Lập báo cáo quốc tế có khó không? Tìm hiểu quy trình, thách thức, lộ trình học IFRS, chứng chỉ DipIFR và cách lập báo cáo tài chính IFRS hiệu quả.

---

Lập Báo Cáo Quốc Tế Có Khó Không?

“Làm thế nào để lập báo cáo quốc tế theo đúng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế?” là câu hỏi được rất nhiều kế toán, kiểm toán viên, Kế toán trưởng và Giám đốc tài chính quan tâm khi doanh nghiệp từng bước tiếp cận IFRS tại Việt Nam.

Không ít người cho rằng lập báo cáo quốc tế là công việc chỉ dành cho các tập đoàn đa quốc gia hoặc doanh nghiệp niêm yết. Tuy nhiên, thực tế đang thay đổi rất nhanh. Khi xu hướng hội nhập tài chính diễn ra mạnh mẽ, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam phải chuẩn bị báo cáo tài chính IFRS, thực hiện chuyển đổi VAS sang IFRS và xây dựng đội ngũ nhân sự có khả năng lập báo cáo quốc tế theo chuẩn mực toàn cầu.

Với hơn 20 năm trực tiếp đào tạo và tư vấn triển khai chuẩn mực IFRS cho doanh nghiệp, tôi nhận thấy điều khiến nhiều người gặp khó khăn không phải là IFRS quá phức tạp, mà là chưa hiểu bản chất của từng chuẩn mực, chưa có phương pháp tiếp cận đúng và chưa được thực hành trên các tình huống doanh nghiệp thực tế.

Đó cũng là lý do nhu cầu học IFRS, theo đuổi chứng chỉ DipIFR, tham gia khóa học DipIFR và xây dựng lộ trình học IFRS đang tăng nhanh trong cộng đồng kế toán, kiểm toán và tài chính.

---

Lập Báo Cáo Quốc Tế Là Gì?

Hiểu đúng khái niệm là bước đầu tiên trước khi bắt đầu lập báo cáo quốc tế.

Lập báo cáo quốc tế là quá trình lập và trình bày báo cáo tài chính theo chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS – International Financial Reporting Standards) thay vì chỉ tuân thủ Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS).

Khác với VAS, IFRS không chỉ hướng đến việc ghi nhận đúng số liệu kế toán mà còn phản ánh trung thực bản chất kinh tế của các giao dịch. Vì vậy, lập báo cáo quốc tế đòi hỏi người thực hiện phải hiểu sâu về:

• Chuẩn mực IFRS.
• Nguyên tắc ghi nhận tài sản và nợ phải trả.
• Đo lường theo giá trị hợp lý (Fair Value).
• Hợp nhất báo cáo tài chính.
• Công cụ tài chính.
• Doanh thu theo IFRS 15.
• Thuê tài sản theo IFRS 16.
• Tổn thất tài sản.
• Hợp nhất kinh doanh.
• Trình bày và thuyết minh báo cáo tài chính.

Nói cách khác, lập báo cáo quốc tế không đơn thuần là chuyển đổi biểu mẫu báo cáo mà là thay đổi tư duy kế toán và phương pháp phản ánh thông tin tài chính.

---

Lập Báo Cáo Quốc Tế Có Khó Không?

Đây là câu hỏi phổ biến nhất của những người mới học IFRS.

Câu trả lời là: Có khó nếu chỉ học lý thuyết, nhưng hoàn toàn có thể làm được nếu có lộ trình phù hợp và được thực hành trên các tình huống thực tế.

Qua quá trình đào tạo hàng nghìn học viên, tôi nhận thấy phần lớn khó khăn khi lập báo cáo quốc tế đến từ bốn nguyên nhân chính.

1. Khác Biệt Giữa VAS Và IFRS

Đây là rào cản đầu tiên.

Nhiều kế toán đã quen với cách ghi nhận theo VAS nên khi chuyển đổi VAS sang IFRS thường gặp khó khăn ở việc thay đổi tư duy.

Ví dụ:

• IFRS ưu tiên phản ánh bản chất giao dịch.
• VAS thiên về hình thức pháp lý.
• IFRS sử dụng nhiều giá trị hợp lý.
• VAS chủ yếu sử dụng giá gốc.

