Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Là Gì? Vì Sao Doanh Nghiệp Cần Thực Hiện Ngay Hôm Nay? 2026

Một doanh nghiệp có thể vận hành tốt trong phạm vi nội địa với hệ thống kế toán VAS, nhưng khi bước ra thị trường quốc tế, gọi vốn hoặc niêm yết, những hạn chế của VAS bắt đầu lộ rõ. Đây chính là thời điểm mà việc chuyển đổi VAS sang IFRS không còn là lựa chọn, mà trở thành bước đi chiến lược. Nhiều doanh nghiệp vẫn đang hiểu sai về bản chất của chuyển đổi VAS sang IFRS. Họ nghĩ đây chỉ là thay đổi cách lập báo cáo, nhưng thực tế, đó là sự thay đổi toàn diện về tư duy tài chính, hệ thống vận hành và cách ra quyết định.

Mục lục

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Là Gì? Hiểu Đúng Bản Chất

Chuyển đổi VAS sang IFRS là quá trình chuyển đổi hệ thống báo cáo tài chính từ chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) sang chuẩn mực quốc tế (IFRS).

Không chỉ là chuyển đổi số liệu, quá trình này bao gồm:

  • Thay đổi cách ghi nhận kế toán
  • Thay đổi phương pháp định giá
  • Thay đổi cách trình bày báo cáo

Một doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi chuẩn mực kế toán VAS sang IFRS cần thay đổi cả hệ thống:

  • Kế toán
  • Tài chính
  • Quản trị

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Sự Khác Biệt Cốt Lõi Giữa IFRS Và VAS

1. Tư Duy Kế Toán

  • IFRS: Dựa trên bản chất kinh tế
  • VAS: Dựa trên quy định

2. Định Giá

  • IFRS: Giá trị hợp lý
  • VAS: Giá gốc

3. Trình Bày Báo Cáo

  • IFRS: Linh hoạt
  • VAS: Chuẩn hóa

4. Ghi Nhận Doanh Thu

  • IFRS: Theo mô hình 5 bước
  • VAS: Theo quy định

Chính những khác biệt này khiến việc chuyển đổi VAS sang IFRS không thể làm qua loa.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Vì Sao Doanh Nghiệp Cần Thực Hiện?

1. Minh Bạch Tài Chính Và Tăng Uy Tín

IFRS giúp:

  • Báo cáo minh bạch
  • Dễ so sánh quốc tế
  • Tăng niềm tin nhà đầu tư

2. Thu Hút Vốn Quốc Tế

Doanh nghiệp muốn:

  • Gọi vốn
  • Niêm yết
  • Mở rộng quốc tế

→ Cần lập báo cáo tài chính theo IFRS.

3. Nâng Cao Năng Lực Quản Trị

IFRS giúp:

  • Phản ánh đúng bản chất tài chính
  • Hỗ trợ ra quyết định

4. Tuân Thủ Lộ Trình Của Việt Nam

Việt Nam đã có lộ trình áp dụng IFRS:

  • Doanh nghiệp lớn
  • Doanh nghiệp niêm yết

Việc chuyển đổi VAS sang IFRS là xu hướng không thể đảo ngược.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Có Phải Chỉ Là Trách Nhiệm Của Kế Toán?

Câu trả lời là: Không.

Chuyển đổi VAS sang IFRS liên quan đến:

  • Ban lãnh đạo
  • Bộ phận tài chính
  • Bộ phận IT
  • Bộ phận vận hành

Đây là dự án toàn doanh nghiệp, không chỉ riêng kế toán.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Những Thách Thức Doanh Nghiệp Thường Gặp

1. Thiếu Kiến Thức IFRS: Nhiều kế toán chưa từng tiếp cận IFRS.

2. Khác Biệt Hệ Thống: Phần mềm kế toán không phù hợp.

3. Thiếu Nhân Sự: Thiếu người có chuyên môn IFRS.

4. Kháng Cự Thay Đổi: Doanh nghiệp ngại thay đổi.

Đây là lý do nhiều người tìm kiếm học chuyển đổi ở đâu để nâng cao năng lực.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Lộ Trình Thực Hiện Chuẩn Thực Chiến

Giai đoạn 1: Đánh giá hiện trạng

  • So sánh VAS và IFRS
  • Xác định khoảng cách

Giai đoạn 2: Thiết kế hệ thống

  • Xây dựng quy trình
  • Cập nhật phần mềm

Giai đoạn 3: Chuyển đổi dữ liệu

  • Điều chỉnh số liệu
  • Lập báo cáo IFRS

Giai đoạn 4: Vận hành

  • Đào tạo nhân sự
  • Ứng dụng thực tế

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Ai Nên Tham Gia?

