Chuyển Từ VAS Sang IFRS không còn là một chủ đề chỉ dành cho kiểm toán viên, tập đoàn đa quốc gia hay những doanh nghiệp chuẩn bị niêm yết. Trong bối cảnh dòng vốn quốc tế, M&A, yêu cầu minh bạch tài chính và hoạt động huy động vốn ngày càng phát triển, Chuyển Từ VAS Sang IFRS đang trở thành một năng lực quan trọng đối với cả doanh nghiệp lẫn đội ngũ kế toán – tài chính.
Điều đáng nói là Chuyển Từ VAS Sang IFRS không đơn thuần là đổi từ một bộ chuẩn mực kế toán sang một bộ chuẩn mực khác. Doanh nghiệp có thể phải thay đổi từ cách đọc hợp đồng, ghi nhận doanh thu, đánh giá tài sản, xác định nghĩa vụ nợ cho đến cách xây dựng dữ liệu, quản trị rủi ro và sử dụng báo cáo tài chính để đưa ra quyết định.
Đối với người làm nghề, đây cũng là bước chuyển từ tư duy “hạch toán nghiệp vụ” sang tư duy “phân tích bản chất kinh tế”.
Chính vì vậy, doanh nghiệp muốn Chuyển Từ VAS Sang IFRS hiệu quả không nên đợi đến khi có yêu cầu từ công ty mẹ, ngân hàng, nhà đầu tư hoặc kiểm toán mới bắt đầu chuẩn bị. Quá trình này cần được nhìn nhận như một dự án chuyển đổi tài chính – kế toán có lộ trình, dữ liệu, con người và hệ thống rõ ràng.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Là Gì Và Vì Sao Trở Thành Xu Hướng Quan Trọng?
Chuyển Từ VAS Sang IFRS là quá trình doanh nghiệp rà soát và điều chỉnh cách ghi nhận, đo lường, trình bày và thuyết minh thông tin tài chính từ hệ thống kế toán đang áp dụng tại Việt Nam sang cơ sở phù hợp với Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế – IFRS.
Điểm quan trọng cần hiểu là Chuyển Từ VAS Sang IFRS không phải chỉ đổi biểu mẫu báo cáo tài chính.
Một dự án chuyển đổi thực tế có thể yêu cầu doanh nghiệp đánh giá lại:
- Chính sách kế toán
- Hệ thống tài khoản
- Các hợp đồng kinh tế
- Cách ghi nhận doanh thu
- Tài sản cố định
- Tài sản vô hình
- Công cụ tài chính
- Hợp đồng thuê
- Dự phòng
- Suy giảm giá trị tài sản
- Thuế thu nhập hoãn lại
- Hợp nhất kinh doanh
- Goodwill
- Hệ thống ERP
- Cơ sở dữ liệu kế toán
- Quy trình lập báo cáo
- Hệ thống kiểm soát nội bộ
Vì vậy, Chuyển Từ VAS Sang IFRS nên được hiểu là một dự án thay đổi toàn diện hơn là một bài tập chuyển đổi số liệu cuối kỳ.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Trong Bối Cảnh Kế Toán Việt Nam
VAS và chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam được xây dựng trong khuôn khổ pháp luật kế toán Việt Nam.
IFRS hướng tới việc cung cấp thông tin tài chính có chất lượng cho nhà đầu tư, chủ nợ và các đối tượng sử dụng báo cáo tài chính trên thị trường vốn quốc tế.
Một trong những điểm tạo ra khác biệt khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS chính là mức độ sử dụng:
- Xét đoán nghề nghiệp
- Ước tính kế toán
- Giá trị hợp lý
- Giá trị hiện tại
- Phân tích hợp đồng
- Đánh giá rủi ro
- Dự báo dòng tiền
Điều này khiến người làm kế toán không thể chỉ nhìn vào chứng từ và tài khoản.
Họ còn phải hiểu:
Giao dịch thực sự tạo ra quyền gì, nghĩa vụ gì và ảnh hưởng kinh tế như thế nào đến doanh nghiệp?
Doanh Nghiệp Nào Cần Quan Tâm Đến Chuyển Từ VAS Sang IFRS?
Không phải doanh nghiệp nào cũng có cùng mức độ cấp thiết.