Do đó, muốn lập báo cáo quốc tế hiệu quả, người học phải hiểu rõ sự khác biệt giữa hai hệ thống chuẩn mực.

---

2. Khối Lượng Chuẩn Mực IFRS Lớn

Hiện nay hệ thống chuẩn mực IFRS bao gồm nhiều chuẩn mực và diễn giải liên quan đến:

• Báo cáo tài chính.
• Doanh thu.
• Thuê tài sản.
• Công cụ tài chính.
• Hợp nhất kinh doanh.
• Đầu tư.
• Thuế thu nhập.
• Tổn thất tài sản.
• Trình bày thông tin.

Nếu học không theo lộ trình học IFRS, người học rất dễ bị quá tải.

Đây là lý do nhiều kế toán lựa chọn khóa học DipIFR như một lộ trình bài bản để từng bước làm chủ kỹ năng lập báo cáo quốc tế.

---

3. Thiếu Case Study Thực Tế

Một sai lầm phổ biến là chỉ đọc chuẩn mực mà không thực hành.

Trong thực tế, doanh nghiệp phát sinh rất nhiều giao dịch phức tạp như:

• Hợp nhất công ty mẹ – công ty con.
• M&A.
• Giao dịch ngoại tệ.
• Hợp đồng thuê tài sản.
• Chia sẻ doanh thu.
• Công cụ tài chính.
• Trích lập dự phòng.
• Định giá tài sản.

Nếu không được thực hành trên các tình huống này, người học sẽ rất khó lập báo cáo quốc tế một cách chính xác.

Đó cũng là điểm khác biệt của các chương trình khóa học DipIFR theo hướng thực chiến.

---

4. Hạn Chế Về Tiếng Anh Chuyên Ngành

Phần lớn tài liệu IFRS gốc được ban hành bằng tiếng Anh.

Nhiều thuật ngữ như:

• Fair Value.
• Impairment.
• Deferred Tax.
• Financial Instrument.
• Consolidation.
• Revenue Recognition.

gây khó khăn cho người mới học IFRS.

Tuy nhiên, hiện nay nhiều chương trình học IFRS cho người đi làm đã biên soạn tài liệu song ngữ, giúp học viên tiếp cận dễ dàng hơn và nhanh chóng làm chủ kỹ năng lập báo cáo quốc tế.

---

Vì Sao Doanh Nghiệp Việt Nam Phải Lập Báo Cáo Quốc Tế?

Việc lập báo cáo quốc tế không còn là xu hướng mà đang dần trở thành yêu cầu đối với nhiều doanh nghiệp.

Theo lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam do Bộ Tài chính ban hành tại Quyết định 345/QĐ-BTC, Việt Nam triển khai áp dụng IFRS theo từng giai đoạn, khuyến khích doanh nghiệp đủ điều kiện áp dụng tự nguyện trước khi mở rộng phạm vi áp dụng. Đây là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thị trường vốn quốc tế.

Những doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn, niêm yết, hợp tác với nhà đầu tư nước ngoài hoặc là công ty con của tập đoàn quốc tế sẽ cần chuẩn bị báo cáo tài chính IFRS để đáp ứng yêu cầu quản trị và công bố thông tin.

Khi lập báo cáo quốc tế, doanh nghiệp nhận được nhiều lợi ích:

• Tăng tính minh bạch của báo cáo tài chính.
• Nâng cao uy tín với nhà đầu tư.
• Thuận lợi khi gọi vốn và M&A.
• So sánh hiệu quả kinh doanh với doanh nghiệp quốc tế.
• Chuẩn hóa hệ thống quản trị tài chính.
• Hỗ trợ quá trình chuyển đổi số và quản trị doanh nghiệp.

---

Những Ai Nên Học Lập Báo Cáo Quốc Tế?

Không phải chỉ kiểm toán viên mới cần lập báo cáo quốc tế.

Đối tượng nên học IFRS gồm:

• Kế toán tổng hợp.
• Kế toán trưởng.
• Kiểm toán viên.
• Chuyên viên tài chính.
• CFO.
• Người chuẩn bị thi chứng chỉ DipIFR.
• Người muốn làm việc tại Big4.
• Người làm việc trong doanh nghiệp FDI.
• Doanh nghiệp đang chuyển đổi VAS sang IFRS.
• Người tìm kiếm học IFRS cho người đi làm để nâng cao năng lực.