Đối tượng phù hợp

  • Kế toán
  • Kiểm toán
  • CFO
  • Nhà quản lý

Nếu muốn phát triển lên cấp cao, việc hiểu chuyển đổi VAS sang IFRS là bắt buộc.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Học Ở Đâu Để Hiệu Quả?

Một câu hỏi phổ biến: học chuyển đổi ở đâu?

Một chương trình tốt cần:

  • Thực chiến
  • Case thực tế
  • Ứng dụng ngay

Tại PT Academy:

  • Đào tạo từ cơ bản đến nâng cao
  • Case doanh nghiệp thực tế
  • Coaching trực tiếp

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Nội Dung Khóa Học Thực Chiến

Nội dung đào tạo

  • Tổng quan IFRS
  • So sánh VAS và IFRS
  • Thực hành chuyển đổi
  • Lập báo cáo tài chính theo IFRS

Chương trình giúp học viên:

  • Hiểu bản chất
  • Làm được thực tế

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Cơ Hội Nghề Nghiệp

Người biết IFRS có lợi thế:

  • Lương cao hơn
  • Cơ hội quốc tế
  • Thăng tiến nhanh

Cập Nhật Chính Sách Thuế Mới Nhất 2026 (Nguồn Pháp Luật Việt Nam)

1. Thuế GTGT

  • Tăng cường kiểm soát hóa đơn điện tử
  • Siết hoàn thuế

2. Thuế TNDN

  • Kiểm soát chi phí hợp lý
  • Tăng quản lý chuyển giá

3. Thuế TNCN

  • Siết thu nhập từ nền tảng số
  • Cập nhật quy định khấu trừ

4. Hóa đơn điện tử

  • Áp dụng 100% doanh nghiệp
  • Tăng kiểm tra dữ liệu

Thông Tư 99: Những Thay Đổi Liên Quan Đến Kế Toán Và IFRS

1. Hệ thống tài khoản kế toán

  • Chuẩn hóa
  • Gần với IFRS

2. Ghi nhận doanh thu

  • Tiệm cận IFRS

3. Báo cáo tài chính

  • Minh bạch hơn
  • Phù hợp hội nhập

4. Kiểm soát chi phí

  • Chặt chẽ hơn

Phương Pháp Đào Tạo Thực Chiến Tại PT Academy

Với hơn 20 năm kinh nghiệm:

  • Case thực tế
  • Bài tập ứng dụng
  • Coaching trực tiếp

Chương trình giúp:

  • Hiểu sâu IFRS
  • Ứng dụng thực tế
  • Nâng cao năng lực

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS

>>>> Xem Thêm: Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: IFRS Và VAS Khác Nhau Như Thế Nào? So Sánh Chi Tiết Từ Góc Nhìn Thực Tế 2026 

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Là Bước Đi Chiến Lược Của Doanh Nghiệp

Chuyển đổi VAS sang IFRS không chỉ là thay đổi kế toán, mà là thay đổi tư duy quản trị tài chính.

Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững cần:

  • Minh bạch tài chính
  • Chuẩn hóa hệ thống
  • Nâng cao năng lực

Việc đầu tư vào kiến thức, kỹ năng và hệ thống chính là nền tảng để doanh nghiệp hội nhập và phát triển dài hạn.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Không Chỉ Là Dự Án Kế Toán Mà Là Dự Án Chuyển Đổi Doanh Nghiệp

Một sai lầm phổ biến của nhiều doanh nghiệp là xem Chuyển đổi VAS sang IFRS như một nhiệm vụ riêng của phòng kế toán. Trên thực tế, đây là một dự án mang tính chiến lược, tác động đến toàn bộ hệ thống quản trị và cách doanh nghiệp vận hành.

Khi triển khai IFRS, doanh nghiệp không chỉ thay đổi cách lập báo cáo tài chính mà còn phải rà soát lại quy trình quản trị, hệ thống kiểm soát nội bộ, phương pháp đánh giá tài sản, cách quản lý hợp đồng, quy trình lập kế hoạch tài chính và hệ thống công nghệ thông tin.

Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Ban lãnh đạo, bộ phận tài chính – kế toán, kiểm toán nội bộ, nhân sự, công nghệ thông tin và các phòng ban liên quan.