Tuy nhiên, Chuyển Từ VAS Sang IFRS đặc biệt đáng quan tâm đối với:
- Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
- Công ty con của tập đoàn đa quốc gia
- Doanh nghiệp chuẩn bị IPO
- Doanh nghiệp niêm yết
- Doanh nghiệp gọi vốn
- Doanh nghiệp thực hiện M&A
- Tập đoàn có nhiều công ty thành viên
- Doanh nghiệp tiếp cận ngân hàng quốc tế
- Doanh nghiệp muốn mở rộng ra thị trường nước ngoài
- Doanh nghiệp muốn nâng cao tính minh bạch tài chính
Ngay cả khi chưa thuộc trường hợp cần lập báo cáo IFRS, việc chuẩn bị kiến thức và dữ liệu từ sớm vẫn giúp doanh nghiệp chủ động hơn nếu nhu cầu phát sinh trong tương lai.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Theo Lộ Trình Của Việt Nam
Một cơ sở quan trọng khi nói về Chuyển Từ VAS Sang IFRS tại Việt Nam là Quyết định 345/QĐ-BTC ngày 16/03/2020 phê duyệt Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam.
Đề án đặt ra định hướng công bố và hỗ trợ áp dụng IFRS cho các nhóm doanh nghiệp phù hợp, đồng thời xây dựng hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam theo hướng tiếp thu thông lệ quốc tế.
Do đó, khi viết về lộ trình Chuyển Từ VAS Sang IFRS, không nên hiểu đơn giản rằng tất cả doanh nghiệp Việt Nam sẽ đồng loạt chuyển sang IFRS vào một ngày cố định.
Doanh nghiệp cần theo dõi các quy định và hướng dẫn chính thức mới nhất của cơ quan quản lý để xác định phạm vi và yêu cầu áp dụng phù hợp với mình.
Thông Tư 99 Có Phải Là IFRS Không?
Không.
Đây là nội dung người làm kế toán cần đặc biệt phân biệt.
Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC.
Tuy nhiên:
Thông tư 99 ≠ IFRS.
Việc doanh nghiệp thực hiện kế toán theo Thông tư 99 không đồng nghĩa rằng doanh nghiệp đã hoàn thành Chuyển Từ VAS Sang IFRS.
Đây là hai hệ thống cần được nhận diện riêng.
Doanh nghiệp trong thực tế có thể đồng thời phải:
- Thực hiện chế độ kế toán Việt Nam
- Tuân thủ pháp luật thuế Việt Nam
- Chuẩn bị báo cáo quản trị
- Lập reporting package cho công ty mẹ
- Thực hiện các bút toán điều chỉnh IFRS
- Chuẩn bị báo cáo tài chính IFRS nếu có yêu cầu
Chính sự tồn tại song song này khiến năng lực của đội ngũ kế toán – tài chính ngày càng quan trọng.
Những Thay Đổi Lớn Nhất Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Tư Duy Bản Chất Kinh Tế
Một trong những thay đổi quan trọng nhất khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS là người làm kế toán phải quan tâm nhiều hơn đến bản chất kinh tế của giao dịch.
Ví dụ, khi đọc một hợp đồng, kế toán không thể chỉ hỏi:
“Chứng từ đã đầy đủ chưa?”
mà còn phải hỏi:
- Doanh nghiệp đang có quyền gì?
- Doanh nghiệp có nghĩa vụ gì?
- Quyền kiểm soát đã chuyển giao chưa?
- Có tồn tại nghĩa vụ thực hiện hay không?
- Giao dịch có chứa yếu tố tài chính hay không?
- Có phát sinh hợp đồng thuê hay không?
- Có yếu tố biến đổi trong giá giao dịch hay không?
Đây là sự thay đổi rất lớn trong tư duy nghề nghiệp.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Xét Đoán Nghề Nghiệp
IFRS yêu cầu người lập báo cáo tài chính sử dụng xét đoán trong nhiều tình huống.
Ví dụ:
- Xác định quyền kiểm soát
- Đánh giá khả năng thu hồi tài sản
- Xác định thời hạn thuê
- Đánh giá nghĩa vụ thực hiện
- Ước tính dòng tiền tương lai
- Xác định tỷ lệ chiết khấu
- Đánh giá tổn thất tín dụng
- Xác định giá trị hợp lý
Do đó, Chuyển Từ VAS Sang IFRS không đơn thuần làm tăng khối lượng kiến thức mà còn nâng yêu cầu về năng lực phân tích.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Giá Trị Hợp Lý
Một khái niệm quan trọng trong IFRS là fair value – giá trị hợp lý.
Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS, doanh nghiệp có thể phải quan tâm nhiều hơn tới việc đo lường giá trị thay vì chỉ dựa vào dữ liệu giá gốc.
Điều này có thể xuất hiện trong:
- Công cụ tài chính
- Hợp nhất kinh doanh
- Một số khoản đầu tư
- Một số tài sản
- Giao dịch thanh toán bằng cổ phiếu
- Các nghiệp vụ yêu cầu đo lường giá trị hợp lý
Để thực hiện được, doanh nghiệp có thể cần:
- Dữ liệu thị trường
- Chuyên gia định giá
- Mô hình dòng tiền
- Giả định tài chính
- Tỷ lệ chiết khấu
- Quy trình kiểm soát mô hình
Đây là một trong những lý do Chuyển Từ VAS Sang IFRS không thể chỉ do kế toán xử lý độc lập.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Với IFRS 15 – Doanh Thu
Doanh thu thường là một trong những khu vực được doanh nghiệp quan tâm nhiều nhất.
IFRS 15 tiếp cận doanh thu từ hợp đồng với khách hàng thông qua mô hình gồm các bước trọng tâm:
- Xác định hợp đồng với khách hàng
- Xác định các nghĩa vụ thực hiện
- Xác định giá giao dịch
- Phân bổ giá giao dịch
- Ghi nhận doanh thu khi hoặc trong quá trình nghĩa vụ được thực hiện
Điều này có thể dẫn tới sự khác biệt về:
- Thời điểm ghi nhận doanh thu
- Giá trị doanh thu
- Doanh thu chưa thực hiện
- Chi phí hợp đồng
- Tài sản hợp đồng
- Nợ phải trả hợp đồng
Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS, doanh nghiệp có nhiều loại hợp đồng phức tạp nên thực hiện rà soát chi tiết thay vì chỉ nhìn vào hóa đơn.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Không Đồng Nghĩa Ghi Nhận Doanh Thu Theo Hóa Đơn
Đây là điểm rất quan trọng.
Thời điểm xuất hóa đơn, thời điểm kê khai thuế và thời điểm ghi nhận doanh thu theo IFRS không nhất thiết luôn giống nhau.
Doanh nghiệp cần tách biệt:
Quản lý hóa đơn – Thuế – Kế toán tài chính – IFRS.
Nếu không tách rõ các lớp dữ liệu này, quá trình Chuyển Từ VAS Sang IFRS rất dễ phát sinh sai sót.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Với IFRS 16 – Thuê Tài Sản
IFRS 16 có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với doanh nghiệp có nhiều hợp đồng thuê.
Ví dụ:
- Chuỗi bán lẻ
- Nhà hàng
- Logistics
- Sản xuất
- Hàng không
- Doanh nghiệp thuê văn phòng
- Doanh nghiệp thuê kho
- Doanh nghiệp thuê phương tiện
Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS, doanh nghiệp cần rà soát hợp đồng để xác định liệu có tồn tại hợp đồng thuê theo IFRS 16 hay không.
Các dữ liệu thường cần gồm:
- Giá trị thanh toán
- Thời hạn thuê
- Điều khoản gia hạn
- Điều khoản chấm dứt
- Lãi suất
- Khoản thanh toán biến đổi
Từ đó doanh nghiệp có thể phải xác định:
- Right-of-use asset
- Lease liability
- Khấu hao
- Chi phí lãi vay
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Có Thể Làm Thay Đổi EBITDA
Đây là lý do CFO cần đặc biệt quan tâm IFRS 16.
Sau Chuyển Từ VAS Sang IFRS, việc xử lý hợp đồng thuê có thể ảnh hưởng đến:
- EBITDA
- Tổng tài sản
- Tổng nợ
- Debt/Equity
- ROA
- Một số covenant tài chính
Do đó, thay đổi kế toán có thể kéo theo ảnh hưởng tới cả quyết định quản trị.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Với IFRS 9 – Công Cụ Tài Chính
IFRS 9 là một trong những chuẩn mực tương đối phức tạp.
Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS, doanh nghiệp cần đánh giá:
- Khoản phải thu
- Khoản đầu tư
- Tiền gửi
- Các khoản cho vay
- Công cụ nợ
- Công cụ vốn
- Công cụ phái sinh
Một điểm quan trọng là mô hình Expected Credit Loss – ECL, tức tổn thất tín dụng dự kiến.
Không nhất thiết phải đợi khoản phải thu trở thành nợ xấu mới đánh giá tổn thất.
Doanh nghiệp có thể phải sử dụng:
- Tuổi nợ
- Lịch sử thu hồi
- Tỷ lệ mất khả năng thanh toán
- Dữ liệu kinh tế vĩ mô
- Dự báo tương lai
Đây là ví dụ rất rõ cho thấy Chuyển Từ VAS Sang IFRS làm tăng yêu cầu đối với dữ liệu.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Suy Giảm Giá Trị Tài Sản
IAS 36 yêu cầu doanh nghiệp xem xét suy giảm giá trị của tài sản khi có các dấu hiệu phù hợp.
Một tài sản đang có giá trị ghi sổ cao không có nghĩa doanh nghiệp chắc chắn thu hồi được toàn bộ giá trị đó.
Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS, doanh nghiệp có thể cần đánh giá:
- Giá trị ghi sổ
- Giá trị có thể thu hồi
- Giá trị sử dụng
- Giá trị hợp lý
- Dòng tiền dự kiến
- Tỷ lệ chiết khấu
Đối với những tài sản lớn, goodwill hoặc đơn vị tạo tiền, việc đánh giá này có thể ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Trong Hợp Nhất Báo Cáo Tài Chính
Một trong những khu vực phức tạp nhất của Chuyển Từ VAS Sang IFRS là báo cáo tài chính hợp nhất.
Đặc biệt với các tập đoàn có:
- Công ty con
- Công ty liên kết
- Liên doanh
- Cấu trúc đầu tư nhiều tầng
- Giao dịch nội bộ lớn
- Hoạt động mua bán doanh nghiệp
việc chuyển đổi đòi hỏi đội ngũ có năng lực chuyên sâu.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Quyền Kiểm Soát
Khi phân tích hợp nhất theo IFRS, việc xác định quyền kiểm soát không nên chỉ dựa máy móc vào tỷ lệ sở hữu.
Doanh nghiệp cần phân tích:
- Quyền đối với đơn vị được đầu tư
- Khả năng tác động đến các hoạt động liên quan
- Quyền hưởng lợi ích biến đổi
- Khả năng sử dụng quyền lực để tác động đến lợi ích
Do đó, một cấu trúc sở hữu tưởng như đơn giản đôi khi lại đòi hỏi xét đoán sâu khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Goodwill
Trong hợp nhất kinh doanh, goodwill là nội dung quan trọng.
Một khác biệt đáng chú ý là theo IFRS, goodwill không được khấu hao định kỳ mà phải được kiểm tra suy giảm giá trị theo yêu cầu liên quan.
Điều này khiến doanh nghiệp phải quan tâm nhiều hơn đến:
- Khả năng sinh lời tương lai
- Dòng tiền dự kiến
- Đơn vị tạo tiền
- Giá trị có thể thu hồi
- Giả định tăng trưởng
- Tỷ lệ chiết khấu
Do đó, Chuyển Từ VAS Sang IFRS trong doanh nghiệp thường xuyên M&A có thể phức tạp hơn đáng kể.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Thuế Thu Nhập Hoãn Lại
Đây là phần rất nhiều người mới học IFRS cảm thấy khó.
Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS, giá trị ghi sổ của một tài sản hoặc nghĩa vụ có thể khác với cơ sở tính thuế.
Từ đó có thể phát sinh:
- Chênh lệch tạm thời chịu thuế
- Chênh lệch tạm thời được khấu trừ
- Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
- Thuế thu nhập hoãn lại phải trả
Do đó, doanh nghiệp không nên thực hiện các bút toán chuyển đổi riêng lẻ mà bỏ qua tác động thuế.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Có Làm Thay Đổi Nghĩa Vụ Thuế Không?
Không thể kết luận đơn giản rằng IFRS trực tiếp làm tăng hoặc giảm thuế doanh nghiệp.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS và việc xác định nghĩa vụ thuế là hai vấn đề cần được theo dõi riêng theo cơ sở pháp lý tương ứng.
Doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo pháp luật Việt Nam.
Vì vậy, hệ thống tốt cần có khả năng phân biệt:
- Số liệu kế toán
- Số liệu phục vụ thuế
- Các điều chỉnh IFRS
- Chênh lệch tạm thời
- Chênh lệch vĩnh viễn
- Thuế hoãn lại
Đây là lý do kế toán trưởng vừa cần kiến thức IFRS vừa cần cập nhật chính sách thuế.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Dữ Liệu – Thách Thức Thường Bị Đánh Giá Thấp
Nhiều doanh nghiệp ban đầu nghĩ khó khăn lớn nhất của Chuyển Từ VAS Sang IFRS là học chuẩn mực.
Nhưng khi triển khai thực tế, vấn đề lớn thường là:
Không có đủ dữ liệu.
Ví dụ, IFRS có thể yêu cầu doanh nghiệp có:
- Chi tiết hợp đồng thuê
- Lịch sử công nợ
- Dự báo dòng tiền
- Dữ liệu thị trường
- Thông tin định giá
- Chi tiết công cụ tài chính
- Lịch sử giao dịch
- Thông tin giao dịch nội bộ
- Dữ liệu tài sản theo từng đơn vị tạo tiền
Nếu hệ thống cũ chưa từng thu thập các trường dữ liệu này, việc quay lại bổ sung có thể tốn rất nhiều thời gian.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và ERP
ERP đóng vai trò ngày càng quan trọng.
