Nhiều doanh nghiệp Việt Nam từng xem việc chuyển đổi VAS sang IFRS là một xu hướng còn khá xa với hoạt động kế toán – tài chính trong nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng mở rộng hoạt động quốc tế, thu hút vốn đầu tư, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao yêu cầu minh bạch tài chính, IFRS đang trở thành một nội dung mà CFO, kế toán trưởng, kiểm toán viên và đội ngũ tài chính cần chủ động chuẩn bị.
Điểm khó nhất khi chuyển đổi VAS sang IFRS không đơn thuần nằm ở việc thay đổi một vài tài khoản hay điều chỉnh một số chỉ tiêu trên báo cáo tài chính. Đây là quá trình thay đổi toàn diện từ chính sách kế toán, dữ liệu, hệ thống công nghệ, quy trình kiểm soát cho đến năng lực của đội ngũ tài chính.
Quan trọng hơn, người làm kế toán cần chuyển từ tư duy chủ yếu dựa vào việc tuân thủ hướng dẫn sang khả năng vận dụng chuẩn mực để phản ánh trung thực bản chất kinh tế của giao dịch.
Một doanh nghiệp muốn chuyển đổi chuẩn mực kế toán VAS sang IFRS thành công cần trả lời được nhiều câu hỏi: Khoảng cách giữa hệ thống hiện tại và IFRS nằm ở đâu? Những chuẩn mực nào ảnh hưởng lớn nhất? Dữ liệu hiện có đã đủ chưa? Phần mềm kế toán có đáp ứng không? Nhân sự có đủ năng lực thực hiện các ước tính và xét đoán theo IFRS không? Việc chuyển đổi ảnh hưởng thế nào đến lợi nhuận, tài sản, nợ phải trả và các chỉ số tài chính?
Đó là lý do chuyển đổi VAS sang IFRS cần được nhìn như một dự án chuyển đổi tài chính doanh nghiệp chứ không phải một bài tập điều chỉnh báo cáo cuối kỳ.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: IFRS Là Gì?
IFRS là viết tắt của International Financial Reporting Standards – Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế do IASB thuộc IFRS Foundation ban hành.
Theo IFRS Foundation, IFRS Accounting Standards hiện được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu và hơn 140 khu vực pháp lý yêu cầu IFRS đối với tất cả hoặc phần lớn doanh nghiệp niêm yết. IFRS hướng đến việc nâng cao tính minh bạch, khả năng so sánh và chất lượng thông tin tài chính cho nhà đầu tư và những người sử dụng báo cáo tài chính.
Một điểm quan trọng cần hiểu là IFRS không đơn giản đồng nghĩa với “kế toán theo giá trị hợp lý”. Trong IFRS, tùy từng chuẩn mực và từng loại tài sản, nợ phải trả mà doanh nghiệp có thể sử dụng giá gốc, giá trị hợp lý, giá trị hiện tại hoặc những cơ sở đo lường khác.
Vì vậy, khi chuyển đổi VAS sang IFRS, người làm nghề phải hiểu bản chất của từng chuẩn mực thay vì sử dụng một công thức chung cho mọi giao dịch.
VAS Là Gì?
VAS – Vietnamese Accounting Standards – là hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam được ban hành để hướng dẫn việc ghi nhận, đo lường và trình bày các giao dịch kinh tế trong bối cảnh pháp lý Việt Nam.
Từ ngày 01/01/2026, hệ thống kế toán doanh nghiệp Việt Nam cũng có một thay đổi đáng chú ý khi Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC đối với năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Những thay đổi này tăng cường yêu cầu về quản trị, kiểm soát và công bố thông tin, đồng thời có nhiều nội dung tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, Thông tư 99 không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp tại Việt Nam đã chuyển sang áp dụng đầy đủ IFRS.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với người làm kế toán và doanh nghiệp đang chuẩn bị chuyển đổi VAS sang IFRS.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Không Chỉ Là Đổi Chuẩn Mực Kế Toán
Một sai lầm phổ biến là cho rằng doanh nghiệp chỉ cần lấy báo cáo tài chính theo VAS, thực hiện một số bút toán điều chỉnh rồi tạo ra báo cáo IFRS.
Trong thực tế, chuyển đổi VAS sang IFRS có thể ảnh hưởng đến toàn bộ Financial Reporting Process.
Doanh nghiệp có thể phải xem xét lại chính sách ghi nhận doanh thu, tài sản cố định, công cụ tài chính, hợp đồng thuê, suy giảm giá trị tài sản, dự phòng, lợi ích người lao động, thuế thu nhập hoãn lại và nhiều nội dung khác.
Điều này đồng nghĩa dữ liệu đầu vào cũng phải thay đổi.