Chỉ khi toàn bộ doanh nghiệp cùng tham gia thì quá trình Chuyển đổi VAS sang IFRS mới mang lại hiệu quả lâu dài và tạo ra giá trị thực sự.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Những Thay Đổi Trong Công Tác Quản Trị Rủi Ro

Một trong những lợi ích quan trọng nhưng thường bị bỏ qua của Chuyển đổi VAS sang IFRS là nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

IFRS yêu cầu doanh nghiệp đánh giá đầy đủ các nghĩa vụ tài chính, tổn thất tài sản, rủi ro tín dụng và các khoản dự phòng dựa trên bản chất kinh tế thay vì chỉ ghi nhận khi sự kiện đã xảy ra.

Nhờ đó, Ban lãnh đạo có thể nhận diện sớm các nguy cơ, xây dựng phương án ứng phó và đưa ra quyết định phù hợp trước khi rủi ro ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh.

Đối với các doanh nghiệp đang mở rộng quy mô hoặc có nhiều giao dịch tài chính phức tạp, đây là lợi thế rất lớn giúp nâng cao khả năng quản trị và phát triển bền vững.

Vai Trò Của Kế Toán Trưởng Trong Quá Trình Chuyển Đổi VAS Sang IFRS

Trong quá trình Chuyển đổi VAS sang IFRS, Kế toán trưởng là một trong những vị trí giữ vai trò trung tâm.

Không chỉ tổ chức hệ thống kế toán theo chuẩn mực mới, Kế toán trưởng còn là cầu nối giữa Ban lãnh đạo, kiểm toán độc lập và đội ngũ kế toán.

Người đảm nhận vị trí này cần đánh giá sự khác biệt giữa VAS và IFRS, xây dựng chính sách kế toán phù hợp, hướng dẫn nhân sự thực hiện các điều chỉnh và kiểm soát chất lượng báo cáo tài chính.

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, Kế toán trưởng còn cần kỹ năng quản trị dự án, giao tiếp và đào tạo nội bộ để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra đồng bộ trong toàn doanh nghiệp.

Những Công Nghệ Hỗ Trợ Chuyển Đổi VAS Sang IFRS

Cùng với sự phát triển của chuyển đổi số, nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ để rút ngắn thời gian triển khai IFRS.

Các hệ thống ERP giúp chuẩn hóa dữ liệu và kết nối giữa các phòng ban.

Power BI và các công cụ phân tích dữ liệu hỗ trợ theo dõi tác động của các điều chỉnh IFRS theo thời gian thực.

Excel nâng cao và Power Query giúp xử lý khối lượng dữ liệu lớn, tự động hóa các bước đối chiếu và lập báo cáo.

AI cũng đang được ứng dụng trong việc kiểm tra dữ liệu, phát hiện sai lệch và hỗ trợ phân tích các giao dịch phức tạp.

Việc kết hợp kiến thức chuyên môn với công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp triển khai Chuyển đổi VAS sang IFRS nhanh hơn, chính xác hơn và tiết kiệm chi phí.

Những Lợi Ích Dài Hạn Khi Doanh Nghiệp Hoàn Thành Chuyển Đổi VAS Sang IFRS

Sau khi hoàn thành Chuyển đổi VAS sang IFRS, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng yêu cầu hội nhập mà còn tạo ra nhiều giá trị lâu dài.

Báo cáo tài chính trở nên minh bạch và dễ so sánh với các doanh nghiệp quốc tế.

Khả năng tiếp cận các nguồn vốn trong và ngoài nước được cải thiện nhờ hệ thống báo cáo đáp ứng các chuẩn mực toàn cầu.

Ban lãnh đạo có thêm thông tin để phân tích hiệu quả kinh doanh, đánh giá khả năng sinh lời và xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

Doanh nghiệp cũng nâng cao uy tín với đối tác, nhà đầu tư và các tổ chức tín dụng, từ đó mở rộng cơ hội hợp tác trong tương lai.

Đây chính là những giá trị vượt xa phạm vi của một dự án kế toán thông thường.

Những Sai Lầm Khi Doanh Nghiệp Triển Khai Chuyển Đổi VAS Sang IFRS

Qua nhiều dự án tư vấn thực tế, tôi nhận thấy doanh nghiệp thường gặp phải một số sai lầm phổ biến.

Thứ nhất là triển khai quá muộn, chỉ bắt đầu khi có yêu cầu bắt buộc, dẫn đến thiếu thời gian chuẩn bị.

Thứ hai là tập trung quá nhiều vào lý thuyết mà chưa đánh giá tác động thực tế đến hoạt động kinh doanh.

Thứ ba là chưa đầu tư đào tạo đội ngũ kế toán, khiến việc áp dụng IFRS thiếu đồng nhất.

