệt ngân sách marketing 4,8 tỷ đồng, tương đương 8% doanh thu kế hoạch. Đến tháng 6, doanh thu chỉ đạt 40% kế hoạch. Ban giám đốc quyết định cắt 50% ngân sách quảng cáo còn lại để giữ lợi nhuận.

Hệ quả xuất hiện sau hai tháng. Lượng lead giảm 55%, doanh thu quý 3 giảm thêm 20% so với quý 2. Đối thủ tăng quảng cáo đúng mùa nắng nóng, mùa cao điểm của ngành, và chiếm thêm thị phần.

Khi phân tích lại, công ty phát hiện vấn đề không nằm ở tổng ngân sách. Có tới 35% ngân sách quảng cáo đổ vào một kênh có CAC gấp ba lần mức trung bình. Nếu cắt đúng kênh đó và chuyển tiền sang Google Search, nơi CAC thấp nhất, công ty có thể giữ được lượng lead mà vẫn tiết kiệm khoảng 20% chi phí.

Bài học rút ra:

  • Cắt ngân sách marketing theo tỷ lệ đồng đều là cách cắt kém nhất. Hãy cắt theo hiệu quả từng kênh.
  • Cần có dữ liệu CAC theo kênh trước khi khủng hoảng xảy ra, không phải sau.
  • Ngân sách cho mùa cao điểm nên được “khóa” từ đầu năm và chỉ điều chỉnh khi có dữ liệu rõ ràng.

Sai lầm thường gặp khi lập ngân sách marketing

Sai lầm phổ biến nhất khi lập ngân sách marketing là lấy số năm trước cộng thêm một tỷ lệ, không gắn với mục tiêu và không đo lường được. Các lỗi khác gồm bỏ sót chi phí ẩn, chia đều theo tháng và không có quỹ dự phòng.

  1. Lấy số năm trước cộng 10%. Cách này lặp lại cả các khoản chi kém hiệu quả của năm trước.
  2. Chỉ tính tiền quảng cáo. Bỏ sót lương, công cụ, agency làm CAC và ROI trông đẹp hơn thực tế.
  3. Không gắn mã chi phí theo kênh. Kế toán ghi chung vào “chi phí bán hàng” khiến không đo được kênh nào hiệu quả.
  4. Chia đều 12 tháng. Lãng phí ở mùa thấp điểm, thiếu tiền ở mùa cao điểm.
  5. Không có quỹ dự phòng. Khi thị trường biến động hoặc có cơ hội bất ngờ, không còn tiền để phản ứng.
  6. Đo bằng chỉ số bề nổi. Lượt thích, lượt xem không trả lời câu hỏi “marketing mang về bao nhiêu tiền”.
  7. Cắt ngân sách đồng loạt khi doanh thu giảm. Cắt cả kênh hiệu quả lẫn kênh kém, làm doanh thu giảm thêm.
  8. Bỏ qua chi phí giữ chân khách cũ. Giữ một khách cũ thường rẻ hơn nhiều so với có một khách mới.

Checklist tự đánh giá ngân sách marketing của doanh nghiệp

Dùng checklist sau để kiểm tra ngân sách marketing của bạn trước khi trình duyệt. Nếu có từ 3 câu trả lời “Chưa” trở lên, ngân sách cần được rà soát lại.

Checklist tự đánh giá ngân sách marketing
10 câu hỏi kiểm tra ngân sách marketing trước khi trình ban giám đốc duyệt.
Stt Câu hỏi Có Chưa
1 Ngân sách được tính từ mục tiêu doanh thu và phễu ngược, không chỉ lấy % cố định? ☐ ☐
2 Đã gồm đủ lương đội marketing, công cụ, agency, khuyến mại, sự kiện? ☐ ☐
3 Đã biết CAC và ROI của từng kênh trong năm hiện tại? ☐ ☐
4 Tỷ lệ ngân sách trên doanh thu đã được đối chiếu với mức tham chiếu ngành? ☐ ☐
5 Ngân sách được phân bổ theo mùa vụ, không chia đều 12 tháng? ☐ ☐
6 Có quỹ dự phòng 5–10% cho thử nghiệm và biến động? ☐ ☐
7 Mỗi kênh có KPI và ngưỡng điều chỉnh rõ ràng? ☐ ☐
8 Kế toán đã gắn mã chi phí theo kênh để theo dõi thực tế so với kế hoạch? ☐ ☐
9 Đã tính chi phí thuế, hóa đơn, chứng từ cho quảng cáo nước ngoài và KOL? ☐ ☐
10 CEO, CFO và trưởng marketing đã thống nhất bộ chỉ số đo lường chung? ☐ ☐

Mẫu bảng ngân sách marketing theo tháng

Mẫu dưới đây giúp bạn bắt đầu nhanh. Hãy chép vào Excel, mỗi kênh một dòng, mỗi tháng một cột, và thêm cột “Thực tế” bên cạnh “Kế hoạch” để theo dõi chênh lệch.