Đầu tư vào kiến thức chuẩn mực IFRS và kỹ năng lập báo cáo quốc tế không chỉ giúp nâng cao chuyên môn mà còn mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong bối cảnh hội nhập tài chính quốc tế.

Lập Báo Cáo Quốc Tế Theo IFRS Gồm Những Bước Nào?

Để lập báo cáo quốc tế đúng theo chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, doanh nghiệp không thể chỉ thay đổi mẫu biểu báo cáo mà cần xây dựng một quy trình bài bản. Đây cũng là nội dung trọng tâm trong nhiều chương trình học IFRS và khóa học DipIFR dành cho kế toán, kiểm toán và Giám đốc tài chính.

Dưới đây là quy trình 8 bước thường được áp dụng khi lập báo cáo quốc tế theo chuẩn mực IFRS.

Bước 1: Đánh Giá Hiện Trạng Hệ Thống Kế Toán

Trước khi lập báo cáo quốc tế, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hệ thống kế toán hiện hành để xác định những khác biệt giữa VAS và IFRS.

Các nội dung cần đánh giá bao gồm:

• Chính sách kế toán đang áp dụng.
• Hệ thống tài khoản kế toán.
• Phần mềm kế toán và ERP.
• Quy trình ghi nhận doanh thu.
• Quy trình ghi nhận tài sản và công nợ.
• Hệ thống báo cáo quản trị.

Việc đánh giá ban đầu sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng kế hoạch chuyển đổi VAS sang IFRS phù hợp với quy mô và đặc thù hoạt động.

---

Bước 2: Phân Tích Khoảng Cách Giữa VAS Và IFRS

Một trong những bước quan trọng nhất khi lập báo cáo quốc tế là thực hiện Gap Analysis.

Doanh nghiệp cần xác định:

• Chuẩn mực nào đang khác biệt.
• Khoản mục nào cần điều chỉnh.
• Giao dịch nào phải ghi nhận lại.
• Chính sách kế toán nào cần thay đổi.

Nếu bỏ qua bước này, việc lập báo cáo quốc tế sẽ dễ xảy ra sai sót và ảnh hưởng đến tính chính xác của báo cáo tài chính IFRS.

---

Bước 3: Xây Dựng Chính Sách Kế Toán Theo IFRS

Sau khi xác định các khác biệt, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống chính sách kế toán phù hợp với chuẩn mực IFRS.

Ví dụ:

• Chính sách ghi nhận doanh thu theo IFRS 15.
• Chính sách thuê tài sản theo IFRS 16.
• Chính sách hợp nhất theo IFRS 10.
• Chính sách công cụ tài chính theo IFRS 9.
• Chính sách xác định giá trị hợp lý theo IFRS 13.

Đây là nền tảng để lập báo cáo quốc tế thống nhất giữa các kỳ kế toán.

---

Bước 4: Chuẩn Hóa Dữ Liệu Kế Toán

Một báo cáo tài chính IFRS chỉ chính xác khi dữ liệu đầu vào được chuẩn hóa.

Doanh nghiệp cần:

• Chuẩn hóa mã tài khoản.
• Chuẩn hóa danh mục khách hàng.
• Chuẩn hóa tài sản cố định.
• Chuẩn hóa hợp đồng.
• Chuẩn hóa dữ liệu doanh thu.

Việc chuẩn hóa dữ liệu giúp quá trình lập báo cáo quốc tế nhanh hơn và hạn chế sai sót.

---

Bước 5: Thực Hiện Các Bút Toán Điều Chỉnh IFRS

Đây là bước đòi hỏi chuyên môn cao nhất khi lập báo cáo quốc tế.

Một số bút toán điều chỉnh phổ biến gồm:

• Điều chỉnh doanh thu.
• Điều chỉnh tài sản thuê.
• Điều chỉnh công cụ tài chính.
• Điều chỉnh thuế thu nhập hoãn lại.
• Điều chỉnh tổn thất tài sản.
• Điều chỉnh giá trị hợp lý.