Nếu hệ thống kế toán hiện tại không lưu trữ những thông tin IFRS yêu cầu, đội ngũ tài chính rất khó thực hiện chuyển đổi chỉ bằng các bút toán cuối kỳ.
Ví dụ, IFRS 16 về hợp đồng thuê có thể yêu cầu doanh nghiệp thu thập thông tin về thời hạn thuê, dòng tiền thuê, quyền gia hạn, lãi suất phù hợp và nhiều dữ liệu khác.
IFRS 9 về công cụ tài chính lại đòi hỏi doanh nghiệp đánh giá phân loại tài sản tài chính, suy giảm tín dụng và mô hình Expected Credit Loss trong những trường hợp phù hợp.
Do đó, chuyển đổi chuẩn mực kế toán VAS sang IFRS phải bắt đầu từ dữ liệu và quy trình chứ không thể chỉ bắt đầu từ báo cáo cuối cùng.
Khác Biệt Cốt Lõi Giữa IFRS Và VAS
Sự khác biệt giữa VAS và IFRS không nên được hiểu đơn giản theo công thức “IFRS chú trọng bản chất còn VAS chỉ chú trọng hình thức”.
Cách nhìn chính xác hơn là IFRS có hệ thống chuẩn mực rộng, được cập nhật thường xuyên và sử dụng nhiều nguyên tắc, xét đoán chuyên môn cũng như các mô hình đo lường phức tạp hơn trong nhiều lĩnh vực.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, khoảng cách cụ thể giữa VAS và IFRS phải được xác định trên từng nhóm giao dịch.
Khác Biệt Về Đo Lường Tài Sản
Một số nội dung IFRS cho phép hoặc yêu cầu sử dụng các phương pháp đo lường khác với giá gốc.
Điều đó khiến chuyển đổi VAS sang IFRS có thể làm thay đổi giá trị tài sản, vốn chủ sở hữu và lợi nhuận.
Tuy nhiên, không nên viết rằng “IFRS luôn dùng giá trị hợp lý còn VAS luôn dùng giá gốc”.
IFRS vẫn sử dụng giá gốc trong nhiều trường hợp.
Điểm quan trọng nằm ở việc IFRS có nhiều cơ sở đo lường và yêu cầu doanh nghiệp hiểu chuẩn mực áp dụng cho từng tài sản, nợ phải trả cụ thể.
Khác Biệt Về Ghi Nhận Doanh Thu
IFRS 15 xây dựng mô hình ghi nhận doanh thu dựa trên hợp đồng với khách hàng và nghĩa vụ thực hiện.
Khi chuyển đổi VAS sang IFRS, doanh nghiệp cần xem xét thời điểm chuyển giao quyền kiểm soát và cách phân bổ giá giao dịch cho các nghĩa vụ thực hiện.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với những hợp đồng phức tạp có nhiều sản phẩm, dịch vụ, khoản chiết khấu, bảo hành hoặc nghĩa vụ thực hiện khác nhau.
Một điểm cần chỉnh so với cách hiểu phổ biến là VAS không đơn giản “ghi nhận doanh thu theo hóa đơn”. Hóa đơn là một chứng từ quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định bản chất và thời điểm ghi nhận doanh thu kế toán.
Khác Biệt Về Công Cụ Tài Chính
IFRS 9 quy định khá toàn diện về phân loại, đo lường và suy giảm giá trị công cụ tài chính.
Đây là một trong những nội dung phức tạp khi chuyển đổi VAS sang IFRS, đặc biệt đối với ngân hàng, tổ chức tài chính và doanh nghiệp có nhiều khoản phải thu, khoản vay hoặc công cụ đầu tư.
Một nội dung đáng chú ý là Expected Credit Loss – tổn thất tín dụng dự kiến.
Thay vì chỉ phản ứng khi khoản nợ đã thực sự có vấn đề, mô hình này yêu cầu đánh giá tổn thất tín dụng dự kiến dựa trên thông tin phù hợp.
Khác Biệt Về Hợp Đồng Thuê
IFRS 16 tạo ra thay đổi đáng kể trong cách bên đi thuê phản ánh nhiều hợp đồng thuê.
Đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là bán lẻ, hàng không, logistics hoặc doanh nghiệp có hệ thống mặt bằng lớn, chuyển đổi VAS sang IFRS có thể làm thay đổi đáng kể tổng tài sản và tổng nợ phải trả.
Doanh nghiệp cần có dữ liệu hợp đồng đầy đủ để xác định tài sản quyền sử dụng và nghĩa vụ thuê trong phạm vi chuẩn mực áp dụng.
Khác Biệt Về Suy Giảm Giá Trị Tài Sản
IAS 36 yêu cầu doanh nghiệp xem xét suy giảm giá trị tài sản khi xuất hiện các dấu hiệu phù hợp và thực hiện kiểm tra trong những trường hợp chuẩn mực yêu cầu.
Điều này đòi hỏi đội ngũ tài chính phải có khả năng dự báo dòng tiền, xác định các giả định tài chính và thực hiện xét đoán chuyên môn.
Đây là ví dụ rõ ràng cho thấy chuyển đổi VAS sang IFRS không chỉ liên quan đến Accounting mà còn gắn với Financial Modeling và Business Forecast.
Khác Biệt Về Trình Bày Và Thuyết Minh
IFRS đặt yêu cầu cao về thông tin thuyết minh và bản chất của các chính sách kế toán, giả định, xét đoán và rủi ro.
Do đó, lập báo cáo tài chính theo IFRS không phải chỉ chuyển số liệu từ biểu mẫu VAS sang một biểu mẫu khác.
Doanh nghiệp cần xây dựng cả hệ thống Disclosure Checklist và quy trình thu thập thông tin phục vụ thuyết minh.
IFRS 1 – Điểm Khởi Đầu Quan Trọng Khi Chuyển Đổi VAS Sang IFRS
Đối với doanh nghiệp lần đầu lập báo cáo tài chính tuân thủ IFRS, IFRS 1 – First-time Adoption of International Financial Reporting Standards – là một chuẩn mực đặc biệt quan trọng.
IFRS 1 thiết lập các nguyên tắc cho việc lập báo cáo IFRS lần đầu và có những yêu cầu liên quan đến bảng cân đối đầu kỳ IFRS, chính sách kế toán, các ngoại lệ bắt buộc và một số miễn trừ khi chuyển đổi.
Điều này có nghĩa chuyển đổi VAS sang IFRS không thể đơn giản lấy báo cáo VAS của năm hiện tại rồi chỉnh một vài con số.
Doanh nghiệp phải xác định ngày chuyển đổi, xây dựng opening IFRS statement of financial position và xử lý những khác biệt phù hợp.
Đây cũng là lý do IFRS 1 thường là điểm xuất phát quan trọng trong một dự án chuyển đổi IFRS thực tế.
Những Chuẩn Mực Doanh Nghiệp Cần Đặc Biệt Quan Tâm Khi Chuyển Đổi
Tùy mô hình kinh doanh, doanh nghiệp có thể chịu tác động mạnh từ những chuẩn mực khác nhau. Những nội dung thường cần đánh giá gồm IFRS 1 về lần đầu áp dụng IFRS; IFRS 9 về công cụ tài chính; IFRS 15 về doanh thu; IFRS 16 về thuê tài sản; IAS 12 về thuế thu nhập; IAS 16 về tài sản cố định hữu hình; IAS 19 về lợi ích người lao động; IAS 36 về suy giảm giá trị tài sản; IAS 37 về dự phòng và nghĩa vụ tiềm tàng.
Đây không phải danh sách áp dụng giống nhau cho mọi doanh nghiệp.
Một bước quan trọng của chuyển đổi VAS sang IFRS là xác định chuẩn mực nào có tác động trọng yếu nhất đối với chính doanh nghiệp đó.
Vì Sao Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị Chuyển Đổi VAS Sang IFRS?
Lợi ích đầu tiên là khả năng nâng cao tính minh bạch và khả năng so sánh của thông tin tài chính.
IFRS Foundation cho rằng việc sử dụng một ngôn ngữ báo cáo tài chính chung có thể giúp nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả kinh tế trên thị trường vốn.
Đối với doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài, công ty mẹ ở nước ngoài hoặc định hướng huy động vốn quốc tế, khả năng cung cấp thông tin tài chính theo một khuôn khổ được quốc tế sử dụng rộng rãi có thể mang lại nhiều thuận lợi trong trao đổi thông tin.
Lợi ích thứ hai là nâng cấp năng lực quản trị nội bộ.
Quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS buộc doanh nghiệp phải rà soát sâu về dữ liệu, hợp đồng, tài sản, công nợ, dòng tiền, hệ thống kiểm soát và các giả định kinh doanh.
Qua đó, CFO và ban lãnh đạo có thể nhìn doanh nghiệp dưới góc độ sâu hơn.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Hỗ Trợ Huy Động Vốn Như Thế Nào?
Nhà đầu tư cần thông tin có khả năng so sánh.
Khi doanh nghiệp sử dụng hệ thống báo cáo được thị trường quốc tế hiểu rộng rãi, quá trình phân tích doanh nghiệp có thể thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần lập báo cáo tài chính theo IFRS là doanh nghiệp chắc chắn huy động được vốn.
Nhà đầu tư vẫn xem xét mô hình kinh doanh, dòng tiền, quản trị, tăng trưởng và rủi ro.
IFRS giúp cải thiện chất lượng và khả năng so sánh của thông tin, chứ không thay thế chất lượng kinh doanh thực tế.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS: Quy Trình Triển Khai Thực Tế
Một dự án IFRS hiệu quả nên bắt đầu bằng Gap Assessment.
Doanh nghiệp cần lấy các chính sách kế toán và giao dịch trọng yếu hiện tại để so sánh với IFRS.
Kết quả của Gap Assessment phải chỉ rõ: khác biệt nào ảnh hưởng đến số liệu; khác biệt nào ảnh hưởng đến dữ liệu; khác biệt nào ảnh hưởng đến hệ thống; khác biệt nào yêu cầu thêm quy trình và kiểm soát.
Sau Gap Assessment, doanh nghiệp mới có thể xây dựng IFRS Conversion Roadmap.
Đánh Giá Hiện Trạng Và Xác Định Khoảng Cách
Đây là bước đầu tiên của chuyển đổi chuẩn mực kế toán VAS sang IFRS.
Doanh nghiệp cần xem xét từng nhóm giao dịch trọng yếu, xác định những khoản mục có khả năng tạo ra chênh lệch lớn và đánh giá mức độ sẵn sàng của hệ thống.
Không nên bắt đầu bằng việc cố gắng xử lý toàn bộ IFRS cùng lúc.
Nên ưu tiên những vấn đề có ảnh hưởng trọng yếu.
Thiết Kế Chính Sách Kế Toán IFRS
Sau khi xác định khoảng cách, doanh nghiệp cần xây Accounting Policy phù hợp.
Đây là giai đoạn đòi hỏi nhiều xét đoán.
Một chính sách IFRS tốt không chỉ trích dẫn chuẩn mực mà phải giúp đội ngũ hiểu:
Giao dịch nào thuộc phạm vi? Dữ liệu nào cần thu thập? Ai chịu trách nhiệm? Cách ghi nhận và thuyết minh như thế nào?
Chuẩn Hóa Và Chuyển Đổi Dữ Liệu
Data là một trong những điểm khó nhất của chuyển đổi VAS sang IFRS.
Ví dụ trước đây hệ thống chỉ lưu tổng giá trị hợp đồng thuê.
Nhưng IFRS có thể yêu cầu thêm các thông tin chi tiết để xác định nghĩa vụ và tài sản liên quan.
Nếu doanh nghiệp không chuẩn bị dữ liệu từ đầu, đến thời điểm lập báo cáo IFRS sẽ phải thu thập thủ công rất nhiều thông tin.
Xây Bút Toán Chuyển Đổi
Sau khi dữ liệu được chuẩn hóa, doanh nghiệp mới thực hiện các IFRS Adjustment.
Mỗi adjustment cần có căn cứ, dữ liệu, phương pháp tính toán và tài liệu hỗ trợ.
Doanh nghiệp cũng cần xây Conversion Workbook hoặc hệ thống tương đương để đảm bảo các điều chỉnh có thể được kiểm tra và lặp lại ở những kỳ sau.
Lập Báo Cáo Và Thuyết Minh IFRS
Giai đoạn cuối không chỉ là lập Statement of Financial Position, Statement of Profit or Loss và Cash Flow Statement.
Phần Notes to Financial Statements cũng rất quan trọng.
Nhiều doanh nghiệp khi mới chuyển đổi VAS sang IFRS thường tập trung quá nhiều vào số liệu mà chưa chuẩn bị đầy đủ hệ thống disclosure.
Đây là một trong những lý do việc chuẩn bị IFRS cần được thực hiện sớm.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Vai Trò Của Hệ Thống ERP
IFRS Conversion không nhất thiết buộc doanh nghiệp phải thay toàn bộ ERP.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần đánh giá hệ thống hiện tại có thu thập được dữ liệu cần thiết hay không.
Nếu hệ thống chỉ phục vụ VAS và kê khai thuế, nhiều dữ liệu IFRS có thể chưa được lưu trữ.
Doanh nghiệp có thể cần bổ sung:
IFRS Chart of Accounts, mapping dữ liệu, sub-ledger, adjustment layer, consolidation system hoặc các công cụ phục vụ reporting.
Mục tiêu của hệ thống là giảm phụ thuộc vào xử lý thủ công.
Một dự án chuyển đổi VAS sang IFRS nếu phụ thuộc vào hàng chục file Excel rời rạc sẽ khó duy trì khi doanh nghiệp tăng quy mô.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Vai Trò Của CFO
CFO là một trong những người cần tham gia trực tiếp vào IFRS Conversion.
Đây không nên chỉ là dự án của kế toán.
CFO cần đánh giá tác động của IFRS đến lợi nhuận, vốn chủ sở hữu, chỉ số tài chính, Covenant, kế hoạch tài chính và cách doanh nghiệp truyền thông với nhà đầu tư.
Khi chuyển đổi VAS sang IFRS làm thay đổi một số chỉ số tài chính, ban lãnh đạo phải hiểu nguyên nhân để tránh diễn giải sai kết quả kinh doanh.
Vai Trò Của Kế Toán Trưởng Trong Chuyển Đổi IFRS
Kế toán trưởng thường là đầu mối quan trọng nhất trong quá trình triển khai.
Họ cần kết nối chính sách kế toán với giao dịch thực tế và đảm bảo các dữ liệu cần thiết được thu thập từ phòng ban.
Điều này khiến người làm kế toán trưởng cần nâng cấp từ năng lực ghi nhận giao dịch sang năng lực đọc, phân tích và vận dụng chuẩn mực.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Vai Trò Của Các Phòng Ban Khác
IFRS Conversion không chỉ liên quan Finance.
Ví dụ IFRS 15 có thể cần dữ liệu từ Sales và Legal.
IFRS 16 cần thông tin hợp đồng từ Procurement, Administration hoặc Legal.
IAS 36 có thể cần Business Forecast từ FP&A và ban điều hành.
Do đó, một dự án chuyển đổi VAS sang IFRS thành công cần sự phối hợp xuyên phòng ban.
Những Thách Thức Thực Tế Khi Chuyển Đổi VAS Sang IFRS
Thách thức đầu tiên là thiếu nhân sự có khả năng vận dụng IFRS trong tình huống thực tế.
Biết định nghĩa IFRS 15 chưa đồng nghĩa có thể xử lý một hợp đồng phức tạp.
Biết IFRS 16 chưa đồng nghĩa có thể xây một Lease Model đúng.
Doanh nghiệp cần nhân sự vừa hiểu chuẩn mực vừa hiểu Business.
Thách thức tiếp theo là dữ liệu.
Nhiều giao dịch đã phát sinh từ nhiều năm trước nhưng dữ liệu IFRS chưa được lưu giữ.
Khi chuyển đổi, đội ngũ phải quay lại rà soát hợp đồng, chứng từ và thông tin lịch sử.
Thách thức thứ ba là hệ thống.
IFRS tạo ra nhiều yêu cầu về dữ liệu và thuyết minh mà hệ thống cũ có thể chưa hỗ trợ.
Thách thức thứ tư là tư duy.
IFRS thường đòi hỏi nhiều Professional Judgment hơn.
Người làm kế toán không thể chỉ tìm một tài khoản hoặc một hướng dẫn rồi áp dụng máy móc.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Professional Judgment
Đây là một trong những thay đổi lớn đối với người làm kế toán.
Professional Judgment có thể xuất hiện khi doanh nghiệp đánh giá thời hạn thuê, suy giảm tài sản, dự phòng, doanh thu, các giả định định giá hoặc khả năng thu hồi tài sản tài chính.
Điều quan trọng là xét đoán phải có cơ sở.
Doanh nghiệp cần tài liệu hóa:
Giả định nào được sử dụng? Dữ liệu lấy từ đâu? Vì sao phương pháp này hợp lý? Ai phê duyệt?
Nhờ đó, chuyển đổi VAS sang IFRS không chỉ nâng cấp reporting mà còn nâng cấp Financial Governance.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Thuế Tại Việt Nam
Đây là phần rất dễ nhầm.
Áp dụng IFRS không đồng nghĩa doanh nghiệp được sử dụng toàn bộ số liệu IFRS để tự động xác định nghĩa vụ thuế.
Quyết định 345/QĐ-BTC quy định doanh nghiệp áp dụng IFRS vẫn phải kê khai và nộp thuế theo pháp luật thuế Việt Nam; đồng thời cần thuyết minh và giải trình các khác biệt giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế khi phát sinh.
Điều này có nghĩa trong dự án chuyển đổi VAS sang IFRS, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý Tax Reconciliation.
Không nên hiểu đơn giản rằng doanh nghiệp bắt buộc phải duy trì “hai hệ thống kế toán hoàn toàn độc lập”.
Tùy mô hình, doanh nghiệp có thể thiết kế hệ thống dữ liệu, adjustment và reconciliation phù hợp để vừa phục vụ báo cáo tài chính vừa đảm bảo nghĩa vụ thuế.
Thuế Thu Nhập Hoãn Lại Khi Chuyển Đổi VAS Sang IFRS
Một nội dung quan trọng là IAS 12 – Income Taxes.
Khi IFRS làm thay đổi giá trị ghi sổ của tài sản hoặc nợ phải trả so với cơ sở tính thuế, doanh nghiệp có thể phát sinh temporary differences và cần đánh giá Deferred Tax Asset hoặc Deferred Tax Liability theo chuẩn mực.
Đây là lý do người lập báo cáo tài chính theo IFRS cần hiểu cả Accounting và Tax.
Nếu chỉ thực hiện IFRS Adjustment mà không phân tích tác động thuế, báo cáo chuyển đổi có thể chưa đầy đủ.
Cập Nhật Lộ Trình Chuyển Đổi IFRS Tại Việt Nam
Theo Quyết định 345/QĐ-BTC ngày 16/03/2020 về Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam, giai đoạn 2022–2025 được xác định là giai đoạn áp dụng tự nguyện đối với một số nhóm doanh nghiệp đủ điều kiện và nguồn lực.
Đối với giai đoạn sau năm 2025, Quyết định 345 xác định hướng áp dụng bắt buộc đối với một số nhóm doanh nghiệp, nhưng phương án và thời điểm cụ thể cần được Bộ Tài chính quyết định trên cơ sở đánh giá tình hình triển khai, nhu cầu và mức độ sẵn sàng. Vì vậy, tại thời điểm 2026, doanh nghiệp không nên hiểu rằng mọi doanh nghiệp tại Việt Nam mặc nhiên đã bắt buộc áp dụng đầy đủ IFRS.
Doanh nghiệp có thể tham khảo Quyết định 345/QĐ-BTC về Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam để theo dõi nền tảng pháp lý của lộ trình.
Thông Tư 99/2025/TT-BTC Và Việc Chuẩn Bị Cho Hệ Thống Kế Toán Mới
Từ năm tài chính bắt đầu ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC trong chế độ kế toán doanh nghiệp và đưa ra nhiều thay đổi liên quan đến hệ thống kế toán và báo cáo tài chính.
Đối với doanh nghiệp đang chuẩn bị chuyển đổi VAS sang IFRS, đây là thời điểm thích hợp để đồng thời rà soát:
Accounting Policy, Chart of Accounts, Reporting Process, Internal Control, Data Structure và Financial Reporting System.
Doanh nghiệp càng chuẩn hóa dữ liệu sớm thì chi phí chuyển đổi IFRS về sau càng dễ kiểm soát.
Ai Cần Quan Tâm Đến Chuyển Đổi VAS Sang IFRS?
Chuyển đổi VAS sang IFRS đặc biệt đáng quan tâm đối với CFO, kế toán trưởng, kiểm toán viên, Financial Controller, chuyên viên FP&A, chuyên viên tài chính, doanh nghiệp FDI, công ty mẹ có nhu cầu lập báo cáo hợp nhất và doanh nghiệp đang chuẩn bị huy động vốn hoặc mở rộng hoạt động quốc tế.
Ngay cả khi doanh nghiệp chưa thuộc nhóm áp dụng IFRS, việc đào tạo nhân sự sớm vẫn mang lại giá trị.
Bởi một dự án IFRS Conversion không thể chuẩn bị trong vài tuần.
Đội ngũ cần thời gian để học, thực hành và chuẩn hóa hệ thống.
Học Chuyển Đổi Ở Đâu Để Có Thể Áp Dụng Thực Tế?
Một câu hỏi phổ biến của người làm kế toán – tài chính là học chuyển đổi ở đâu để không chỉ hiểu chuẩn mực mà thực sự có thể triển khai.
Khi lựa chọn chương trình, người học nên quan tâm nhiều hơn đến khả năng thực hành.
Một chương trình phù hợp cần giúp người học hiểu được quy trình:
VAS Data → Gap Analysis → IFRS Adjustment → Tax Effect → IFRS Financial Statements → Disclosure.
Người học cũng cần tiếp xúc với Working Paper thực tế thay vì chỉ học định nghĩa.
Khóa Học Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Tại PT Academy
Chương trình chuyển đổi VAS sang IFRS tại PT Academy được định hướng theo phương pháp thực chiến, giúp người học tiếp cận IFRS từ góc độ ứng dụng vào doanh nghiệp.
Thay vì chỉ ghi nhớ nội dung từng chuẩn mực, người học cần hiểu một giao dịch VAS khi chuyển sang IFRS sẽ thay đổi ở đâu, dữ liệu nào cần bổ sung, adjustment nào có thể phát sinh và ảnh hưởng tới báo cáo tài chính như thế nào.
Đây chính là năng lực mà kế toán trưởng, CFO và chuyên viên tài chính cần khi tham gia thực tế vào dự án IFRS Conversion.
Học IFRS Không Chỉ Là Học Chuẩn Mực
Một người có thể biết rất nhiều chuẩn mực nhưng vẫn khó triển khai IFRS nếu thiếu khả năng phân tích giao dịch thực tế.