Kênh / khoản mục T1 T2 T3 … T12 Tổng năm KPI chính
Facebook Ads             CAC, số lead
Google Ads             CAC, ROAS
SEO và nội dung             Lượt truy cập tự nhiên, lead
Email marketing             Tỷ lệ mở, tỷ lệ chuyển đổi
Sự kiện, hội thảo             Số người tham dự, lead
Nhân sự marketing             —
Công cụ martech             Mức sử dụng
Dự phòng             —
Tổng             Tỷ lệ trên doanh thu

Mẹo cho CFO: thêm một dòng “Doanh thu kế hoạch” và một dòng “Tỷ lệ ngân sách marketing trên doanh thu” theo tháng. Bạn sẽ thấy ngay tháng nào đang chi vượt so với khả năng tạo doanh thu.

Đo lường hiệu quả ngân sách marketing bằng chỉ số nào?

Hiệu quả ngân sách marketing nên được đo bằng các chỉ số tài chính gắn với doanh thu, quan trọng nhất là CAC, ROI marketing, ROAS, tỷ lệ CLV/CAC và thời gian hoàn vốn CAC. Các chỉ số tương tác chỉ dùng để tối ưu nội dung, không dùng để đánh giá ngân sách.

Chỉ số Công thức Ngưỡng tham khảo
CAC Tổng chi phí marketing và bán hàng cho khách mới ÷ Số khách mới Càng thấp càng tốt, so với CLV
ROI marketing (Lợi nhuận gộp tăng thêm do marketing − Chi phí marketing) ÷ Chi phí marketing Dương; nhiều doanh nghiệp đặt mục tiêu từ 3:1 trở lên tính trên doanh thu
ROAS Doanh thu từ quảng cáo ÷ Chi phí quảng cáo Tùy biên lợi nhuận; biên thấp cần ROAS cao
CLV/CAC Giá trị vòng đời khách hàng ÷ CAC Thường mong muốn từ 3 trở lên
Thời gian hoàn vốn CAC CAC ÷ Lợi nhuận gộp hằng tháng từ một khách Càng ngắn càng tốt, thường dưới 12 tháng

Lưu ý quan trọng khi tính ROI: dùng lợi nhuận gộp, không dùng doanh thu. Một chiến dịch mang về 1 tỷ đồng doanh thu với biên lợi nhuận gộp 20% chỉ tạo 200 triệu đồng lợi nhuận gộp. Nếu chi phí chiến dịch là 300 triệu đồng, chiến dịch đó đang lỗ dù ROAS trông có vẻ tốt.

Xu hướng ngân sách marketing năm 2027

Năm 2027, ngân sách marketing của doanh nghiệp được dự báo tiếp tục bị siết và yêu cầu chứng minh hiệu quả cao hơn. Ba xu hướng nổi bật là dịch chuyển sang kênh sở hữu, ứng dụng AI để giảm chi phí nội dung, và tăng chi cho dữ liệu khách hàng tuân thủ pháp luật.

  1. Ngân sách đi ngang, yêu cầu hiệu quả tăng. Khảo sát Gartner hai năm 2024 và 2025 cho thấy ngân sách marketing bình quân dừng ở khoảng 7,7% doanh thu, giảm so với mức trên 9% năm 2023. Ban giám đốc đòi hỏi mỗi đồng chi phải chứng minh được lợi nhuận.
  2. Dịch chuyển sang kênh sở hữu. Chi phí quảng cáo trả phí tăng khiến doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn vào SEO, email, cộng đồng và website. Đây là tài sản lâu dài, giảm phụ thuộc vào nền tảng quảng cáo.
  3. AI làm thay đổi cơ cấu chi phí. Công cụ AI tạo nội dung, phân tích dữ liệu và tối ưu quảng cáo giúp giảm chi phí sản xuất. Phần tiết kiệm thường được chuyển sang công cụ, dữ liệu và nhân sự có kỹ năng phân tích.
  4. Dữ liệu cá nhân và tuân thủ pháp luật. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2026 đặt yêu cầu chặt hơn về thu thập, xử lý dữ liệu khách hàng cho marketing. Doanh nghiệp cần dành một phần ngân sách cho quy trình xin đồng ý, bảo mật và công cụ quản lý dữ liệu.
  5. Gắn ngân sách với dòng tiền. CFO ngày càng yêu cầu tính thời gian hoàn vốn CAC thay vì chỉ ROI. Doanh nghiệp vừa và nhỏ có dòng tiền eo hẹp ưu tiên kênh hoàn vốn nhanh.