Thứ tư là chưa nâng cấp hệ thống phần mềm và quy trình kiểm soát nội bộ.

Thứ năm là xem IFRS chỉ là trách nhiệm của phòng kế toán thay vì coi đây là dự án chuyển đổi của toàn doanh nghiệp.

Nhận diện sớm những sai lầm này sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí và nguồn lực.

Góc Nhìn Thực Chiến Sau Hơn 20 Năm Đào Tạo Và Tư Vấn IFRS

Trong hơn hai thập kỷ làm việc với các doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, tôi nhận thấy rằng thành công của một dự án Chuyển đổi VAS sang IFRS không phụ thuộc hoàn toàn vào quy mô doanh nghiệp hay nguồn lực tài chính.

Yếu tố quan trọng nhất là tư duy của Ban lãnh đạo và chất lượng đội ngũ thực hiện.

Những doanh nghiệp xem IFRS là cơ hội để nâng cấp hệ thống quản trị thường triển khai nhanh hơn và đạt hiệu quả cao hơn.

Ngược lại, những doanh nghiệp chỉ coi IFRS là nghĩa vụ phải thực hiện thường gặp nhiều khó khăn, phát sinh chi phí và mất nhiều thời gian điều chỉnh.

IFRS không phải là đích đến cuối cùng.

Đó là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tăng tính minh bạch và từng bước hội nhập với chuẩn mực quốc tế.

Đối với người làm kế toán – tài chính, việc thành thạo Chuyển đổi VAS sang IFRS không chỉ giúp nâng cao chuyên môn mà còn mở ra cơ hội phát triển lên các vị trí quản lý tài chính, Giám đốc Tài chính và chuyên gia tư vấn trong tương lai.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Tác Động Đến Chiến Lược Phát Triển Doanh Nghiệp

Ở góc độ quản trị, Chuyển đổi VAS sang IFRS không chỉ giúp doanh nghiệp thay đổi cách lập báo cáo tài chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược phát triển dài hạn.

Một hệ thống báo cáo tài chính theo IFRS phản ánh trung thực hơn giá trị tài sản, các khoản nợ phải trả, dòng tiền và hiệu quả sử dụng vốn. Đây là những thông tin quan trọng để Hội đồng quản trị, Ban điều hành và các nhà đầu tư đánh giá sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.

Khi các chỉ tiêu tài chính được trình bày theo chuẩn mực quốc tế, doanh nghiệp sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn, đồng thời nâng cao khả năng tham gia vào các thương vụ mua bán – sáp nhập (M&A), hợp tác chiến lược và mở rộng hoạt động kinh doanh ra thị trường quốc tế.

Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp không còn xem Chuyển đổi VAS sang IFRS là một dự án kế toán mà là một phần trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh.

Vai Trò Của CFO Trong Quá Trình Chuyển Đổi VAS Sang IFRS

Trong bất kỳ dự án Chuyển đổi VAS sang IFRS nào, Giám đốc Tài chính (CFO) luôn là người giữ vai trò trung tâm.

CFO không chỉ chịu trách nhiệm kiểm soát tiến độ chuyển đổi mà còn đánh giá tác động của IFRS đến chiến lược tài chính, kế hoạch đầu tư và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Một CFO cần phối hợp với nhiều bộ phận để:

  • Đánh giá sự khác biệt giữa VAS và IFRS.
  • Xây dựng chính sách kế toán mới.
  • Chuẩn hóa quy trình lập báo cáo tài chính.
  • Kiểm soát chất lượng dữ liệu.
  • Phân tích ảnh hưởng của các điều chỉnh IFRS đến kết quả kinh doanh và các chỉ số tài chính.

Điều này cho thấy IFRS không chỉ là kiến thức dành cho kế toán mà còn là nền tảng quan trọng đối với các nhà quản lý tài chính.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ

Một trong những điều kiện quan trọng để triển khai Chuyển đổi VAS sang IFRS thành công là doanh nghiệp cần có hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả.

Hệ thống này giúp đảm bảo dữ liệu được thu thập đầy đủ, chính xác và nhất quán giữa các phòng ban.

Đồng thời, kiểm soát nội bộ còn giúp phát hiện sớm các sai lệch, hạn chế rủi ro gian lận và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính.

Khi kết hợp giữa IFRS và hệ thống kiểm soát nội bộ, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng yêu cầu về minh bạch tài chính mà còn nâng cao năng lực quản trị và giảm thiểu các rủi ro trong quá trình vận hành.