Doanh nghiệp cần đặt ra các câu hỏi:
- ERP hiện tại có lưu được dữ liệu cần cho IFRS không?
- Có cần bổ sung trường dữ liệu mới không?
- Có cần thiết lập sổ song song không?
- Adjustment IFRS sẽ được lưu ở đâu?
- Có thể tự động hóa những bút toán nào?
- Hệ thống có hỗ trợ hợp nhất không?
- Có truy xuất được dữ liệu phục vụ kiểm toán không?
Nếu doanh nghiệp có hàng nghìn hợp đồng hoặc hàng triệu giao dịch, Chuyển Từ VAS Sang IFRS bằng file Excel thủ công trong thời gian dài sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Kiểm Soát Nội Bộ
Khi mô hình kế toán sử dụng nhiều ước tính và xét đoán hơn, kiểm soát nội bộ càng quan trọng.
Doanh nghiệp cần xây dựng:
- Quy trình phê duyệt giả định
- Kiểm soát mô hình tính toán
- Kiểm soát nguồn dữ liệu
- Quy trình rà soát hợp đồng
- Quy trình lưu trữ bằng chứng
- Kiểm soát thay đổi chính sách kế toán
- Quy trình phê duyệt bút toán chuyển đổi
Nếu chỉ tập trung vào con số cuối cùng mà không có bằng chứng và kiểm soát phía sau, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn khi làm việc với kiểm toán.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS – 7 Bước Doanh Nghiệp Có Thể Chuẩn Bị
Bước 1: Đánh Giá Hiện Trạng
Trước khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS, doanh nghiệp cần biết mình đang ở đâu.
Hãy rà soát:
- Chính sách kế toán
- Báo cáo tài chính
- Hệ thống ERP
- Hợp đồng
- Dữ liệu
- Nhân sự
- Quy trình
- Kiểm soát nội bộ
Bước 2: Thực Hiện Gap Analysis
Doanh nghiệp cần xác định những khác biệt trọng yếu giữa hệ thống hiện tại và IFRS.
Không phải khoản mục nào cũng có mức độ ảnh hưởng như nhau.
Nên ưu tiên:
- Doanh thu
- Công cụ tài chính
- Thuê tài sản
- Tài sản
- Suy giảm giá trị
- Hợp nhất
- Goodwill
- Thuế hoãn lại
Bước 3: Xác Định Dữ Liệu Còn Thiếu
Sau khi biết khác biệt nằm ở đâu, doanh nghiệp cần xác định:
Muốn tính được adjustment IFRS thì cần dữ liệu nào?
Nếu chưa có, phải thiết kế phương án thu thập ngay.
Bước 4: Xây Dựng Chính Sách IFRS
Một dự án Chuyển Từ VAS Sang IFRS không nên xử lý từng nghiệp vụ theo kiểu “gặp đâu làm đó”.
Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách thống nhất cho:
- Doanh thu
- Tài sản
- Thuê
- Công cụ tài chính
- Suy giảm
- Hợp nhất
- Thuế hoãn lại
Bước 5: Thực Hiện Các Bút Toán Chuyển Đổi
Đội ngũ bắt đầu:
- Tính toán
- Lập adjustment
- Đối chiếu
- Kiểm tra thuế hoãn lại
- Đánh giá tác động lên báo cáo
Bước 6: Lập Báo Cáo Và Thuyết Minh
Chuyển Từ VAS Sang IFRS không kết thúc khi bảng cân đối “cân”.
Phần thuyết minh rất quan trọng.
Doanh nghiệp có thể cần trình bày các thông tin liên quan đến:
- Chính sách kế toán
- Ước tính
- Xét đoán
- Rủi ro tài chính
- Giá trị hợp lý
- Các bên liên quan
- Công cụ tài chính
Bước 7: Chuẩn Hóa Để Vận Hành Lâu Dài
Nếu năm nào doanh nghiệp cũng mất nhiều tháng dựng lại toàn bộ file chuyển đổi thì hệ thống vẫn chưa tối ưu.
Mục tiêu dài hạn của Chuyển Từ VAS Sang IFRS phải là:
Đưa IFRS trở thành một phần của quy trình dữ liệu và báo cáo thường xuyên.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Vai Trò Của Kế Toán Trưởng
Kế toán trưởng thường đóng vai trò trung tâm.
Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS, kế toán trưởng cần:
- Nhận diện khác biệt trọng yếu
- Kiểm soát dữ liệu
- Phê duyệt chính sách kế toán
- Kiểm tra adjustment
- Phối hợp với kiểm toán
- Theo dõi tác động thuế
- Hướng dẫn nhân viên
- Phối hợp với CFO
- Kiểm soát timeline dự án
Điều này khiến vai trò kế toán trưởng chuyển từ quản lý ghi nhận số liệu sang quản trị chất lượng thông tin tài chính.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Vai Trò Của CFO
CFO cần nhìn rộng hơn các bút toán.
Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS, CFO nên đánh giá:
- Doanh thu thay đổi thế nào?
- EBITDA thay đổi không?
- Tổng nợ có tăng không?
- ROA, ROE bị ảnh hưởng như thế nào?
- Covenant ngân hàng có bị tác động không?
- Nhà đầu tư sẽ đọc số liệu ra sao?
- Valuation có thay đổi không?
- KPI quản trị có phải điều chỉnh không?
Đây là lý do Chuyển Từ VAS Sang IFRS là dự án tài chính – quản trị, không phải dự án riêng của kế toán.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Có Làm Thay Đổi KPI Không?
Có thể.
Nếu KPI của lãnh đạo và nhân viên gắn với:
- Doanh thu
- EBIT
- EBITDA
- Lợi nhuận
- ROA
- ROE
- EPS
- Debt/Equity
thì thay đổi cách ghi nhận theo IFRS có thể làm thay đổi các chỉ tiêu dùng để đánh giá hiệu quả.
Doanh nghiệp vì vậy cần đánh giá KPI khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS thay vì chờ đến cuối năm mới phát hiện chênh lệch.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Và Nhu Cầu Đào Tạo Thực Chiến
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Không Thể Chỉ Học Lý Thuyết
IFRS là lĩnh vực mà “biết” và “làm được” có khoảng cách rất lớn.
Một người có thể đọc IFRS 15 và hiểu nguyên tắc nhưng vẫn lúng túng khi gặp hợp đồng thực tế.
Một người có thể học IFRS 16 nhưng chưa chắc tự lập được bảng tính nghĩa vụ thuê.
Một người có thể biết Expected Credit Loss nhưng chưa chắc xây dựng được mô hình dữ liệu phù hợp.
Do đó, khóa học IFRS thực chiến cần đưa người học qua toàn bộ chuỗi:
Đọc hợp đồng → Xác định vấn đề → Chọn chuẩn mực → Thu thập dữ liệu → Tính toán → Lập bút toán → Phân tích báo cáo.
Lộ Trình Học Chuyển Từ VAS Sang IFRS Hiệu Quả
Người mới không nên cố gắng học toàn bộ IFRS cùng lúc.
Có thể đi theo lộ trình:
Giai đoạn 1: Hiểu nền tảng IFRS
Hiểu mục tiêu báo cáo tài chính, ghi nhận, đo lường, trình bày và thuyết minh.
Giai đoạn 2: So sánh VAS – IFRS
Tập trung vào những khác biệt thường gặp.
Giai đoạn 3: Học các chuẩn mực trọng yếu
Ưu tiên IFRS 9, IFRS 15, IFRS 16, IAS 12, IAS 36 và nhóm hợp nhất tùy công việc.
Giai đoạn 4: Làm case
Đây là bước bắt buộc.
Giai đoạn 5: Thực hành chuyển đổi báo cáo tài chính
Người học bắt đầu kết nối nhiều chuẩn mực vào cùng một bộ số liệu.
Học IFRS Online Có Phù Hợp Không?
Học IFRS online có lợi thế lớn đối với người đi làm vì linh hoạt thời gian và địa điểm.
Tuy nhiên, chương trình cần có:
- Giảng viên hướng dẫn
- Case study
- File thực hành
- Bài tập
- Hỏi đáp
- Phân tích hợp đồng
- Thực hành adjustment
- Phân tích báo cáo
Nếu chỉ xem video và đọc tài liệu, người học rất dễ rơi vào tình trạng:
biết IFRS nhưng không thực hiện được Chuyển Từ VAS Sang IFRS.
Điều Kiện Thi Chứng Chỉ IFRS Và Năng Lực Thực Hành
Nhiều người tìm hiểu điều kiện thi chứng chỉ IFRS ngay khi bắt đầu học.
Chứng chỉ là một mục tiêu tốt nhưng cần phân biệt:
Thi được ≠ Làm được dự án chuyển đổi.
Người làm nghề nên phát triển song song:
- Kiến thức chuẩn mực
- Kỹ năng làm bài
- Khả năng đọc tiếng Anh chuyên ngành
- Kỹ năng phân tích giao dịch
- Kỹ năng Excel
- Kỹ năng báo cáo
- Kỹ năng xử lý case
Khi đó, việc học chứng chỉ IFRS mới thực sự hỗ trợ cho công việc.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Mang Lại Giá Trị Gì Cho Kế Toán Viên?
Đối với kế toán viên, Chuyển Từ VAS Sang IFRS giúp nâng cấp tư duy từ xử lý chứng từ sang phân tích nghiệp vụ.
Người học có thể cải thiện:
- Khả năng đọc hợp đồng
- Phân tích giao dịch
- Đọc báo cáo tài chính
- Sử dụng xét đoán
- Phân tích dữ liệu
- Hiểu giá trị thời gian của tiền
- Làm việc với kiểm toán
Đây là nền tảng tốt để phát triển lên những vị trí cao hơn.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Với Kế Toán Trưởng
Đối với kế toán trưởng, IFRS có giá trị lớn hơn một kỹ năng chuyên môn.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS giúp kế toán trưởng nâng cao khả năng:
- Kiểm soát báo cáo tài chính
- Làm việc với kiểm toán quốc tế
- Tham gia M&A
- Phối hợp với ngân hàng
- Chuẩn bị dữ liệu cho nhà đầu tư
- Hỗ trợ CFO
- Xây dựng chính sách kế toán
Kế toán trưởng hiểu IFRS có thể tiến gần hơn tới vai trò Financial Controller hoặc CFO.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Với CFO Và Ban Lãnh Đạo
Đối với CFO, CEO và HĐQT, giá trị của IFRS không nằm ở việc nhớ từng chuẩn mực.
Giá trị nằm ở việc hiểu:
Những con số trên báo cáo đang nói gì về doanh nghiệp?
Thông tin IFRS có thể hỗ trợ:
- Đánh giá hiệu quả kinh doanh
- Quản trị dòng tiền
- Đánh giá cấu trúc vốn
- Phân tích đầu tư
- M&A
- Gọi vốn
- Quản trị rủi ro
- Định giá doanh nghiệp
Đây là lý do Chuyển Từ VAS Sang IFRS ngày càng gắn với quản trị thay vì chỉ gắn với kế toán.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS Không Dành Riêng Cho Tập Đoàn Lớn
Một quan niệm thường gặp là:
“Doanh nghiệp tôi chưa niêm yết nên chưa cần IFRS.”
Điều này không phải lúc nào cũng đúng.
Doanh nghiệp vừa và nhỏ có kế hoạch:
- Gọi vốn
- Bán cổ phần
- M&A
- Hợp tác với đối tác nước ngoài
- Thu hút quỹ đầu tư
- Mở rộng quốc tế
có thể hưởng lợi từ việc chuẩn hóa dữ liệu và đào tạo đội ngũ từ sớm.
Không nhất thiết phải triển khai toàn bộ IFRS ngay lập tức.
Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng:
- Đào tạo nhân sự
- Gap analysis
- Chuẩn hóa dữ liệu
- Rà soát hợp đồng
- Xây dựng reporting package
- Thử nghiệm chuyển đổi một số khoản mục quan trọng
Đây là cách tiếp cận thực tế và kiểm soát chi phí tốt hơn.
10 Sai Lầm Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS Doanh Nghiệp Nên Tránh
1. Xem IFRS chỉ là nhiệm vụ của kế toán
Đây là lỗi nền tảng.
2. Bắt đầu quá muộn
Khi gần đến hạn báo cáo mới triển khai, doanh nghiệp rất dễ bị động.
3. Không thực hiện gap analysis
Không biết khác biệt nằm ở đâu sẽ khiến dự án lan man.
4. Không kiểm tra dữ liệu
Có công thức nhưng không có dữ liệu thì không thể tính.
5. Không rà soát hợp đồng
Nhiều vấn đề IFRS nằm ngay trong điều khoản hợp đồng.
6. Không đánh giá hệ thống ERP
Điều này khiến kế toán phải xử lý Excel thủ công kéo dài.
7. Chỉ thuê tư vấn mà không đào tạo nội bộ
Tư vấn có thể hoàn thành dự án, nhưng kiến thức phải ở lại doanh nghiệp.
8. Bỏ qua thuế hoãn lại
Điều chỉnh IFRS có thể kéo theo tác động thuế hoãn lại.
9. Không giải thích cho ban lãnh đạo
Con số thay đổi mà lãnh đạo không hiểu nguyên nhân có thể dẫn đến quyết định sai.
10. Chỉ học chuẩn mực mà không làm case
Đây là sai lầm phổ biến nhất đối với cá nhân.
Checklist Trước Khi Chuyển Từ VAS Sang IFRS
Doanh nghiệp có thể tự kiểm tra bằng 12 câu hỏi:
- Ban lãnh đạo đã hiểu IFRS chưa?
- Đã có người phụ trách dự án chưa?
- Đội ngũ kế toán có nền tảng IFRS chưa?
- Đã gap analysis chưa?
- Đã xác định các chuẩn mực trọng yếu chưa?
- Đã rà soát hợp đồng chưa?
- Dữ liệu có đầy đủ không?
- ERP có đáp ứng không?
- Đã đánh giá tác động thuế chưa?
- Đã đánh giá KPI chưa?
- Đã chuẩn bị làm việc với kiểm toán chưa?
- Đã xây dựng timeline chưa?
Nếu doanh nghiệp trả lời “chưa” ở phần lớn câu hỏi trên thì thời điểm tốt để bắt đầu chuẩn bị là trước khi phát sinh yêu cầu bắt buộc từ bên ngoài.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS – Góc Nhìn Thực Chiến Sau Hơn 20 Năm Đào Tạo
Trong quá trình đào tạo thực tế, tôi nhận thấy những doanh nghiệp tiếp cận Chuyển Từ VAS Sang IFRS hiệu quả thường không bắt đầu bằng câu hỏi:
“Phải thuộc bao nhiêu chuẩn mực?”
Họ bắt đầu bằng câu hỏi:
“Doanh nghiệp của mình sẽ bị ảnh hưởng ở đâu?”
Từ đó mới xác định:
- Chuẩn mực trọng yếu
- Nhân sự cần đào tạo
- Dữ liệu cần thu thập
- Hệ thống cần thay đổi
- Quy trình cần thiết kế
- Các chỉ tiêu cần theo dõi
Đây là cách tiếp cận thực chiến hơn rất nhiều so với việc cố gắng triển khai toàn bộ IFRS trong cùng một thời điểm.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS cũng không làm doanh nghiệp tự động “đẹp số liệu”.
Ngược lại, IFRS có thể làm doanh nghiệp nhìn thấy rõ hơn:
- Tổn thất
- Nghĩa vụ nợ
- Rủi ro tín dụng
- Suy giảm tài sản
- Chi phí tài chính
- Các nghĩa vụ dài hạn
Nhưng chính sự minh bạch đó mới tạo ra giá trị.
Khi hiểu rõ sức khỏe tài chính thật, doanh nghiệp có cơ sở tốt hơn để quản trị.
Chuyển Từ VAS Sang IFRS: Từ Tuân Thủ Đến Năng Lực Quản Trị
Chuyển Từ VAS Sang IFRS là hành trình thay đổi từ tư duy kế toán, chính sách ghi nhận, hệ thống dữ liệu đến cách sử dụng báo cáo tài chính trong quản trị.
Đối với doanh nghiệp, Chuyển Từ VAS Sang IFRS có thể tạo ra nền tảng để nâng cao tính minh bạch, khả năng so sánh và chất lượng của thông tin tài chính.
Đối với kế toán viên, kiểm toán viên và kế toán trưởng, đây là cơ hội để nâng cấp tư duy từ ghi nhận nghiệp vụ sang phân tích bản chất kinh tế.
Đối với CFO và ban điều hành, IFRS tạo ra một góc nhìn sâu hơn về:
- Doanh thu
- Lợi nhuận
- Tài sản
- Nợ phải trả
- Rủi ro
- Dòng tiền
- Giá trị doanh nghiệp
Vì vậy, câu hỏi doanh nghiệp nên đặt ra không chỉ là:
“Khi nào chúng tôi phải Chuyển Từ VAS Sang IFRS?”
Mà quan trọng hơn là:
“Nếu phải Chuyển Từ VAS Sang IFRS, doanh nghiệp của chúng tôi đã sẵn sàng đến đâu?”
Chuẩn bị sớm giúp doanh nghiệp có thời gian đào tạo đội ngũ, chuẩn hóa dữ liệu, rà soát hợp đồng, đánh giá hệ thống ERP và xây dựng quy trình chuyển đổi từng bước.
Với người làm nghề, việc tham gia khóa học IFRS, lựa chọn hình thức học IFRS online phù hợp, thực hành case study và tìm hiểu điều kiện thi chứng chỉ IFRS sẽ giúp xây dựng nền tảng vững chắc hơn cho quá trình phát triển sự nghiệp.
Quan trọng nhất, Chuyển Từ VAS Sang IFRS không chỉ là chuyển đổi một báo cáo tài chính. Đó là quá trình chuyển đổi tư duy của người làm kế toán – tài chính từ ghi nhận số liệu sang hiểu, phân tích và sử dụng số liệu để tạo ra giá trị cho doanh nghiệp.
PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY
🏨 Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM
☎️ Hotline: 0907190426
🌐 Website: www.ptacademy.edu.vn
📮 Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/