Kết luận

Ngân sách marketing hợp lý không phải một con số cố định mà là kết quả tính toán từ mục tiêu kinh doanh, biên lợi nhuận và hiệu quả kênh. Mức 5–12% doanh thu chỉ là khung tham chiếu để kiểm tra. Doanh nghiệp nên lập ngân sách theo phương pháp mục tiêu – nhiệm vụ, đối chiếu với tỷ lệ ngành, phân bổ theo hiệu quả và mùa vụ, rồi theo dõi hằng tháng bằng CAC và ROI.

Khi CEO, CFO và trưởng marketing cùng nhìn một bộ chỉ số, ngân sách marketing không còn là “khoản chi phí” phải cắt khi khó khăn. Nó trở thành khoản đầu tư có kiểm soát, đo được và điều chỉnh được để tạo tăng trưởng bền vững.

 

FAQ

  1. Ngân sách marketing nên bằng bao nhiêu phần trăm doanh thu? Phần lớn doanh nghiệp chi 5–12% doanh thu cho marketing. Doanh nghiệp mới hoặc đang tăng trưởng nhanh có thể chi 12–20%. Doanh nghiệp B2B và dịch vụ chuyên nghiệp thường chỉ 2–6%. Tỷ lệ phù hợp phụ thuộc biên lợi nhuận gộp, mục tiêu tăng trưởng và chi phí có được một khách hàng của bạn.
  2. Doanh nghiệp nhỏ mới thành lập nên chi bao nhiêu cho marketing? Doanh nghiệp nhỏ mới thành lập thường cần chi 12–20% doanh thu dự kiến trong năm đầu để xây nhận biết. Nên bắt đầu bằng ngân sách nhỏ, thử 2–3 kênh, đo CAC rồi dồn tiền vào kênh hiệu quả nhất. Không nên rải đều cho nhiều kênh khi chưa có dữ liệu.
  3. Phương pháp lập ngân sách marketing nào tốt nhất? Phương pháp mục tiêu và nhiệm vụ được khuyến nghị nhất vì gắn trực tiếp với doanh thu cần đạt. Bạn tính ngược từ mục tiêu ra số khách cần có, nhân với CAC. Sau đó đối chiếu với tỷ lệ phần trăm doanh thu của ngành để kiểm tra con số có hợp lý không.
  4. Ngân sách marketing gồm những khoản nào? Ngân sách marketing gồm quảng cáo trả phí, lương đội marketing, nội dung và sáng tạo, công cụ martech, phí agency và KOL, sự kiện, hàng khuyến mại, nghiên cứu thị trường và quỹ dự phòng. Chỉ tính tiền quảng cáo sẽ làm sai lệch CAC và ROI.
  5. Chi phí quảng cáo có bị giới hạn khi tính thuế TNDN không? Hiện không bị giới hạn theo tỷ lệ. Mức khống chế 15% đã bãi bỏ từ 01/01/2015, và Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 không đặt lại. Khoản chi được trừ khi phục vụ kinh doanh, có hóa đơn, chứng từ hợp pháp và thanh toán không dùng tiền mặt khi đạt ngưỡng quy định.
  6. Quy tắc 70-20-10 trong phân bổ ngân sách marketing là gì? Đây là cách chia ngân sách: 70% cho kênh đã chứng minh hiệu quả, 20% cho kênh đang phát triển, 10% cho thử nghiệm kênh mới. Mỗi quý, kênh thử nghiệm thành công được nâng tỷ trọng, kênh kém bị hạ, giúp ngân sách tự điều chỉnh theo dữ liệu.
  7. Có nên cắt ngân sách marketing khi doanh thu giảm? Không nên cắt đồng loạt. Hãy cắt kênh có CAC cao và giữ hoặc tăng kênh hiệu quả. Cắt đều làm giảm cả nguồn khách tốt, khiến doanh thu giảm thêm. Nhiều doanh nghiệp mất thị phần vì cắt marketing đúng lúc đối thủ tăng chi.
  8. Làm sao đo hiệu quả ngân sách marketing? Đo bằng chỉ số tài chính: CAC, ROI tính trên lợi nhuận gộp, ROAS, tỷ lệ CLV/CAC và thời gian hoàn vốn CAC. Kế toán cần gắn mã chi phí theo kênh để so sánh thực tế với kế hoạch hằng tháng. Lượt thích, lượt xem không đủ để đánh giá ngân sách.

Muốn đo được ROI, kiểm soát chi phí và đồng hành cùng phòng marketing bằng con số? Tham khảo khóa học Giám đốc tài chính thực tiễn và ứng dụng tại PT Academy

 

PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY

🏨Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM

☎️ Hotline: 0907190426

🌐Website: www.ptacademy.edu.vn

📮 Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/