Những Năng Lực Mà Nhà Tuyển Dụng Tìm Kiếm Khi Tuyển Nhân Sự IFRS

Thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh khi nhiều doanh nghiệp triển khai Chuyển đổi VAS sang IFRS.

Ngoài kiến thức chuyên môn, nhà tuyển dụng còn đánh giá cao những ứng viên có các năng lực sau:

  • Hiểu rõ sự khác biệt giữa VAS và IFRS.
  • Có khả năng lập và phân tích báo cáo tài chính theo IFRS.
  • Thành thạo Excel nâng cao, Power Query hoặc Power BI.
  • Có tư duy phân tích và giải quyết vấn đề.
  • Giao tiếp tốt với kiểm toán, nhà đầu tư và Ban lãnh đạo.
  • Có khả năng đọc hiểu tài liệu chuyên ngành bằng tiếng Anh.

Đây là những kỹ năng giúp người làm kế toán tạo lợi thế cạnh tranh và gia tăng giá trị trên thị trường lao động.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Là Cơ Hội Để Chuẩn Hóa Đội Ngũ Kế Toán

Không ít doanh nghiệp chỉ nhận ra những hạn chế trong hệ thống kế toán khi bắt đầu triển khai Chuyển đổi VAS sang IFRS.

Quá trình rà soát dữ liệu, đánh giá quy trình và chuẩn hóa báo cáo giúp doanh nghiệp phát hiện các điểm chưa phù hợp trong công tác kế toán và kiểm soát nội bộ.

Đây cũng là cơ hội để đào tạo lại đội ngũ, chuẩn hóa quy trình làm việc và nâng cao năng lực chuyên môn của nhân sự kế toán.

Về lâu dài, việc đầu tư vào đào tạo IFRS không chỉ phục vụ mục tiêu chuyển đổi mà còn góp phần xây dựng đội ngũ tài chính có tư duy quốc tế và khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường.

Góc Nhìn Từ Thực Tiễn Đào Tạo Và Tư Vấn IFRS

Sau hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực đào tạo và tư vấn kế toán – tài chính, tôi nhận thấy rằng doanh nghiệp thành công trong Chuyển đổi VAS sang IFRS thường có ba điểm chung.

Thứ nhất, Ban lãnh đạo xác định rõ mục tiêu và cam kết đồng hành trong suốt quá trình triển khai.

Thứ hai, doanh nghiệp đầu tư đào tạo đội ngũ trước khi bắt đầu chuyển đổi để mọi thành viên đều hiểu vai trò và trách nhiệm của mình.

Thứ ba, quá trình chuyển đổi được thực hiện theo lộ trình rõ ràng, có đánh giá định kỳ và liên tục cải tiến.

Ngược lại, những doanh nghiệp triển khai theo cách đối phó hoặc chỉ tập trung vào việc hoàn thành báo cáo thường gặp nhiều khó khăn, phát sinh chi phí và mất nhiều thời gian điều chỉnh.

Điều đó cho thấy thành công của Chuyển đổi VAS sang IFRS không chỉ đến từ kiến thức chuyên môn mà còn phụ thuộc vào tư duy quản trị và khả năng tổ chức thực hiện.

Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Là Khoản Đầu Tư Mang Lại Giá Trị Lâu Dài

Mỗi chương trình đào tạo đều là một khoản đầu tư.

Tuy nhiên, IFRS là khoản đầu tư mang lại giá trị trong nhiều năm vì đây là nền tảng của hệ thống báo cáo tài chính quốc tế.

Đối với cá nhân, việc thành thạo Chuyển đổi VAS sang IFRS giúp nâng cao năng lực chuyên môn, mở rộng cơ hội làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia, tăng khả năng thăng tiến và cải thiện mức thu nhập.

Đối với doanh nghiệp, IFRS góp phần nâng cao chất lượng quản trị, tăng tính minh bạch, cải thiện khả năng huy động vốn và xây dựng uy tín trên thị trường.

Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu với nền kinh tế thế giới, Chuyển đổi VAS sang IFRS không còn là xu hướng ngắn hạn mà sẽ trở thành một tiêu chuẩn quan trọng trong quản trị tài chính doanh nghiệp.

 

 

 

PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY

🏨Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM

☎️Hotline: 0907190426

🌐Website: www.ptacademy.edu.vn

📮Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/

1 bình luận về “Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Là Gì? Vì Sao Doanh Nghiệp Cần Thực Hiện Ngay Hôm Nay? 2026”

  1. Pingback: Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Lộ Trình Áp Dụng IFRS Tại Việt Nam Mới Nhất 2026 - PT ACADEMY

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *