Chi Phí Được Trừ Khi Tính Thuế: Điều Kiện, Hồ Sơ Và Các Lỗi Thường Gặp

Hai hóa đơn vật tư trị giá 2,8 triệu và 2,6 triệu đồng được lập trong cùng một ngày. Kế toán thấy từng hóa đơn đều dưới 5 triệu đồng nên duyệt chi tiền mặt. Đến khi rà soát chi phí được trừ khi tính thuế, doanh nghiệp mới phát hiện hai lần mua đến từ cùng một nhà cung cấp. Tổng giá trị là 5,4 triệu đồng, thuộc trường hợp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Điểm c1 khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP

Để xác định chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), kế toán cần trả lời ba câu hỏi. Khoản chi phục vụ hoạt động nào? Hồ sơ nào chứng minh giao dịch thực tế? Doanh nghiệp đã thanh toán đúng hình thức chưa? Với tiền lương, phúc lợi và một số khoản chi đặc thù, cần kiểm tra điều kiện riêng để xác định phần chi phí được trừ trước khi chốt số liệu quyết toán.

Chi phí được trừ khi tính thuế TNDN là gì?

Chi phí được trừ khi tính thuế là khoản chi doanh nghiệp được tính để giảm thu nhập chịu thuế TNDN khi đáp ứng quy định. Khoản chi đã hạch toán vẫn có thể phải điều chỉnh khi quyết toán. Chẳng hạn, tiền chậm nộp thuế có thể được phản ánh trên sổ, nhưng phải loại khi xác định thu nhập chịu thuế. Điều 9 và 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP

Giả sử lợi nhuận kế toán trước thuế là 300 triệu đồng. Số này đã phản ánh 15 triệu đồng không đủ điều kiện tính vào chi phí được trừ khi tính thuế. Nếu mọi yếu tố khác giữ nguyên, doanh nghiệp điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế thêm 15 triệu đồng. Với thuế suất giả định 20%, số thuế chênh lệch là 3 triệu đồng. Bảng đối chiếu cần giữ được cả hai số liệu: giá trị ghi trên sổ và giá trị điều chỉnh khi tính thuế.

Để rà soát chi phí được trừ khi tính thuế TNDN cho kỳ 2026, kế toán có thể bắt đầu từ Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Điều 9 và Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, rồi tra Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC về hồ sơ cho từng trường hợp. Luật Thuế TNDN hợp nhất · Nghị định 320/2025/NĐ-CP · Thông tư 20/2026/TT-BTC

Chi Phí Được Trừ Khi Tính Thuế: 3 Điều Kiện Cần Biết

3 điều kiện xác định chi phí được trừ khi tính thuế

1. Khoản chi thực tế phát sinh và liên quan đến hoạt động kinh doanh

Để tính vào chi phí được trừ khi tính thuế, khoản chi thông thường phải phát sinh thực tế và liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ví dụ, công ty trả 18 triệu đồng phí bảo trì phần mềm quản lý đơn hàng. Kế toán có thể đối chiếu hợp đồng với tài khoản sử dụng và biên bản nghiệm thu. Điểm a khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP

Khi duyệt hồ sơ một khoản chi được trừ khi tính thuế, có thể bắt đầu từ phần diễn giải giao dịch. Nếu nội dung chỉ ghi “phí hỗ trợ”, người duyệt khó xác định công việc đã hoàn thành. Với dịch vụ quảng cáo, có thể lưu thêm báo cáo chiến dịch hoặc số liệu bàn giao. Với sửa chữa, có thể lưu biên bản nêu rõ thiết bị, hạng mục và ngày hoàn thành. Các tài liệu này giúp đối chiếu chi phí được trừ với công việc thực tế.

2. Có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định

Khi kiểm tra hồ sơ chi phí được trừ khi tính thuế, trước hết cần đối chiếu tên bên mua, mã số thuế, nội dung, số tiền và thông tin trên chứng từ liên quan. Bộ hồ sơ có thể gồm hóa đơn điện tử, đơn đặt hàng hoặc hợp đồng, chứng từ giao nhận và chứng từ thanh toán. Thành phần hồ sơ của khoản chi được trừ tùy vào giao dịch và quy định áp dụng. Điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP · Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC

Ví dụ, doanh nghiệp mua 100 thùng bao bì nhưng phiếu nhập kho chỉ ghi 80 thùng. Trước khi chốt chi phí được trừ khi tính thuế, kế toán cần làm rõ 20 thùng còn lại đang giao đợt sau, bị trả lại hay được nhập bằng chứng từ khác. Đối chiếu với kho trước ngày khóa sổ để xác định số lượng thực nhận.

3. Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng

Với chi phí được trừ khi tính thuế TNDN, ngưỡng kiểm tra chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt là từ 5 triệu đồng mỗi lần đối với mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác thuộc quy định. Nếu mua nhiều lần trong cùng ngày từ một người bán, từng lần dưới 5 triệu đồng nhưng tổng từ 5 triệu đồng, điều kiện này vẫn áp dụng. Một giao dịch đúng 5 triệu đồng đã chạm ngưỡng. Điểm c và c1 khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP

Trong danh sách đề nghị chi, kế toán có thể lọc theo mã nhà cung cấp và ngày mua trước khi duyệt phương thức thanh toán. Khi chuyển khoản gộp, nên lưu bảng ghi rõ khoản tiền đã thanh toán cho hóa đơn nào. Với giao dịch trả trước hoặc thanh toán nhiều đợt, bảng này giúp kế toán rà soát chi phí được trừ khi tính thuế.

Hồ sơ chi phí được trừ khi tính thuế theo từng giao dịch

Khoản chi cần rà soát Hồ sơ và thông tin cần đối chiếu
Chi phí được trừ từ mua hàng hóa Hóa đơn, thông tin đặt mua, phiếu nhập hoặc biên bản giao nhận, chứng từ thanh toán. Đối chiếu số lượng, đơn giá và hàng trả lại nếu có.
Chi phí được trừ từ dịch vụ thuê ngoài Hóa đơn, hợp đồng hoặc thỏa thuận, tài liệu bàn giao hoặc nghiệm thu phù hợp, chứng từ thanh toán. Kiểm tra thời gian cung cấp dịch vụ.
Chi phí được trừ từ lương, thưởng Hồ sơ quy định điều kiện và mức hưởng theo trường hợp, bảng tính lương hoặc thưởng, quyết định liên quan nếu có và chứng từ chi trả.
Chi phí được trừ từ phúc lợi Hồ sơ phê duyệt, danh sách người hưởng phù hợp, hóa đơn và chứng từ theo giao dịch, bảng theo dõi tổng chi phúc lợi trong năm.
Chi phí được trừ khi nhân viên mua hộ Hóa đơn, chứng từ, quy chế hoặc quyết định cho phép mua hộ, chứng từ thanh toán cho người bán và chứng từ doanh nghiệp hoàn tiền.
Chi phí được trừ từ mua hàng đủ điều kiện lập bảng kê Bảng kê theo Mẫu 02/TNDN có chữ ký đúng thẩm quyền và chứng từ trả tiền. Kiểm tra người bán, loại hàng hóa và hình thức thanh toán.

Căn cứ hồ sơ tại Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC · Điều kiện tại Điều 9 và Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP

Để truy xuất hồ sơ chi phí được trừ khi tính thuế, có thể đặt tên từng bộ theo ngày, nhà cung cấp và số hóa đơn. Nếu hợp đồng có nhiều đợt giao, lưu bảng đối chiếu các đợt giao với hóa đơn tương ứng. Kho, mua hàng và kế toán có thể dùng cùng một mã giao dịch để tìm lại tài liệu.

Nhân viên mua hộ có được tính vào chi phí được trừ?

Một nhân viên được công ty giao mua vật tư 7,2 triệu đồng và chuyển khoản cho nhà cung cấp. Để khoản này được xem xét là chi phí được trừ khi tính thuế, doanh nghiệp cần có hóa đơn, chứng từ phù hợp và quy chế hoặc quyết định cho phép nhân viên thanh toán. Cần lưu cả chứng từ nhân viên trả tiền cho người bán và chứng từ công ty hoàn tiền không dùng tiền mặt cho nhân viên. Hướng dẫn của Bộ Tài chính về hồ sơ mua hộ

Tại khâu hoàn ứng, kế toán nên ghép bốn tài liệu đó thành một bộ. Nếu nội dung chuyển tiền của nhân viên ghi chung, có thể kèm bảng đối chiếu số tiền với số hóa đơn và đề nghị hoàn ứng. Khi kiểm tra chi phí được trừ khi tính thuế, kế toán có thể lần theo cả giao dịch mua và khoản tiền công ty đã hoàn.

Chưa thanh toán có được đưa vào chi phí được trừ?

Doanh nghiệp nghiệm thu dịch vụ 30 triệu đồng vào tháng 12/2026 và chưa thanh toán khi ghi nhận. Khoản này có thể tính vào chi phí được trừ khi tính thuế nếu có hóa đơn, chứng từ phù hợp, hợp đồng, biên bản bàn giao và đáp ứng các điều kiện liên quan. Khi trả tiền, doanh nghiệp cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Điểm c3 khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP · Hướng dẫn của Bộ Tài chính

Nếu tháng 1/2027 doanh nghiệp trả 20 triệu đồng qua ngân hàng và 10 triệu đồng bằng tiền mặt, phần 10 triệu đồng phải điều chỉnh giảm chi phí được trừ khi tính thuế ở kỳ thanh toán bằng tiền mặt, theo quy định dùng cho ví dụ. Vì vậy, bảng công nợ cuối năm nên đánh dấu các giao dịch đang chờ chứng từ thanh toán để kế toán theo dõi tiếp sau khi khóa sổ. Quy định điều chỉnh tại điểm c3 khoản 1 Điều 9

Mua không có hóa đơn có được tính vào chi phí được trừ?

Một số trường hợp thuộc quy định được dùng bảng kê thu mua, chẳng hạn mua nông sản từ người trực tiếp sản xuất bán ra. Để xác định chi phí được trừ khi tính thuế cho nhóm này, doanh nghiệp cần bảng kê Mẫu 02/TNDN do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền ký và chứng từ trả tiền. Nếu giá trị mua trong ngày từ từng hộ hoặc cá nhân đạt 5 triệu đồng, phải thanh toán không dùng tiền mặt. Điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP · Mẫu bảng kê tại Thông tư 20/2026/TT-BTC

Ví dụ, xưởng thực phẩm mua nguyên liệu trực tiếp từ người trồng. Trước khi lập bảng kê để xác định chi phí được trừ khi tính thuế, bộ phận mua hàng cần xác minh người bán có trực tiếp sản xuất hay đang thu gom để bán lại. Thông tin này quyết định doanh nghiệp có thể áp dụng cách lập hồ sơ của trường hợp mua trực tiếp từ người sản xuất hay phải kiểm tra theo trường hợp khác.

Chi Phí Được Trừ Khi Tính Thuế: 3 Điều Kiện Cần Biết

5 lỗi làm giảm chi phí được trừ khi tính thuế

1. Hồ sơ chi phí được trừ thiếu bằng chứng bàn giao dịch vụ

Hóa đơn ghi “phí tư vấn tháng 10” nhưng bộ phận phụ trách chưa lưu báo cáo, email bàn giao hoặc biên bản nghiệm thu. Để xác định chi phí được trừ khi tính thuế, cần tìm tài liệu thể hiện hạng mục đã thực hiện, thời điểm bàn giao và người tiếp nhận.

2. Duyệt chi theo từng hóa đơn, bỏ qua tổng mua trong ngày

Sai sót thường xuất hiện khi nhiều bộ phận mua lẻ từ cùng nhà cung cấp. Để kiểm soát chi phí được trừ khi tính thuế, có thể gom yêu cầu thanh toán theo mã số thuế người bán và ngày mua. Khi tổng mua chạm ngưỡng, kế toán xác nhận phương thức thanh toán trước khi lập phiếu chi. Điểm c1 khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP

3. Khoản thưởng thiếu căn cứ tính vào chi phí được trừ

Bảng tính cho thấy số tiền thưởng, còn hồ sơ xác lập quyền hưởng cho thấy vì sao nhân viên nhận mức đó. Để xác định khoản thưởng có tính vào chi phí được trừ khi tính thuế hay không, kế toán nên đối chiếu điều kiện và mức hưởng với hợp đồng lao động, thỏa ước, quy chế tài chính hoặc quy chế thưởng phù hợp, rồi kiểm tra chứng từ chi trả. Riêng tiền lương và tiền công trả từng lần từ 5 triệu đồng, cần kiểm tra chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP · Giải đáp về thanh toán tiền lương, tiền công

4. Tính sai phần chi phí được trừ của phúc lợi

Khoản nghỉ mát, hỗ trợ khám chữa bệnh và các khoản phúc lợi trực tiếp thuộc diện áp dụng cần được theo dõi chung. Chi phí được trừ khi tính thuế TNDN đối với nhóm phúc lợi này có trần là một tháng lương bình quân thực tế trong năm tính thuế. Nếu mức bình quân là 140 triệu đồng và tổng phúc lợi đủ hồ sơ là 165 triệu đồng, phần vượt 25 triệu đồng là chi phí không được trừ. Hướng dẫn về chi phúc lợi