Những nội dung này thường xuất hiện trong các kỳ thi chứng chỉ DipIFR, vì vậy việc học thông qua các tình huống thực tế sẽ giúp người học hiểu bản chất thay vì chỉ ghi nhớ lý thuyết.

---

Bước 6: Lập Báo Cáo Tài Chính IFRS

Sau khi hoàn thành các bút toán điều chỉnh, doanh nghiệp bắt đầu lập báo cáo quốc tế theo đúng yêu cầu của chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế.

Bộ báo cáo tài chính IFRS thường bao gồm:

• Báo cáo tình hình tài chính.
• Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.
• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.
• Báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu.
• Thuyết minh báo cáo tài chính.

Khác với VAS, phần thuyết minh trong IFRS yêu cầu trình bày chi tiết hơn để phản ánh đầy đủ bản chất của các giao dịch kinh tế.

---

Bước 7: Rà Soát Và Kiểm Soát Chất Lượng Báo Cáo

Sau khi lập báo cáo quốc tế, doanh nghiệp cần kiểm tra:

• Tính đầy đủ.
• Tính nhất quán.
• Tính hợp lý.
• Sự tuân thủ các chuẩn mực IFRS.
• Khả năng đối chiếu giữa các báo cáo.

Đây là bước giúp giảm thiểu rủi ro khi kiểm toán hoặc công bố thông tin.

---

Bước 8: Cập Nhật Chuẩn Mực IFRS Mới

IFRS liên tục được cập nhật để phù hợp với sự phát triển của thị trường tài chính toàn cầu.

Do đó, người làm kế toán không chỉ biết lập báo cáo quốc tế mà còn cần thường xuyên:

• Cập nhật chuẩn mực mới.
• Theo dõi các sửa đổi IFRS.
• Tham gia các chương trình học IFRS cho người đi làm.
• Ôn tập và nâng cao kiến thức thông qua khóa học DipIFR.

Việc học liên tục sẽ giúp doanh nghiệp duy trì chất lượng báo cáo tài chính IFRS và đáp ứng các yêu cầu quản trị hiện đại.

---

Lập Báo Cáo Quốc Tế: So Sánh VAS Và IFRS

Một trong những nội dung quan trọng nhất khi lập báo cáo quốc tế là hiểu rõ sự khác biệt giữa VAS và IFRS.

Bảng so sánh trên cho thấy lập báo cáo quốc tế không chỉ là chuyển đổi số liệu mà còn là thay đổi cách nhìn nhận và trình bày thông tin tài chính theo chuẩn mực toàn cầu.

---

5 Sai Lầm Thường Gặp Khi Lập Báo Cáo Quốc Tế

Trong quá trình đào tạo và tư vấn triển khai IFRS tại Việt Nam, tôi nhận thấy nhiều doanh nghiệp mắc phải các sai lầm sau:

1. Chỉ Chuyển Đổi Hình Thức Báo Cáo

Nhiều đơn vị chỉ thay đổi biểu mẫu mà không điều chỉnh chính sách kế toán theo chuẩn mực IFRS, khiến báo cáo tài chính IFRS chưa phản ánh đúng bản chất giao dịch.

2. Không Đào Tạo Đội Ngũ

Thiếu kiến thức về học IFRS, chuyển đổi VAS sang IFRS và lập báo cáo quốc tế khiến nhân sự khó xử lý các giao dịch phức tạp.

3. Không Xây Dựng Lộ Trình Chuyển Đổi

Chuyển đổi IFRS là một dự án dài hạn. Nếu không có kế hoạch rõ ràng, doanh nghiệp dễ phát sinh chi phí và kéo dài thời gian triển khai.

4. Thiếu Công Cụ Công Nghệ

Việc không nâng cấp ERP hoặc hệ thống dữ liệu sẽ làm tăng khối lượng công việc thủ công khi lập báo cáo quốc tế.

5. Không Cập Nhật Chuẩn Mực Mới

IFRS thường xuyên được sửa đổi và bổ sung. Nếu không theo dõi các cập nhật, doanh nghiệp có thể áp dụng sai quy định và ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo.

PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY

🏨Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM

☎️ Hotline: 0907190426

🌐Website: www.ptacademy.edu.vn  

📮 Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/