Học IFRS cần phát triển đồng thời ba lớp năng lực.
Lớp đầu tiên là Standards Knowledge – hiểu chuẩn mực.
Lớp thứ hai là Application – biết áp dụng chuẩn mực vào hợp đồng, giao dịch và dữ liệu.
Lớp thứ ba là Financial Reporting – biết đưa kết quả vào báo cáo và thuyết minh.
Một chương trình chuyển đổi VAS sang IFRS tốt cần kết nối cả ba lớp này.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Financial Modeling
Financial Modeling không phải nội dung tách biệt khỏi IFRS.
Một số chuẩn mực có thể yêu cầu doanh nghiệp xây dựng mô hình dự báo, Discounted Cash Flow hoặc các ước tính tài chính.
Ví dụ, khi đánh giá Impairment theo IAS 36, doanh nghiệp có thể phải sử dụng dự báo dòng tiền.
Do đó, người làm IFRS càng hiểu Financial Modeling càng có lợi thế.
Đây cũng là lý do CFO và FP&A cần phối hợp chặt với Accounting trong quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Và Data Analytics
Data Analytics có thể hỗ trợ doanh nghiệp kiểm tra dữ liệu lớn, phát hiện bất thường và tự động hóa một phần quá trình đối chiếu.
Trong tương lai, việc lập báo cáo tài chính theo IFRS sẽ ngày càng gắn với khả năng khai thác dữ liệu.
Người làm kế toán không chỉ cần biết Debit – Credit mà còn cần biết:
Dữ liệu nằm ở đâu? Có đầy đủ không? Có đáng tin không? Có thể tự động hóa không?
Đây chính là sự thay đổi từ Traditional Accounting sang Data-Driven Finance.
AI Có Thể Hỗ Trợ Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Như Thế Nào?
AI có thể hỗ trợ những công việc như tổng hợp thông tin, rà soát dữ liệu, phân tích biến động, tìm kiếm nội dung trong tài liệu và hỗ trợ chuẩn bị Working Paper.
Tuy nhiên, AI không thể thay thế hoàn toàn Professional Judgment.
Các quyết định liên quan đến phân loại hợp đồng, ước tính, suy giảm giá trị hoặc các giao dịch phức tạp vẫn cần người có chuyên môn đánh giá và chịu trách nhiệm.
Do đó, tương lai của chuyển đổi VAS sang IFRS không phải Accounting hoặc AI.
Mà là:
Accounting + IFRS Knowledge + Data + Technology + Professional Judgment.
Sai Lầm Thường Gặp Khi Chuyển Đổi VAS Sang IFRS
Sai lầm đầu tiên là chỉ giao dự án cho phòng kế toán.
Sai lầm thứ hai là bắt đầu quá muộn.
Sai lầm thứ ba là tập trung vào bút toán mà bỏ qua dữ liệu.
Sai lầm thứ tư là không đánh giá tác động thuế.
Sai lầm thứ năm là không tài liệu hóa Professional Judgment.
Sai lầm thứ sáu là đào tạo nhân sự nhưng không cho thực hành trên case.
Sai lầm cuối cùng là coi IFRS Conversion như một dự án một lần.
Thực tế IFRS tiếp tục được cập nhật.
Doanh nghiệp cần xây khả năng duy trì IFRS Reporting lâu dài.
Lộ Trình 90 Ngày Chuẩn Bị Chuyển Đổi VAS Sang IFRS
Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp chưa nhất thiết phải chuyển đổi toàn bộ báo cáo ngay.
30 ngày đầu có thể tập trung vào Gap Assessment và xác định các chuẩn mực trọng yếu.
30 ngày tiếp theo tập trung vào dữ liệu, chính sách kế toán và thiết kế Conversion Workbook.
30 ngày cuối có thể thực hiện Pilot Conversion đối với một số khoản mục quan trọng, kiểm tra tác động và xác định những vấn đề còn thiếu.
Sau giai đoạn này, doanh nghiệp sẽ có một IFRS Roadmap rõ hơn để triển khai dài hạn.
Xu Hướng Tương Lai Của Chuyển Đổi IFRS
IFRS đang tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong môi trường báo cáo tài chính quốc tế. IFRS Foundation hiện ghi nhận IFRS Accounting Standards được sử dụng rộng rãi và hơn 140 khu vực pháp lý yêu cầu IFRS đối với tất cả hoặc phần lớn các công ty niêm yết.
Do đó, nhân sự có năng lực chuyển đổi VAS sang IFRS sẽ ngày càng có lợi thế trong những doanh nghiệp có yếu tố quốc tế, tập đoàn đa quốc gia, công ty niêm yết, kiểm toán và các tổ chức tài chính.
Song song đó, IFRS Conversion sẽ ngày càng gắn với ERP, Automation, Data Analytics và AI.
Người làm kế toán tương lai vì vậy cần phát triển vượt ra ngoài kỹ năng ghi nhận nghiệp vụ.
Giá Trị Của Chuyển Đổi VAS Sang IFRS Trong Doanh Nghiệp
Việc chuyển đổi VAS sang IFRS không chỉ là thay đổi chuẩn mực kế toán.
Đây là quá trình nâng cấp toàn bộ năng lực Financial Reporting.
Doanh nghiệp phải thay đổi từ dữ liệu, hệ thống, quy trình đến tư duy của đội ngũ.
Một dự án IFRS thành công không chỉ tạo ra một bộ báo cáo mới.
Nó giúp doanh nghiệp hiểu sâu hơn về tài sản, nợ phải trả, dòng tiền, hợp đồng, rủi ro và hiệu quả kinh doanh.
Đối với người làm nghề, chuyển đổi VAS sang IFRS cũng tạo ra một bước chuyển quan trọng.
Từ người ghi nhận giao dịch sang người phân tích bản chất giao dịch.
Từ người làm theo biểu mẫu sang người hiểu nguyên tắc.
Từ người xử lý dữ liệu sang người có khả năng đưa ra Professional Judgment.
Đó chính là năng lực ngày càng cần thiết đối với kế toán trưởng, CFO, kiểm toán viên và chuyên viên tài chính trong môi trường hội nhập.
Việc hiểu rõ lập báo cáo tài chính theo IFRS, nắm được quy trình chuyển đổi và lựa chọn đúng nơi học chuyển đổi ở đâu giúp người học tránh tình trạng biết lý thuyết nhưng không thể triển khai thực tế.
Mục tiêu cuối cùng của IFRS không phải làm cho báo cáo tài chính trở nên phức tạp hơn.
Mục tiêu là tạo ra thông tin tài chính có chất lượng, minh bạch và hữu ích hơn cho việc ra quyết định.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên đợi đến khi có yêu cầu mới bắt đầu chuẩn bị.
Đào tạo con người, chuẩn hóa dữ liệu, rà soát hệ thống và xây IFRS Roadmap từ sớm chính là cách giúp quá trình chuyển đổi VAS sang IFRS diễn ra chủ động, hiệu quả và bền vững hơn.
Chuyển Đổi VAS Sang IFRS – Bước Chuẩn Bị Cho Năng Lực Tài Chính Quốc Tế
Trong môi trường kinh doanh ngày càng kết nối, chuyển đổi VAS sang IFRS không nên được nhìn đơn giản như một nhiệm vụ kế toán.
Đây là một dự án thay đổi năng lực quản trị tài chính của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp phải chuyển từ:
VAS Reporting → Gap Analysis → Data Transformation → IFRS Adjustment → IFRS Reporting → Continuous Improvement.
Kế toán trưởng phải chuyển từ người quản lý hệ thống sổ sách sang người có khả năng giải thích bản chất của giao dịch.
CFO phải hiểu tác động IFRS đến chiến lược vốn, KPI tài chính, lợi nhuận và cách doanh nghiệp giao tiếp với nhà đầu tư.
Đội ngũ IT phải hiểu dữ liệu nào cần được thu thập.
Các phòng ban phải hiểu vì sao Finance cần thêm thông tin từ hợp đồng và hoạt động vận hành.
Khi tất cả các yếu tố này được kết nối, chuyển đổi chuẩn mực kế toán VAS sang IFRS mới thực sự tạo ra giá trị.
Với cá nhân người làm nghề, việc học IFRS cũng không nên dừng ở mục tiêu có thêm một chứng chỉ.
Năng lực quan trọng nhất là khả năng nhận một giao dịch thực tế, xác định chuẩn mực áp dụng, phân tích số liệu, thực hiện adjustment, đánh giá tác động thuế và trình bày đúng trên báo cáo tài chính.
Đây chính là khoảng cách giữa:
Biết IFRS
và
Làm được IFRS.
Trong hành trình hội nhập, người làm kế toán – tài chính càng chuẩn bị sớm thì càng có lợi thế.
Và đối với doanh nghiệp, việc đầu tư vào năng lực chuyển đổi VAS sang IFRS từ hôm nay chính là bước chuẩn bị để xây dựng một hệ thống báo cáo tài chính minh bạch, chuyên nghiệp và đủ năng lực đáp ứng những yêu cầu cao hơn trong tương lai.
PRACTICAL TRANSFORMATION ACADEMY
🏨Địa chỉ: 244 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, TP.HCM
☎️ Hotline: 0907190426
🌐Website: www.ptacademy.edu.vn
📮Facebook: https://www.facebook.com/ptacademy.edu/