5. Xóa khoản chi trên sổ để khớp số thuế

Khi khoản chi đã được ghi nhận đúng về kế toán nhưng thuộc nhóm chi phí không được trừ, kế toán giữ số liệu theo chứng từ và lập bảng điều chỉnh thuế. Ví dụ, tiền phạt vi phạm hành chính và tiền chậm nộp thuế cần được nhận diện khi rà soát. Trong bảng đối chiếu chi phí được trừ khi tính thuế, nên ghi giá trị trên sổ, số điều chỉnh và chứng từ làm căn cứ để người duyệt có thể kiểm tra lại. Khoản 2 Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP

Chi Phí Được Trừ Khi Tính Thuế: 3 Điều Kiện Cần Biết

Rà soát chi phí được trừ khi tính thuế trước khi quyết toán TNDN

  1. Lấy dữ liệu từ sổ chi tiết. Lập danh sách theo nhóm mua hàng, dịch vụ, lương thưởng và phúc lợi. Với mỗi khoản, lưu ngày phát sinh, đối tác, số hóa đơn và giá trị để rà soát chi phí được trừ khi tính thuế theo từng giao dịch.
  2. Nối chứng từ với khoản chi. Đối chiếu hóa đơn với giao nhận và dòng tiền. Đánh dấu các khoản thiếu hồ sơ, đang treo công nợ hoặc có giao dịch nhiều lần trong ngày để kiểm tra chi phí được trừ khi tính thuế.
  3. Ghi riêng chi phí không được trừ. Tách phần vượt hạn mức và những khoản không đủ điều kiện. Nếu đã nộp hồ sơ rồi mới phát hiện sai, xác định kỳ sai, chênh lệch nghĩa vụ thuế và thủ tục khai bổ sung phù hợp. Thông tư 89/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý thuế
  4. Đối chiếu thuế GTGT và thuế TNDN. Kiểm tra kết quả khấu trừ thuế GTGT đầu vào và kết quả xác định chi phí được trừ khi tính thuế trên hai cột riêng. Với mỗi hóa đơn, ghi rõ số thuế GTGT đã xử lý và giá trị đưa vào chi phí được trừ.

Học cách xác định chi phí được trừ khi tính thuế tại PT Academy

Với người đang cân nhắc học khai báo thuế ở đâu, khóa học Thuế và Khai Báo Thuế tại PT Academy kéo dài 13 buổi, tổng cộng 39 giờ. Chương trình dành 3 buổi cho thuế TNDN, gồm xác định chi phí được trừ khi tính thuế, tìm hiểu ưu đãi theo trường hợp và thực hành quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Hai buổi về hóa đơn điện tử đi vào thời điểm lập và cách điều chỉnh hoặc thay thế hóa đơn. Nội dung khóa học Thuế và Khai Báo Thuế

Với người cần một khóa học khai báo thuế cho người mới bắt đầu, phần hóa đơn và hướng dẫn kê khai thuế điện tử giúp hình dung đường đi của một bộ chứng từ. Ở phần GTGT, học viên thực hành lập tờ khai thuế giá trị gia tăng trên HTKK và tìm hiểu cách lập tờ khai bổ sung khi kê khai thuế sai. Phần TNCN hướng dẫn cách kê khai thuế thu nhập cá nhân và xử lý dữ liệu theo từng loại hợp đồng. Chương trình và phương pháp thực hành

Nếu đang chọn khóa học kê khai thuế dành cho kế toán viên hoặc khóa học kế toán thuế thực hành, hãy đối chiếu chương trình với hồ sơ mình phụ trách. Người theo dõi công nợ cần nối hóa đơn với dòng tiền để kiểm tra chi phí được trừ khi tính thuế. Người phụ trách khai báo cần thành thạo quy trình kê khai và nộp thuế cho doanh nghiệp. Với chủ doanh nghiệp quan tâm đào tạo nghiệp vụ thuế cho doanh nghiệp, mục tiêu có thể là xây dựng cách duyệt chi và giảm số hồ sơ phải bổ sung cuối năm. Chương trình đào tạo PT Academy

Kết luận

Việc kiểm soát chi phí được trừ khi tính thuế bắt đầu từ lúc đề nghị mua hàng, tiếp tục khi nhận chứng từ và hoàn tất khi đối chiếu thanh toán. Với hồ sơ cũ, ưu tiên kiểm tra khoản chưa trả, khoản nhân viên mua hộ và phúc lợi có khả năng vượt hạn mức. Nếu muốn học thuế và khai báo thuế để tự rà soát các giao dịch đó, bạn có thể xem nội dung khóa học thuế và khai báo thuế thực hành và đăng ký tư vấn tại khóa Thuế và Khai Báo Thuế của PT Academy.

PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY

Kiến Tạo Hiện Tại – Mở Lối Tương Lai

Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM

Hotline: 0907 190 426

Website: https://ptacademy.edu.vn/

Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/